Jeremias 23

Οι κακοί ποιμένες και ο δίκαιος βασιλιάς

1 «Αλίμονο στους άρχοντες, του λαού μου!» λέει ο Κύριος. «Ποιμένες που καταστρέφουν και διασκορπίζουν τα κοπάδια μου». 2 Γι’ αυτό ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, λέει για τους άρχοντες που κυβερνούν το λαό του: «Εσείς διασκορπίσατε το κοπάδι μου, το παραπλανήσατε, δεν το φροντίσατε. Τώρα κι εγώ θα σας τιμωρήσω για τις κακές σας πράξεις.

3 »Εγώ ο ίδιος θα συγκεντρώσω τα υπόλοιπα πρόβατά μου από τις χώρες όπου τα διασκόρπισα και θα τα φέρω πάλι στα βοσκοτόπια τους, θ’ αποκτήσουν πολλά παιδιά και θα πληθύνουν. 4 Θα ορίσω σ’ αυτά ποιμένες να τα κατευθύνουνε· αυτοί θα τα φροντίζουν και χάρη σ’ αυτούς τα πρόβατα δε θα φοβούνται ούτε θα τρομάζουν· κανένα τους δε θα χαθεί ξανά», λέει ο Κύριος.

5 «Έρχεται η μέρα», λέει ο Κύριος, «που θ’ αναδείξω βασιλιά ένα γνήσιο βλαστό του Δαβίδ. Αυτός θα βασιλέψει μ’ επιτυχία· θα κρίνει δίκαια στη χώρα, γιατί ο ίδιος θα υπακούει στο νόμο του Θεού. 6 Στις μέρες του, θα ελευθερωθούν απ’ τους εχθρούς τους οι κάτοικοι του Ιούδα και θα ζήσουν με ασφάλεια οι κάτοικοι του βασιλείου του Ισραήλ. Το όνομα που θα του δοθεί θα ’ναι "ο Κύριος είναι η δικαίωσή μας".*Ο διάδοχος του Ιωαχίν, ο Σεδεκίας (όνομα που εβρ. σημαίνει «Ο Κύριος είναι η δικαίωσή μου»), οδήγησε τον Ιούδα σε πλήρη καταστροφή (βλ. Β΄ Βασ 24:17–25:21). Η προφητεία του στ. 6 θεωρείται ότι εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού (Μτ 1:21· Λκ 1:31-33).

7 »Γι’ αυτό έρχονται μέρες», λέει ο Κύριος, «που όταν ορκίζονται δε θα λένε πια "μα τον αληθινό Θεό, που έβγαλε τους Ισραηλίτες από την Αίγυπτο", 8 αλλά θα λένε "μα τον αληθινό Θεό, που έβγαλε τους απογόνους του Ισραήλ από τη χώρα του βορρά" και από τις άλλες χώρες που τους είχα διασκορπίσει. Τότε θα τους έχω φέρει να κατοικήσουν στη χώρα τους».

Ανάξιοι προφήτες

9 Λόγοι σχετικοί με τους προφήτες.*Λόγοι... προφήτες. Η φρ. αυτή στο εβρ. αποτελεί επιγραφή σε όλο το κεφάλαιο που ακολουθεί. Ως προς το περιεχόμενο των στ. 9-12, βλ. εις κεφ. 14:13-15.

Η καρδιά μου σπαράζει κι όλο μου το σώμα τρέμει. Είμαι σαν μεθυσμένος, ωσάν αναίσθητος απ’ το κρασί, απ’ όσα ο Κύριος, ο Άγιος Θεός μού είπε:

10 «Η χώρα γέμισε μοιχούς.*μοιχούς. Εδώ ο όρος μπορεί να εκληφθεί μεταφορικά (βλ. κεφ. 3:6-10). Στο στ. 14 όμως έχει την πραγματική της έννοια. Όλοι φέρνονται πονηρά κι είναι στην αδικία ασυναγώνιστοι. Πενθεί η χώρα για την κατάρα του Κυρίου, τα βοσκοτόπια της στέπας ξεράθηκαν. 11 Οι προφήτες και οι ιερείς είναι διεφθαρμένοι· τους έπιασα να ασεβούν και μέσα ακόμη στο ναό μου», λέει ο Κύριος. 12 «Γι’ αυτό θα γλιστρούν και θα πέφτουν στο δρόμο τους. Ο ένας θα παρασύρει τον άλλον στο σκοτάδι και τελικά όλοι μαζί θα γκρεμιστούν. Συμφορά θα φέρω εναντίον τους το χρόνο της τιμωρίας τους. Εγώ το λέω, ο Κύριος».

Προφήτες χειρότεροι απ’ αυτούς της Σαμάρειας

13 «Είδα τα όσα βδελυρά έκαναν οι προφήτες της Σαμάρειας», λέει ο Κύριος: Προφήτευαν στο όνομα του Βάαλ και παραπλανούσαν το λαό μου τον Ισραήλ. 14 Τώρα όμως βλέπω και τα όσα τερατώδη κάνουν οι προφήτες της Ιερουσαλήμ: Μοιχεύουν και ψεύδονται· ενθαρρύνουν τους ασυνείδητους να κάνουν το κακό και κανένας τους δεν σκέφτεται ν’ αλλάξει. Όλοι αυτοί οι προφήτες είναι για μένα σαν τους κατοίκους των Σοδόμων και οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ σαν τους κατοίκους των Γομόρρων. 15 Γι’ αυτό κι εγώ, ο Κύριος του σύμπαντος, λέω για τους προφήτες της Ιερουσαλήμ: «Θα τους δώσω πικρά χόρτα να φάνε και δηλητήριο να πιουν, γιατί έγιναν εστία μολύνσεως για ολόκληρη τη χώρα».

Προφήτες που ψεύδονται

16 Λέει ο Κύριος του σύμπαντος: «Μην ακούτε τα λόγια των προφητών που σας γεμίζουν με ψεύτικες ελπίδες! Σας μιλάνε για οράματα που βγαίνουν από το μυαλό τους και όχι από το στόμα μου. 17 Λένε διαρκώς σ’ αυτούς που με περιφρονούν: "ο Κύριος είπε πως θα πάνε όλα καλά για σας", ακόμα λένε και σ’ εκείνους που ακολουθούν τις πονηρές επιθυμίες τους πως δε θα τους βρει κακό. 18 Κανείς τους δεν συσκέφθηκε ποτέ μαζί μου ούτε με είδε ούτε άκουσε τα σχέδιά μου. Κανείς δεν πρόσεξε και δεν κατάλαβε τα λόγια μου!»

19 Η οργή του Κυρίου σαν ορμητικός ανεμοστρόβιλος ξέσπασε πάνω στα κεφάλια των ασεβών. 20 Δε θα σταματήσει ωσότου εκπληρώσει αυτό που σκέφτεται ο Κύριος να κάνει. Στις μέρες που έρχονται θα το καταλάβετε καλά.

21 «Δεν τους έστειλα εγώ αυτούς τους προφήτες», λέει ο Κύριος, «όμως αυτοί έτρεξαν να πάνε. Δεν τους μίλησα, όμως αυτοί κηρύττουν εξ ονόματός μου. 22 Αν πράγματι είχαν συσκεφθεί μαζί μου, τότε θα μπορούσαν να κηρύξουν στο λαό μου τα λόγια μου και να τους αποτρέψουν από την κακή ζωή που ζουν κι από τα πονηρά τους έργα. 23 Νομίζετε πως είμαι Θεός που βρίσκομαι κοντά σας;» λέει ο Κύριος. «Όχι! Είμαι Θεός που βρίσκομαι μακριά σας.*Η έννοια του στ. είναι ότι «δεν είμαι Θεός που βρίσκομαι στη διάθεσή σας, αλλά εγώ σας χρησιμοποιώ όπως θέλω».24 Κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί κάπου τόσο καλά, που να μην τον βρίσκω. Δεν υπάρχει τόπος στον ουρανό ούτε στη γη που να μην είμαι εκεί».

