Paulo e Silas em Tessalônica
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, chegaram a At 17.11,13;At 27.2;Fp 4.16;2Tm 4.10; cp.At 20.4;1Ts 1.1;2Ts 1.1Tessalônica, onde havia uma sinagoga de judeus. 2 Paulo, At 9.20;At 17.10,17segundo o seu costume, ali entrou e, por três At 13.14sábados, discutiu com eles, tirando argumentos das At 8.35Escrituras, 3 expondo e demonstrando At 3.18ser necessário que o Cristo padecesse Jo 20.9e ressurgisse dentre os mortos. At 9.22;18.5,28Este Jesus, que eu vos anuncio, dizia ele, é o Cristo. 4 At 14.4Alguns deles ficaram persuadidos e se associaram com At 17.10;At 15.40;At 15.22;At 17.14s.Paulo e Silas, bem como uma grande multidão de Jo 7.35gregos At 17.17;At 13.43devotos e não poucas At 13.50mulheres de qualidade. 5 Porém At 17.13;1Ts 2.16os judeus, movidos de inveja, tomando consigo alguns homens maus dentre o vulgacho e ajuntando a turba, amotinaram a cidade e, assaltando a casa de At 17.6-7,9;Rm 16.21(?)Jasom, procuravam-nos para os entregar ao povo. 6 Porém, não os achando, cp.At 16.19s.levaram a Jasom e alguns irmãos à presença das autoridades da cidade, clamando: Estes que têm transtornado At 17.31;Mt 24.14o mundo chegaram também aqui, 7 aos quais Jasom cp.Lc 10.38;Tg 2.25recolheu. Todos eles vão Lc 23.2de encontro aos decretos de César, dizendo haver outro rei, que é Jesus. 8 Ao ouvirem isso, ficaram perturbadas a multidão e as autoridades da cidade; 9 e, tendo At 17.5Jasom e os mais prestado fiança, foram soltos.
Paulo e Silas em Bereia
10 Logo pela noite, At 17.6,14s.;At 1.15os irmãos enviaram a At 17.4Paulo e Silas para At 17.13;At 20.4Bereia; e, tendo eles aí chegado, foram At 17.2à sinagoga dos judeus. 11 Ora, estes eram mais nobres do que os de At 17.1Tessalônica, porque receberam a palavra com toda a avidez, indagando diariamente nas Escrituras se essas coisas eram assim. 12 At 2.47Muitos deles creram, bem como não poucas At 13.50mulheres gregas Mc 15.43de boa posição e homens. 13 Quando os judeus de Tessalônica souberam que também em At 17.10;At 20.4Bereia era anunciada por Paulo a palavra de Deus, foram lá excitar e perturbar o povo. 14 Então, At 17.6,10;At 1.15os irmãos fizeram logo sair a Paulo para que fosse até o mar. Porém At 17.4,10;At 15.22Silas e At 16.1Timóteo ficaram ali. 15 cp.At 15.3Os que conduziam a Paulo levaram-no até At 17.16,21s.;At 18.1;1Ts 3.1Atenas e, tendo eles recebido ordem para comunicar a At 17.14Silas e Timóteo que At 18.5fossem ter com ele o mais depressa possível, partiram.
