Provérbios 25

Ander spreuke van Salomo, versamel onder Hiskía.

1 DIT is ook spreuke van Salomo, wat die manne van Hiskía, die koning van Juda, versamel het.

2 Dit is die eer van God om 'n saak te verberg, maar die eer van konings om 'n saak na te speur.

3 Die hoogte van die hemele en die diepte van die aarde en die hart van die konings is ondeurgrondelik.

4 Verwyder jy die skuim uit die silwer, dan sal daar vir die silwersmid 'n voorwerp uitkom;

5 verwyder die goddelose voor die koning weg, dan sal sy troon deur geregtigheid bevestig word.

6 Pronk nie voor die koning nie, en staan nie op die plek van die grotes nie.

7 Want dit is beter dat vir jou gesê word: Kom op hierheen! — as dat jy verneder word voor 'n edele wat jou oë gesien het.

8 Gaan nie haastig uit om te twis nie; anders, wat sal jy ten slotte doen as jou naaste jou in die skande steek?

9 Verdedig jou saak teen jou naaste, maar openbaar 'n ander se geheim nie,

10 sodat een wat dit hoor, jou nie beskimp en jou slegte gerug nie ophou nie.

11 Goue appels op versierde silwerborde, so is 'n woord op sy tyd gespreek.

12 'n Wyse bestraffer by 'n oor wat luister, is 'n goue ring en 'n goue sieraad.

13 Soos die verkoeling van sneeu op 'n oesdag, is 'n betroubare boodskapper vir sy senders; want hy verkwik die siel van sy heer.

14 'n Man wat hom beroem op 'n geskenk wat hy tog nie gee nie, is soos dampe en wind waar geen reënbui by is nie.

15 Deur lankmoedigheid word 'n vors oorgehaal, en 'n sagte tong verbreek die gebeente.

16 Het jy heuning gevind, eet tot jy genoeg het, sodat jy daar nie sat van word en dit uitspuug nie.

17 Sit jou voet selde in jou naaste se huis, sodat hy nie van jou genoeg kry en jou haat nie.

18 'n Knopkierie en 'n swaard en 'n skerp pyl, so is 'n man wat teen sy naaste as valse getuie optree.

19 'n Slegte tand en 'n voet wat swik, so is die vertroue op 'n ontroue in die dag van benoudheid.

20 Soos een wat 'n kleed uittrek op 'n koue dag, soos asyn op loog, so is een wat 'n bedroefde hart met liedere verwelkom.

21 As jou vyand honger het, gee hom brood om te eet; en as hy dors het, gee hom water om te drink.

22 Want jy hoop gloeiende kole op sy hoof, en die Here sal jou dit vergelde.

23 Die noordewind bring 'n reënbui voort, en die tong wat agteraf praat — kwaai gesigte.

24 Om te woon op die hoek van 'n dak, is beter as by 'n twisgierige vrou en 'n gemeenskaplike huis.

25 Koue water op 'n vermoeide siel, so is 'n goeie tyding uit 'n ver land.

26 'n Troebel fontein en 'n vuile bron, so is die regverdige wat wankel voor die goddelose.

27 Om baie heuning te eet, is nie goed nie, maar om swaar sake na te speur, is 'n eer.

28 'n Afgebreekte stad sonder muur, so is 'n man wat sy gees nie kan inhou nie.

1 Også dette er Salomos ordsprog, som Judas konge Esekias’menn har samlet:

2 Det er Guds ære å skjule en sak, men kongers ære å granske en sak.

3 Himmelens høide, jordens dybde og kongers hjerter er uransakelige.

4 Skill slagget fra sølvet, så får gullsmeden et kar ut av det.

5 Før den ugudelige bort fra kongens åsyn, så blir hans trone trygget ved rettferdighet.

6 Bryst dig ikke for kongens åsyn og still dig ikke på de stores plass!

7 For det er bedre de sier til dig: Kom her op, enn at du blir flyttet ned for en stormann, som du hadde sett.

8 Gi dig ikke for hastig i strid med nogen, forat det ikke skal sies: Hvad vil du gjøre til slutt når motparten vinner saken til din skam?

9 Før din sak mot din motpart, men åpenbar ikke annen manns hemmelighet, 10 forat ikke den som hører det, skal skjelle dig ut, og ditt dårlige rykte vare ved!

11 Som epler av gull i skåler av sølv er et ord talt i rette tid.

12 Som en ring av gull, som et smykke av fint gull er en vismann som taler refsende ord for et hørende øre.

13 Som kjølende sne {de. en ved sne avkjølt drikk.} i høstens tid er et pålitelig sendebud for den som sender ham; han vederkveger sin herres sjel.

14 Som skyer og vind uten regn er den mann som skryter av at han vil gi, men ikke holder ord.

15 Ved saktmodighet blir en fyrste overtalt, og en mild tunge knuser ben.

16 Har du funnet honning, så et av den det du trenger, forat du ikke skal bli lei av den og spy den ut!

17 Sett sjelden din fot i din venns hus, forat han ikke skal bli lei av dig og hate dig!

18 Som en hammer, et sverd, en hvass pil er en mann som fører falskt vidnesbyrd mot sin næste.

19 Som en skjør tann og en vaklende fot er tillit til den troløse på nødens dag.

20 Lik den som legger av sine klær på en vinterdag, lik eddik på pottaske er den som synger viser for et sorgfullt hjerte.

21 Hungrer din fiende, så gi ham brød å ete, og tørster han, så gi ham vann å drikke!

22 For da sanker du gloende kull på hans hode, og Herren skal gjengjelde dig det.

23 Nordenvind føder regn, og en tunge som hvisker i lønndom, volder sure miner.

24 Bedre å bo i et hjørne på taket enn med trettekjær kvinne i felles hus.

25 Som friskt vann for den trette er en god tidende fra et fjernt land.

26 Som en grumset kilde og en utskjemt brønn er en rettferdig som gir efter for en ugudelig.

27 ete for meget honning er ikke godt, og grubleres ære er tung.

28 Som en by hvis murer er brutt ned og borte, er en mann som ikke kan styre sitt sinn.