A defesa de Estêvão
1 O sumo sacerdote perguntou: Porventura, é isso verdade? 2 Estêvão respondeu:
At 22.1Irmãos e pais, ouvi. Sl 29.3; cp.1Co 2.8O Deus da glória Gn 11.31;15.7, etc.apareceu a nosso pai Abraão, estando ele na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã, 3 e disse-lhe: Gn 12.1Sai da tua terra e dentre tua parentela, e vem para a terra que eu te mostrar. 4 Então, saiu da terra dos caldeus e habitou em Harã. Gn 12.5Dali, depois de falecer seu pai, passou por ordem de Deus para esta terra onde vós agora habitais; 5 e nela não lhe deu herança nem sequer o espaço de um pé; e Gn 12.7;17.8, etc.prometeu dar-lha em posse e depois dele à sua posteridade, não tendo ele ainda filho. 6 Gn 15.13s.Deus disse que a sua posteridade seria peregrina em terra estrangeira e que a escravizariam e maltratariam por quatrocentos anos; 7 eu, disse Deus, julgarei a nação da qual forem escravos, Êx 3.12e, depois disso, sairão e me servirão neste lugar. 8 Gn 17.10ss.Deu-lhe a aliança da circuncisão; assim, Gn 21.2-4Abraão gerou a Isaque e o circuncidou ao oitavo dia; e Gn 25.26Isaque gerou a Gn 29.31ss.;30.5ss.;35.23ss.Jacó, e Jacó, aos doze cp.At 2.29patriarcas. 9 Os patriarcas, Gn 37.11,28;45.4;39.2,21s.tendo inveja de José, venderam-no para o Egito; mas Deus era com ele, 10 e livrou-o de todas as suas tribulações, Gn 39.21;41.40-46;Sl 105.21e deu-lhe graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador do Egito e de toda a sua casa. 11 Gn 41.54s.;42.5Sobreveio, porém, uma fome em todo o Egito e em Canaã e grande tribulação, e nossos pais não achavam que comer. 12 Mas, quando Gn 42.2Jacó soube que havia trigo no Egito, enviou ali nossos pais pela primeira vez; 13 na segunda, Gn 45.1-4José descobriu-se a seus irmãos, e sua linhagem tornou-se manifesta a Faraó. 14 Tendo Gn 45.9s.José enviado mensageiros, mandou vir seu pai Jacó, e toda a sua parentela, isto é, cp.Gn 46.26s.;Êx 1.5;Dt 10.22setenta e cinco pessoas. 15 Gn 46.5;49.33;Êx 1.6Jacó desceu ao Egito, e ali morreu ele e nossos pais; 16 foram trasladados para cp.Gn 23.16;50.13; cp.Gn 33.19;Js 24.32Siquém e postos num túmulo que Abraão comprou por um certo preço em prata aos filhos de Emor, em Siquém. 17 À proporção que se aproximava o tempo da promessa que Deus fez a Abraão, Êx 1.7s.crescia o povo e multiplicava-se no Egito, 18 até que se levantou ali outro rei, que não conhecia a José. 19 Esse rei Êx 1.10-11,16ss.usou de astúcia contra a nossa raça e afligiu nossos pais, a ponto de fazê-los enjeitar seus filhos, para que não vivessem. 20 Por esse tempo, Êx 2.2nasceu Moisés e era formosíssimo. Por três meses, criou-se na casa de seu pai; 21 quando ele foi exposto, Êx 2.5-6,10a filha de Faraó o recolheu e criou como seu próprio filho. 22 Moisés foi instruído em toda a cp.1Rs 4.30;Is 19.11sabedoria dos egípcios e era poderoso em palavras e obras. 23 Mas, quando ele completou quarenta anos, Êx 2.11s.veio-lhe ao coração visitar seus irmãos, os filhos de Israel. 