Το άχυρο και το σιτάρι

25 Λέει ο Κύριος: «Άκουσα τις ανοησίες των προφητών που ισχυρίζονται ότι μιλούν εξ ονόματός μου. "Είδα όνειρο, είδα όνειρο!"*είδα όνειρο. Σε αντίθεση με παλαιότερες και μεταγενέστερες μαρτυρίες της Βίβλου (π.χ. Γεν 28:12· Αρ 12:6· Μτ 1:20), αποκαλύψεις και οδηγίες που λαμβάνονται με όνειρο, αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό. Το κατά πόσον ένα μήνυμα προέρχεται ή όχι από το Θεό φαίνεται από το περιεχόμενό του κι από το αποτέλεσμά του (βλ. στ. 27 και 29). λένε. Είναι όμως ψέματα. 26 Ως πότε αυτοί οι προφήτες θα παραπλανούν το λαό μου με ψέματα και θα διαδίδουν τις φαντασιώσεις τους; 27 Αυτοί που καυχώνται ο ένας στον άλλο για τα όνειρά τους, επιδιώκουν να λησμονήσει ο λαός μου ποιος είμαι· όπως με λησμόνησαν οι πρόγονοί τους και στράφηκαν στο Βάαλ.

28 »Ο προφήτης που έχει δει ένα όνειρο ας το διηγηθεί», λέει ο Κύριος. «Κι αυτός που άκουσε το λόγο μου ας τον διακηρύξει πιστά. Θα φανεί πού είναι το άχυρο και πού είναι το σιτάρι! 29 Το δίχως άλλο, ο λόγος μου είναι σαν τη φωτιά, σαν το σφυρί που σπάει το βράχο.

30 »Γι’ αυτό εγώ είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που κλέβουν το μήνυμα ο ένας απ’ τον άλλον και ισχυρίζονται ότι το έχουν πάρει από μένα. 31 Είμαι εναντίον των προφητών εκείνων, που παρουσιάζουν τα δικά τους λόγια για δικά μου. 32 Είμαι εναντίον των προφητών που λέν’ για προφητείες τα όνειρά τους, τα διηγούνται και παραπλανούν το λαό μου με τα χονδροειδή ψεύδη τους. Εγώ δεν τους έδωσα καμιά αποστολή ούτε καμιά εντολή. Θα βλάψουν το λαό αυτό», λέει ο Κύριος.

Το «φορτίο» του Κυρίου

33 Ο Κύριος μου είπε: «Αν κάποιος από το λαό αυτό ή ένας προφήτης ή ένας ιερέας σε ρωτήσουν, "τι βάρος θα μας φορτώσει πάλι ο Κύριος;" να τους πεις: "εσείς είστε που γίνατε για μένα βάρος", λέει ο Κύριος. "Γι’ αυτό κι εγώ θα σας πετάξω από πάνω μου". 34 Αν κάποιος από το λαό ή ένας προφήτης ή ένας ιερέας τολμήσει να πει, "τι βάρος έβαλε πάνω μας ο Κύριος!" θα τον τιμωρήσω αυτόν και όλη του την οικογένεια».

35 Αντί γι’ αυτό, πρέπει τούτο ο ένας τον άλλο να ρωτάτε: «Τι απάντησε ο Κύριος;» Ή, «τι είπε ο Κύριος;» 36 Δε θα ξαναρωτήσετε πια, «τι βάρος έβαλε ο Κύριος πάνω μας». Αυτός που θα ρωτήσει, θα βάλει βάρος πάνω στον εαυτό του, γιατί διαστρέψατε τους λόγους του αληθινού Θεού, του Κυρίου του σύμπαντος, του Θεού μας. 37 Εκείνο που πρέπει κανείς να ρωτάει τον προφήτη είναι: «Τι απάντησε ο Κύριος;» Ή, «Τι είπε ο Κύριος;» 38 Αν όμως αρχίστε να ξαναρωτάτε: «Τι βάρος θα βάλει πάλι πάνω μας ο Κύριος;» τότε κι εκείνος λέει: «Επειδή δεν υπακούσατε στην προειδοποίησή μου, 39 εγώ θα σας αποτινάξω από πάνω μου σαν αβάσταχτο βάρος και θα σας διώξω από κοντά μου εσάς και την πόλη που έδωσα σ’ εσάς και στους προγόνους σας. 40 Θα φέρω πάνω σας ντροπή και καταισχύνη αιώνια, που δε θα την ξεχάσετε ποτέ».

