1 He pērā i te hukarere i te raumati, i te ua hoki i te kotinga wīti,
te kore e tau o te hōnore mō te wairangi.
2 He pērā i te manu e rererere noa ana, i te warou i ōna rerenga
te kanga pokanoa; e kore e whakatau.
3 He whiu mō te hōiho, he paraire mō te kāihe,
ā, he rākau mō te tuarā o ngā wairangi.
4 Kei rite ki tōna whakaarokore tāu whakautu ki te wairangi,
kei rite hoki a koe nā ki a ia.
5 Kia rite ki tōna whakaarokore tāu whakautu ki te wairangi,
kei mea ia he whakaaro nui ia.
6 Ko te tangata e tuku kōrero ana mā te ringa o te wairangi,
e tapahi ana i ōna waewae anō, e inumia ana hoki te hē.
7 E tautau noa ana ngā waewae o te kopa;
he pērā hoki te whakatauki i te māngai o te wairangi.
8 Ko te takai mea whakapaipai i roto i te pūranga kōhatu,
ko tōna rite kei te tangata e whakakorōria ana i te wairangi.
9 E rite ana ki te tātarāmoa e wero nei i te ringa o te haurangi,
koia anō te whakatauki i te māngai o ngā wairangi.
10 Ka rite ki te kaikōpere i tū ai te katoa,
te tangata e utu ana i te wairangi
me te tangata hoki e utu ana i ngā tira haere.
11 Ka rite ki te kurī e hoki nei ki tōna ruaki,
te wairangi e tuarua ana i tōna pōauau.
12 Ka kite koe i te tangata e mea ana ki a ia he whakaaro nui?
Ki tā te whakaaro tērā e rahi ake tā te wairangi i tāna.
13 E kī ana te māngere, "He raiona kei te ara;
he raiona kei ngā waharoa."
14 He pērā i te tatau e tāhurihuri rā i runga i ōna īnihi,
koia anō te māngere i runga i tōna moenga.
15 E kuhua ana e te māngere tōna ringa ki te rīhi;
he mahi ngenge rawa ki a ia te whakahoki mai ki tōna māngai.
16 He nui kē ake te whakaaro nui o te māngere, ki tāna nei whakaaro,
i tō ngā tāngata tokowhitu e whakaatu ana i te tikanga.
17 Ko te tangata e haere atu ana, e pokanoa ana ki te whawhai ehara nei i a ia,
ko tōna rite kei te tangata e hopu ana i te kurī ki ōna taringa.
18 Rite tonu ki te haurangi e makamaka ana i ngā mea mura,
i ngā pere, i te mate,
19 te tangata e tinihanga ana ki tōna hoa,
e mea ana, "He teka ianei he tākaro tāku?"
20 Ki te kāhore he wahie, ka mate te ahi;
ki te kore hoki he tangata kawekawe kōrero, ka mutu te ngangare.
21 He waro ki ngā ngārahu wera, he wahie ki te ahi;
he pērā te tangata totohe ki te tahu i te ngangare.
22 He rite ngā kupu a te kaikawekawe kōrero ki te maramara reka,
tae tonu iho ki ngā wāhi o roto rawa o te kōpū.
23 He ngutu pukā me te ngākau kino,
ko te rite kei te oko oneone i whakakikoruatia ki te para hiriwa.
24 Ko te tangata mauāhara e whakaware ana ki ōna ngutu,
otiia e rongoātia ana e ia te tinihanga ki roto ki a ia;
25 ki te pai tōna reo, kaua e whakapono ki a ia;
e whitu hoki ngā mea whakarihariha kei roto i tōna ngākau.
26 Ahakoa hīpoki tōna mauāhara i a ia ki te tinihanga,
ka whakakitea nuitia tōna kino ki te aroaro o te whakaminenga.
27 Ko te tangata e keri ana i te rua, ka taka anō ki roto;
ā, ko te tangata e huri ana i te kōhatu, ka hoki mai anō ki runga ki a ia.
28 E kino ana te arero teka ki āna i kuru ai,
ā, ko tā te māngai whakapati, he mahi kia ngaro.
1 Assim como a neve é imprópria no estio e a chuva na ceifa, do mesmo modo não convém ao insensato a consideração.
2 Como um pássaro que foge, uma andorinha que voa: uma maldição injustificada permanece sem efeito.
3 O açoite para o cavalo, o freio para o asno: a vara para as costas do tolo.
4 Não respondas ao néscio segundo sua insensatez, para não seres semelhante a ele.
5 Responde ao tolo segundo sua loucura, para que ele não se julgue sábio aos seus olhos.
6 Corta os pés, bebe aflições quem confia uma mensagem a um tolo.
7 As pernas de um coxo não têm força: do mesmo modo uma sentença na boca de um tolo.
8 É colocar pedra na funda cumprimentar um tolo.
9 Um espinho que cai na mão de um embriagado: tal é uma sentença na boca dos insensatos.
10 Um arqueiro que fere a todos: tal é aquele que emprega um tolo ou um embriagado.
11 Um cão que volta ao seu vômito: tal é o louco que reitera suas loucuras.
12 Tu tens visto um homem que se julga sábio? Há mais a esperar de um tolo do que dele.
13 "Há um leão no caminho – diz o preguiçoso –, um leão na estrada!"
14 A porta gira sobre seus gonzos: assim o preguiçoso no seu leito.
15 O preguiçoso põe sua mão no prato e custa-lhe muito levá-la à boca.
16 O preguiçoso julga-se mais sábio do que sete homens que respondem com prudência.
17 É pegar pelas orelhas um cão que passa envolver-se num debate que não interessa.
18 Um louco furioso que lança chamas, flechas e morte:
19 tal é o homem que engana seu próximo e diz em seguida: "mas era para brincar".
20 Sem lenha o fogo se apaga: desaparecido o relator, acaba-se a questão.
21 Carvão sobre a brasa, lenha sobre o fogo: tal é um intrigante para atiçar uma disputa.
22 As palavras do mexeriqueiro são como guloseimas: penetram até o fundo das entranhas.
23 Uma liga de prata sobre o pote de argila: tais são as palavras ardentes com um coração malévolo.
24 O que odeia, fala com dissimulação; no seu interior maquina a fraude;
25 quando ele falar com amabilidade, não te fies nele porque há sete abominações em seu coração;
26 pode dissimular seu ódio sob aparências, e sua malícia acabará por ser revelada ao público.
27 Quem cava uma fossa, ali cai; quem rola uma pedra, cairá debaixo dela.
28 A língua mendaz odeia aqueles que ela atinge, a boca enganosa conduz à ruína.