24 Vendo um homem tratado injustamente, defendeu-o e vingou ao oprimido, matando o egípcio. 25 Ora, ele julgava que seus irmãos entendiam que por mão dele Deus os libertava; mas eles não o entenderam. 26 Êx 2.13s.No dia seguinte, apareceu a dois, quando brigavam, e procurou reconciliá-los, dizendo: Homens, vós sois irmãos; para que maltratais um ao outro? 27 Mas o que fazia injúria ao seu próximo Êx 2.14;At 7.35repelia-o, dizendo: Quem te constituiu chefe e juiz sobre nós? 28 Queres tu matar-me, como ontem mataste o egípcio? 29 Êx 2.15,22Moisés, ouvindo isso, fugiu e tornou-se peregrino na terra de Midiã, onde gerou dois filhos. 30 Passados mais quarenta anos, Êx 3.1s.apareceu-lhe no deserto do monte Sinai um anjo do Senhor, numa sarça em chama ardente. 31 Quando Moisés viu isso, maravilhou-se da visão; e, ao chegar-se para contemplá-la, ouviu-se esta voz do Senhor: 32 Êx 3.6Eu sou o Deus de teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. Moisés ficou trêmulo e não ousava contemplá-la. 33 Disse-lhe o Senhor: Êx 3.5Tira as sandálias dos teu pés, porque o lugar em que estás é uma terra santa. 34 Êx 3.7Vi, com efeito, o sofrimento do meu povo no Egito, ouvi o seu gemido e desci para o livrar; Êx 3.10vem, agora, e eu te enviarei ao Egito. 35 A esse Moisés, a quem At 7.27não reconheceram, dizendo: Quem te constituiu chefe e juiz?, a esse enviou Deus como chefe e libertador por mão do anjo que lhe apareceu na sarça. 36 Êx 12.41;33.1; cp.Hb 8.9Foi este que os conduziu para fora, fazendo Êx 7.3;Jo 4.48prodígios e milagres na terra do Egito, no mar Vermelho e Êx 16.35;Nm 14.33;Sl 95.8-10;Hb 3.8s.;At 7.42;At 13.18no deserto, por quarenta anos. 37 Este é Moisés, que disse aos filhos de Israel: At 3.22;Dt 18.15Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta semelhante a mim. 38 Este é aquele que esteve cp.Êx 19.17na igreja no deserto com o cp.At 7.53anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos pais; o qual recebeu Rm 3.2;Hb 5.12;1Pe 4.11oráculos cp.Dt 32.47;Hb 4.12de vida para vo-los dar, 39 e a quem nossos pais não quiseram obedecer; Nm 14.3s.antes, o repeliram e nos seus corações voltaram ao Egito, 40 dizendo a Arão: Êx 32.1-23Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque, quanto a este Moisés que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que foi feito dele. 41 Êx 32.4,6Naqueles dias, fizeram um bezerro, e ofereceram sacrifício ao ídolo, e alegravam-se Ap 9.20nas obras das suas mãos. 42 Mas Deus Js 24.20;Is 63.10;Jr 19.13;Ez 20.30voltou deles a sua face e os entregou ao culto das hostes do céu, como está escrito no livro dos profetas:
Am 5.25ss.Oferecestes-me, porventura, vítimas e sacrifícios
At 7.36por quarenta anos no deserto, ó casa de Israel,
43 e não levantastes a tenda de Moloque
e a estrela do deus Renfã,
figuras que fizestes para as adorar?
Assim, remover-vos-ei para além de Babilônia.