O Renovo justo

1 — Ai dos pastores que destroem e dispersam as ovelhas do meu pasto! — declara o Senhor. 2 — Portanto, assim diz o Senhor, o Deus de Israel, aos maus pastores que tomam conta do meu povo: "Foram vocês que dispersaram e expulsaram o meu rebanho e não cuidaram dele. Mas eu vou castigar vocês pelos seus maus procedimentos", declara o Senhor. 3 "Eu mesmo reunirei os remanescentes do meu rebanho de todas as terras para onde os expulsei e os trarei de volta à sua pastagem, a fim de que cresçam e se multipliquem. 4 Estabelecerei sobre eles pastores que cuidarão deles. E não mais terão medo ou pavor, e nenhum deles faltará" — declara o Senhor.

5 "Dias virão", declara o Senhor,

"em que levantarei para Davi*23.5 Ou levantarei da linhagem de Davi. um Renovo justo,

um Rei que reinará com sabedoria

e fará o que é justo e direito na terra.

6 Nos seus dias, Judá será salva,

e Israel viverá em segurança,

e este é o nome pelo qual será chamado:

O Senhor é a Nossa Justiça".

7 — Portanto, vêm dias — declara o Senhor — em que não mais se dirá: "Tão certo como vive o Senhor, que trouxe os israelitas da terra do Egito", 8 mas se dirá: "Tão certo como vive o Senhor, que fez subir e que trouxe os descendentes de Israel da terra do norte e de todas as nações para onde os expulsou". Então, eles viverão na sua própria terra.

Profetas mentirosos

9 Acerca dos profetas:

O meu coração está partido dentro de mim;

todos os meus ossos tremem.

Sou como um bêbado,

como um homem dominado pelo vinho,

por causa do Senhor

e das suas santas palavras.

10 A terra está cheia de adúlteros

e, por causa disso,*23.10 Ou por causa da maldição. a terra chora*23.10 Ou a terra está ressequida.

e as pastagens do deserto estão secas.

O seu modo de vida é perverso,

e o seu poder é ilegítimo.

11 "Tanto o profeta como o sacerdote são profanos;

até no meu templo encontro as suas iniquidades",

declara o Senhor.

12 "Por isso, o caminho deles

será como lugares escorregadios nas trevas,

para as quais serão empurrados, e nelas cairão.

Trarei a desgraça sobre eles,

no ano do seu castigo",

declara o Senhor.

13 "Entre os profetas de Samaria

vi algo repugnante:

eles profetizaram por Baal

e desviaram Israel, o meu povo.

14 E entre os profetas de Jerusalém

vi algo horrível:

eles cometem adultério e vivem uma mentira.

Encorajam os que praticam o mal

para que nenhum deles se converta da sua impiedade.

Para mim, todos eles são como Sodoma;

o povo de Jerusalém, como Gomorra."

15 Por isso, assim diz o Senhor dos Exércitos acerca dos profetas:

"Eu os farei comer comida amarga

e beber água envenenada,

porque dos profetas de Jerusalém

a impiedade se espalhou por toda esta terra".

16 Assim diz o Senhor dos Exércitos:

"Não ouçam o que os profetas estão profetizando para vocês;

eles os enchem de falsas esperanças.

Falam de visões inventadas por eles mesmos

e que não vêm da boca do Senhor.