O discurso de Paulo em Atenas
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito revoltava-se dentro de si mesmo, vendo a cidade cheia de ídolos. 17 Assim, At 9.20; cp.At 17.2na sinagoga, discutia ele com os judeus e At 17.4com os que temiam a Deus e, na praça, todos os dias, discutia com os que ali se achavam. 18 Mas alguns filósofos epicureus e estoicos contendiam com ele, e uns diziam: Que quererá dizer cp.1Co 4.10;1.20este paroleiro? E outros: Parece ser proclamador de deuses estranhos; pois pregava a At 4.2;At 17.31s.Jesus e a ressurreição. 19 cp.At 23.19Segurando-o, levaram-no ao At 17.22Areópago, dizendo: Podemos saber que cp.Mc 1.27nova doutrina é esta que anuncias? 20 Pois tu nos trazes aos ouvidos coisas estranhas; queremos saber que vem a ser isso. 21 Ora, todos os atenienses e os At 17.15estrangeiros que ali moravam não se ocupavam em outra coisa senão em contar ou em ouvir alguma novidade. 22 Paulo, posto em pé no meio do Areópago, disse:
At 17.15Atenienses, em tudo vos vejo muitíssimo tementes aos deuses. 23 Pois, passando e observando os 2Ts 2.4objetos do vosso culto, achei um altar em que estava escrito: AO DEUS DESCONHECIDO. O que, pois, cp.Jo 4.22adorais sem o conhecer é o que eu vos anuncio. 24 Is 42.5;At 14.15O Deus que fez o mundo e tudo o que nele há, sendo ele Mt 11.25; cp.Dt 10.14;Sl 115.16o Senhor do céu e da terra, At 7.48não habita em santuários feitos por mãos dos homens, 25 nem é servido por mãos humanas, Sl 50.10-12; cp.Jó 22.2como se necessitasse de alguma coisa, visto ele mesmo dar a todos vida, respiração e todas as coisas; 26 Ml 2.10e de um só fez todo o gênero humano para habitar sobre toda a face da terra, havendo Dt 32.8;Jó 12.23fixado os seus tempos determinados e os limites da sua habitação; 27 para buscarem a Deus, se, porventura, apalpando, o achassem, Dt 4.7;Jr 23.23s.; cp.14.17ainda que não esteja longe de cada um de nós. 28 Pois Jó 12.10;Dn 5.23nele vivemos, e nos movemos, e existimos, como até alguns dos vossos poetas o têm dito:
Porque dele também somos geração.
29 Sendo, pois, geração de Deus, Is 40.18s.; cp.Rm 1.23não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, ou à prata, ou à pedra lavrada por arte e gênio do homem. 30 cp.At 14.16;Rm 3.25Dissimulando, pois, os tempos da cp.At 17.23ignorância, Lc 24.47;At 26.20;Tt 2.11s.Deus manda agora que todos os homens, em todo lugar, se arrependam, 31 porquanto tem fixado Mt 10.15um dia em que Jo 5.22,27;At 10.42; cp.Sl 9.8;96.13;98.9há de julgar Mt 24.14;At 17.6o mundo com justiça, pelo varão que para isso cp.Lc 22.22destinou, do que tem dado certeza a todos, At 2.24ressuscitando-o dentre os mortos.
Uns zombam, outros creem
32 Mas, quando ouviram falar At 17.18,31da ressurreição dos mortos, uns zombavam, e outros diziam: Sobre isso te ouviremos ainda outra vez. 33 Assim, Paulo saiu do meio deles. 34 Porém alguns homens agregaram-se a ele e creram; entre os quais, Dionísio, o cp.At 17.19,22areopagita, e uma mulher chamada Dâmaris, e, com eles, outros.
I Teharonika
1 Nā, ka hāereere rāua i Amapipori, Aporonia, ka tae ki Teharonika; he whare karakia nō ngā Hūrai i reira. 2 Ā, ka tomo atu a Pāora ki a rātou, he tikanga hoki nāna, ā, e toru ngā hāpati i kōrerorero ai ki a rātou i roto i ngā karaipiture, 3 i whakapuaki ai, i kōrero ai, kua takoto hoki te tikanga kia mamae a te Karaiti, kia ara mai hoki i te hunga mate; ā, "Ko tēnei Īhu, e kauwhautia nei e ahau ki a koutou, ko ia te Karaiti." 4 Nā, ka whakapono ētahi o rātou, ka piri hoki ki a Pāora rāua ko Hira; he tokomaha hoki o ngā Kariki karakia, kīhai hoki i ruarua ngā wāhine rangatira.
5 Heoi, ka hae ngā Hūrai, ka tango ki a rātou i ētahi tāngata kikino o te hunga māngere, ka huihuia ngā tāngata, ka whakaohotia te pā; nā, ko te huakanga ki te whare o Hahona, ka mea kia whakaputaina rāua ki te iwi. 6 Ā, nō te korenga i kitea rāua ka tōia e rātou a Hahona rātou ko ētahi tēina ki ngā rangatira o te pā, ka karanga, "Kua tae mai ki konei ngā tāngata i whakatutūngia ai te ao; 7 kua puritia hoki e Hahona; e tika kē ana ngā mahi a tēnei hunga katoa i ngā ture a Hīhā, e mea ana, tērā atu tētahi kīngi, ko Īhu." 8 Nā, ka rongo te mano rātou ko ngā rangatira o te pā ki ēnei mea, ka pororaru. 9 Nā, ka tango rātou i ētahi moni pupuri i a Hahona rātou ko ērā atu, ā, tukua atu ana rātou.