44 Nossos pais tiveram no deserto o Êx 25.8-9;38.21tabernáculo do Testemunho, como ordenou o que falou a Moisés, dizendo que o fizesse conforme o modelo que tinha visto; 45 o qual também nossos pais, Js 3.14ss.;18.1;23.9;24.18;Dt 32.49;Sl 44.2s.;Hb 4.8sob a direção de Josué, tendo-o por sua vez recebido, o introduziram na terra, ao conquistá-la das nações que Deus expulsou da presença deles, até os dias de Davi. 46 2Sm 7.8ss.;Sl 132.1-5; cp.At 13.22Este achou graça diante de Deus e pedia o achar um tabernáculo para a casa de Jacó. 47 1Rs 8.20Salomão, porém, edificou-lhe uma casa. 48 Mas Lc 1.32o Altíssimo não habita em casas feitas por mãos; como disse o profeta:
49 Is 66.1s.; cp.Mt 5.34s.O céu é o meu trono,
e a terra, o escabelo dos meus pés;
que casa me edificareis, diz o Senhor,
ou qual é o lugar do meu repouso?
50 Não fez, porventura, a minha mão todas essas coisas?
51 Êx 32.9;33.3,5;Lv 26.41;Nm 27.14;Is 63.10;Jr 6.10;9.26Homens de dura cerviz e incircuncisos de coração e de ouvido, vós sempre resistis ao Espírito Santo; assim como fizeram vossos pais, também vós o fazeis. 52 2Cr 36.15s.;Mt 23.31,37; vd.5.12A qual dos profetas não perseguiram vossos pais? Eles mataram os que dantes anunciaram a vinda do At 22.14; cp.3.14;1Jo 2.1Justo, do qual cp.At 3.14;5.28vós agora vos tornastes traidores e homicidas, 53 vós que recebestes a Lei por ministério At 7.38;Gl 3.19;Hb 2.2; cp.Dt 33.2de anjos e não a guardastes.
A morte de Estêvão
54 Ouvindo isso, At 5.33enfureceram-se nos seus corações e rangiam os dentes contra ele. 55 Mas Estêvão, At 2.4cheio do Espírito Santo, Jo 11.41fitou os olhos no céu, e viu a glória de Deus e Jesus em pé, à Mc 16.19destra de Deus, 56 e disse: Eis que vejo Jo 1.51os céus abertos e Mt 8.20o Filho do Homem em pé, à destra de Deus. 57 Mas eles clamaram em alta voz, taparam os ouvidos, e, unânimes, arremeteram-se contra ele, 58 e, Lv 24.14,16; cp.Lc 4.29lançando-o fora da cidade, apedrejaram-no. cp.At 6.13;Dt 13.9s.;17.7As testemunhas At 22.20depuseram as suas capas aos pés de um At 8.1;22.20; cp.26.10moço chamado Saulo. 59 Apedrejavam a Estêvão, cp.At 9.14,21;22.16;Rm 10.12-13s.;1Co 1.2;2Tm 2.22que invocava o Senhor e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito. 60 Ele, Lc 22.41ajoelhando-se, clamou em alta voz: Senhor, Mt 5.44; cp.Lc 23.34não lhes imputes este pecado. Tendo dito isso, Dn 12.2;Mt 27.52;Jo 11.11s.;At 13.36;1Co 15.6,18,20;1Ts 4.13ss.;2Pe 3.4adormeceu.
Te Whaikōrero a Tepene
1 Kātahi, ka mea te tohunga nui, "He pono rānei ēnei mea?"
2 Nā, ka mea ia, "E ngā tēina, e ngā mātua, whakarongo mai. I puta te Atua o te korōria ki tō tātou matua, ki a Āperahama, i a ia i Mehopotamia, ā, kīanō i noho ki Harana, 3 ka mea ki a ia, ‘Haere atu i tōu whenua, i ōu whanaunga, ā, e tomo ki te whenua e whakakitea e ahau ki a koe.’