17 Vivem dizendo àqueles que desprezam a palavra do Senhor:

‘Vocês terão paz’.

E a todos os que seguem a obstinação do seu coração dizem:

‘Vocês não sofrerão desgraça alguma’.

18 Mas qual deles esteve no conselho do Senhor

para ver ou ouvir a sua palavra?

Quem deu atenção

e obedeceu à sua palavra?

19 Vejam, a tempestade do Senhor!

A sua fúria está à solta!

Um vendaval vem

sobre a cabeça dos ímpios.

20 A ira do Senhor não se afastará

até que ele tenha cumprido

os propósitos do seu próprio coração.

Nos dias que virão,

vocês o compreenderão claramente.

21 Não enviei esses profetas,

mas eles foram correndo levar a sua mensagem;

não falei com eles,

mas eles profetizaram.

22 No entanto, se eles tivessem comparecido ao meu conselho,

teriam anunciado as minhas palavras ao meu povo

e teriam feito que se convertessem

do seu mau procedimento

e das suas obras más.

23 "Sou eu apenas um Deus de perto",

declara o Senhor.

"Não também um Deus de longe?

24 Poderá alguém esconder-se

sem que eu o veja?",

declara o Senhor.

"Não sou aquele que enche os céus e a terra?",

declara o Senhor.

25 — Ouvi o que dizem os profetas, que profetizam mentiras em meu nome, dizendo: "Tive um sonho! Tive um sonho!". 26 Até quando os profetas continuarão a profetizar as mentiras e as ilusões da sua própria mente? 27 Eles imaginam que os sonhos que contam uns aos outros farão o povo se esquecer do meu nome, assim como os seus antepassados se esqueceram do meu nome por causa de Baal. 28 O profeta que tenha um sonho conte-o; aquele, porém, que tem a minha palavra proclame-a com fidelidade. Pois o que tem a palha a ver com o trigo? — declara o Senhor. 29 — Não é a minha palavra como o fogo — declara o Senhor — e como um martelo que despedaça a rocha?

30 — Portanto — declara o Senhor —, estou contra os profetas que roubam uns dos outros as minhas palavras. 31 Sim — declara o Senhor —, estou contra os profetas que com a sua própria língua declaram oráculos. 32 Sim, estou contra os que profetizam sonhos falsos — declara o Senhor. — Eles os relatam e com as suas mentiras irresponsáveis desviam o meu povo. Eu não os enviei nem os autorizei; eles não trazem benefício algum a este povo — declara o Senhor.

Profecias falsas

33 — Quando este povo ou um profeta ou um sacerdote perguntar a você: "Qual é a mensagem pesada da parte do Senhor?", diga: "Vocês são o peso!*23.33 Essa tradução segue a Septuaginta e a Vulgata. O hebraico traz que mensagem pesada? E eu os abandonarei" — declara o Senhor. 34 — Se um profeta ou um sacerdote ou alguém do povo afirmar: "Esta é a mensagem pesada da parte do Senhor", eu castigarei esse homem e a sua família. 35 Assim dirá cada um de vocês ao seu amigo ou parente: "O que o Senhor respondeu? O que o Senhor falou?". 36 Nunca mais mencionem "a mensagem pesada da parte do Senhor", senão essa palavra se tornará um peso para aquele que a proferir. Porque vocês distorcem as palavras do Deus vivo, o Senhor dos Exércitos, o nosso Deus. 37 É assim que vocês dirão ao profeta: "Qual é a resposta do Senhor para você?" ou "O que o Senhor falou?". 38 Mas, se vocês disserem: "Esta é a mensagem pesada da parte do Senhor", assim diz o Senhor: "Vocês dizem: ‘Esta é a mensagem pesada da parte do Senhor’, quando eu os adverti de que não dissessem isso. 39 Por isso, eu me esquecerei de vocês e os lançarei fora da minha presença, com a cidade que dei a vocês e aos seus antepassados. 40 Trarei sobre vocês humilhação perpétua, vergonha permanente, que jamais será esquecida".