4 "Nā, puta mai ana ia i te whenua o ngā Karari, noho ana ki Harana. Ā, nō te matenga o tōna pāpā, ka whakahekea mai ia i reira e te Atua ki tēnei whenua e noho nei koutou. 5 Ā, kīhai i hoatu tētahi kāinga mōna i konei, kore rawa, ahakoa he tūranga waewae noa; heoi, i oati ia, tērā e hōmai a konei hei kāinga mōna, mō tōna uri hoki i muri i a ia, ahakoa rā i taua wā kāhore āna tamariki. 6 Ā, i pēnei te kōrero a te Atua, tērā tōna uri e noho manene ki te whenua kē; ka meinga hoki hei pononga, ā, e whā rau tau e tūkinotia ana. 7 ‘Nā, ko te iwi e meinga ai rātou hei pononga, ka whakawākia e ahau,’ e ai tā te Atua, ‘muri iho i tēnei ka puta mai rātou, ā, ka mahi ki ahau i tēnei wāhi.’ 8 Ā, i hōmai anō e ia ki a ia te kawenata o te kotinga. Ā, whānau ake tā Āperahama ko Īhaka, ā, i te waru o ngā rā ka kotia; ā, nā Īhaka ko Hākopa; nā Hākopa hoki ngā tūpuna kotahi tekau mā rua.
9 "Nā, ka hae ngā tūpuna ki a Hōhepa, ā, hokona ana ia ki Īhipa; otirā i a ia te Atua; 10 nāna ia i whakaora i ōna matenga katoa, ā, hoatu ana ki a ia he pai, he mātauranga i te aroaro o Parao kīngi o Īhipa; ā, meinga ana ia e tērā hei kāwana mō Īhipa, mō tōna whare katoa hoki.
11 "Nā, i reira ka puta he matekai ki te whenua katoa o Īhipa, o Kanaana, ā, he mate nui; kīhai rawa i kitea he oranga e ō tātou mātua. 12 Ā, nō te rongonga o Hākopa, e whai wīti ana a Īhipa, ka tonoa e ia ō tātou mātua, ko te tononga tuatahi. 13 Ā, nō te tononga tuarua, ka whakamōhiotia a Hōhepa ki ōna tuākana; ā, ka whakaaturia ki a Parao te iwi o Hōhepa. 14 Nā, ka tono tāngata a Hōhepa ki te karanga i tōna pāpā, i a Hākopa ki a ia, i ōna huānga katoa hoki, e whitu tekau mā rima ngā wairua. 15 Nā, heke ana a Hākopa ki Īhipa, ā, ka mate a ia, me ō tātou mātua. 16 Ā, kawea atu ana rātou ki Hekeme, whakatakotoria ana ki te urupā i hokona mai rā e Āperahama, he moni hiriwa te utu, i ngā tama a Hāmora i Hekeme.
17 "Ā, nō ka tata mai te wā mō te mea i kōrerotia rā i mua, i oatitia rā e te Atua ki a Āperahama, ka tupu te iwi, ka tini haere ki Īhipa, 18 ā tae noa ki te putanga ake o tētahi atu kīngi mō Īhipa, kīhai nei i mōhio ki a Hōhepa. 19 Ko ia te mea nāna i tinihanga tō tātou iwi, i whakatupu kino ō tātou mātua, i meatia ai kia makā atu ā rātou tamariki kei puta ki te ora.
20 "Nō taua wā, ka whānau a Mohi, he tangata tino ātaahua. E toru ngā marama i whakatupuria ai ia i roto i te whare o tōna pāpā, 21 ā, nō ka makā atu ia, ka tangohia ake ia e te tamāhine a Parao, ā, atawhaitia ana hei tamaiti ake māna. 22 Nā, i āta whakaakona a Mohi ki ngā mea katoa o te mātauranga o ngā Īhipiana; ā, he mana rawa ia, i te kupu, i te mahi.
23 "Ā, ka tata ōna tau ki te whā tekau, ka uru mai te whakaaro ki tōna ngākau kia haere ia ki ōna tuākana, ki ngā tama a Īharaira. 24 Ā, i tōna kitenga i tētahi o rātou e tūkinotia ana, ka āwhina ia i a ia, a patua iho e ia te Īhipiana, ā, ka whai utu mōna i tūkinotia rā. 25 Hua noa e mōhio ōna tuākana, nōna te ringa e hōmai ai e te Atua te whakaoranga mō rātou, heoi, kīhai rātou i mōhio. 26 Nā, i te aonga ake ka puta atu ia ki ētahi e whawhai ana ki a rāua, ka tahuri ki te wawao i a rāua, ka mea, ‘E hoa mā, he teina, he tuakana kōrua; he aha kōrua ka kino ai ki a kōrua anō?’
27 "Otirā, peia atu ana ia e te tangata nāna te hē ki tōna hoa; i mea ia, ‘Nā wai koe i mea hei rangatira, hei kaiwhakawā mō māua? 28 E mea ana koe ki te whakamate i ahau, me koe i whakamate rā i te Īhipiana inanahi?’ 29 Nā, ka tahuti a Mohi i taua kōrero, ā, noho manene ana i Miriana. Ā, tokorua āna tama i whānau ki reira.
30 "Ā, nō ka tutuki ngā tau e whā tekau, ka puta ki a ia tētahi anahera a te Ariki i te koraha o Maunga Hinai, i roto i te mura ahi i te rākau. 31 Ā, nō te kitenga o Mohi, ka mīharo ki taua whakakitenga; ā, i a ia ka whakatata atu ki te mātakitaki, ka puaki mai te reo o te Ariki ki a ia, 32 ‘Ko te Atua ahau o ōu mātua, ko te Atua o Āperahama, o Īhaka, o Hākopa.’ Nā, wiri ana a Mohi, kore rawa i kaha ki te titiro atu.
33 "Ā, ka mea mai te Ariki ki a ia, ‘Wetekia atu ngā hū i ōu waewae; ko te wāhi hoki e tū nā koe he oneone tapu. 34 Kua tino kite hoki ahau i te mate o tōku iwi e noho nei i Īhipa, kua rongo hoki i tā rātou auē, ā, kua heke iho nei ahau ki te whakaora i a rātou. Nā, haere mai, ka tonoa koe e ahau ki Īhipa.’
35 "Nā ko taua Mohi i whakakāhoretia rā e rātou, i mea rā rātou, ‘Nā wai koe i mea hei rangatira, hei kaiwhakawā?’ Ko ia anō i tonoa e te Atua hei rangatira, hei kaiwhakaora, he mea nā te ringa o te anahera i puta mai rā ki a ia i te rākau. 36 Nā, taua tangata rātou i ārahi atu, i muri iho i tāna mahinga i ngā mea whakamīharo, i ngā tohu, ki te whenua o Īhipa, ki te Moana Whero, ki te koraha hoki i ngā tau e whā tekau.
37 "Ko taua Mohi anō tēnei i mea atu rā ki ngā tamariki a Īharaira, ‘Mā te Atua e whakaara ake he poropiti mō koutou i roto i ō koutou tēina, he pēnei me ahau.’ 38 Ko ia anō tēnei i te whakaminenga i te koraha, rāua ko te anahera i kōrero rā ki a ia i Maunga Hinai, ko ō tātou mātua hoki; i riro mai ai i a ia ngā kupu ora hei hōmai ki a tātou.
39 "Kīhai nei ō tātou mātua i pai ki te whakarongo ki a ia, heoi, peia atu ana ia e rātou, ā, hoki ana ō rātou ngākau ki Īhipa. 40 Ā, mea ana rātou ki a Ārona, ‘Hangā mā tātou ētahi atua hei haere ki mua i a tātou; ko tēnei Mohi hoki i ārahina mai nei tātou i te whenua o Īhipa, kāhore tātou e mātau kua ahatia rānei.’ 41 Heoi, hangā ana e rātou he kūao kau i aua rā, tāpaea ana he patunga tapu mā taua whakapakoko, ā, koa ana ō rātou ngākau ki ngā mahi a ō rātou ringa. 42 Nā, ka tahuri kē te Atua, tukua atu ana rātou kia karakia ki te ope o te rangi; kia pērā me te mea i tuhia ki te pukapuka a ngā poropiti:
‘I hōmai koia e koutou ki ahau
ngā patunga tapu me ngā whakahere
i ngā tau e whā tekau i te koraha, e te whare o Īharaira?
43 Nā, kua mau koutou ki te tapenākara o Moroko,
ki te whetū o tō koutou atua o Reipana,
ki ngā whakapakoko i hangā e koutou hei koropiko atu;
nā, māku koutou e kawe atu ki tāwāhi o Papurōna.’
44 "I ō tātou mātua te tapenākara o te whakaaturanga i te koraha, tāna hoki i whakarite ai, i mea ai ki a Mohi kia hangā e ia, kia rite ki te tauira i kite ai ia. 45 Ā, i ō rātou nā rā, nā ō tātou mātua i mau mai, i a rātou ko Hohua i haere mai ai ki te noho i te whenua o ngā tauiwi, i peia atu nei e te Atua i te aroaro o ō tātou mātua, ā, taea noatia ngā rā i a Rāwiri; 46 i paingia nei ia e te Atua, ā, i īnoi hoki māna e rapu he nohoanga mō te Atua o Hākopa. 47 Nā, Horomona ia i hanga he whare mōna.
48 "He ahakoa rā, e kore te Runga Rawa e noho ki ngā whare i hangā e te ringa; ko tā te poropiti hoki tēnā i mea ai:
49 ‘Ko te rangi tōku torōna,
ko te whenua tōku tūranga waewae.
He whare pēhea tā koutou e hanga ai mōku?’
e ai tā te Ariki;
‘ā, ko tēhea te wāhi e okioki ai ahau?
50 Ehara ianei i tōku ringa nāna ēnei mea katoa i hanga?’
51 "E te hunga kakī mārō, kāhore nei i kotia te ngākau me ngā taringa, he whakakeke tonu tā koutou ki te Wairua Tapu; rite tonu tā koutou ki tā ō koutou mātua. 52 Ko tēhea o ngā poropiti kīhai i whakatupuria kinotia e ō koutou mātua? Whakamatea iho e rātou te hunga i poropititia ai te haerenga mai o te Mea Tika; ko koutou nei ōna kaituku, ōna kaikōhuru. 53 Ko koutou, kua riro nā i a koutou te ture, i tā ngā anahera i whakatakoto mai ai, heoi, kīhai i puritia e koutou."
Te Ākina o Tepene ki te Kōhatu
54 Ā, ka rongo rātou ki ēnei mea, nā tū rawa ki roto ki ō rātou ngākau, tetēā ana ō rātou niho ki a ia. 55 Otiia ko ia, kī tonu i te Wairua Tapu, titiro matatau atu ana ki te rangi, ka kite i te korōria o te Atua, i a Īhu hoki e tū ana i te ringa matau o te Atua. 56 Ā, ka mea, "Nanā, e kite ana ahau ko ngā rangi e tūhāhā ana, ā, ko te Tama a te tangata e tū ana i te ringa matau o te Atua!"
57 Kātahi, rātou ka hāmama, he nui te reo, ka puru i ō rātou taringa, ā, kotahi tonu te omanga atu ki a ia, 58 ka makā ia e rātou ki waho o te pā, ā, ākina ana ki te kōhatu. Ko ngā kaititiro i whakatakoto i ō rātou kākahu ki ngā waewae o tētahi taitama, ko Haora te ingoa.
59 Heoi, ākina ana e rātou a Tepene ki te kōhatu, me ia e karanga ana ki te Ariki, e mea ana, "E te Ariki, e Īhu, tōku wairua ki a koe." 60 Kātahi, ia ka tūturi ki raro, ka karanga, he nui te reo, "E te Ariki, kaua tēnei mea e whakairia ki a rātou." Ā, i tāna kōrerotanga i tēnei, ka moe.