I Peria
10 Nā, tonoa tonutia atu e ngā tēina a Pāora rāua ko Hira i te pō ki Peria; i tō rāua taenga atu, ka haere ki te whare karakia o ngā Hūrai. 11 Engari, ēnei i nui atu te āhua rangatira i tō ngā tāngata o Teharonika, i hohoro tonu rātou te tango i te kupu, ā, i tēnei rā, i tēnei rā, i rapu i roto i ngā karaipiture i te tikanga o ēnei mea. 12 Nā, he tokomaha o rātou i whakapono; kīhai hoki i tokoiti ngā wāhine rangatira o ngā Kariki, me ngā tāne hoki.
13 Otirā, i te mōhiotanga o ngā Hūrai o Teharonika, tērā te kupu a te Atua te kauwhautia ana e Pāora ki Peria, ka haere hoki rātou ki reira ki te whakaoho, ki te whakararuraru i ngā mano. 14 Nā, tonoa tonutia atu e ngā tēina a Pāora kia haere tae noa ki te moana; ko Hira ia rāua ko Tīmoti i noho ki reira. 15 Nā, ka kawea a Pāora e ōna kaiārahi ki Atene; ā, ka riro he kupu ki a Hira rāua ko Tīmoti kia hohoro te haere ki a ia, ka hoki rātou.
I Atene
16 Nā, i a Pāora e tatari ana ki a rāua i Atene, ka oho tōna wairua i roto i a ia, i tāna kitenga i te pā e kī ana i te whakapakoko. 17 Nā, totohe ana ia i roto i te whare karakia ki ngā Hūrai rātou ko ngā tāngata karakia, i te kāinga hoko hoki i ngā rā katoa ki ngā tāngata i pono ki a ia. 18 Ā, ka ngangare ki a ia ētahi tohunga o ngā Epikureana, o ngā Toika. Ko ētahi i mea, "He aha tā tēnei tangata kōrerorero e mea nei?"
I mea ētahi, "Me te mea he kaiwhakapuaki ia i ētahi atua tauhou." Mō tāna kauwhau i a Īhu, i te aranga, ki a rātou. 19 Nā, ka mau rātou ki a ia, ka kawea ki Areopaka, ka mea, "Kia mōhio mātou, he aha rānei tēnei ako hou e kōrerotia nei e koe? 20 Poka kē hoki ngā mea e mauria mai nei e koe ki ō mātou taringa; koia mātou i mea ai kia mōhio, he aha ēnei mea." 21 Ka mutu hoki tā ngā tāngata katoa o Atene, rātou ko ngā manuhiri e noho ana i reira, e wātea ai, ko te kōrero rānei, ko te whakarongo rānei ki tētahi mea hou.
22 Nā, ka tū a Pāora i waenganui o Areopaka, ka mea, "E ngā tāngata o Atene, i ngā mea katoa ka kite ahau he āhua nui kē tō koutou wehi ki ngā atua māori. 23 I ahau hoki e hāereere ana, e mātakitaki ana i ngā mea e karakia nei koutou, ka kite ahau i tētahi āta, i tuhia nei a runga, ‘Ki te Atua Ngaro.’ Heoi, ko tā koutou e karakia kūware nei, ko ia tāku e whakaatu nei ki a koutou.
24 "Ko te Atua, nāna nei i hangā te ao me ngā mea katoa i roto, ko ia nei te Ariki o te rangi, o te whenua, e kore ia e noho ki ngā whare i hangā e te ringa; 25 e kore anō e mahia he mea māna e te ringa tāngata, me te mea he mate nōna ki tētahi aha rānei, ko ia hoki hei hōmai i te ora, i te manawa, i ngā mea katoa, ki ngā tāngata katoa. 26 Kotahi anō te toto i hangā ai e ia ngā iwi katoa o ngā tāngata, hei noho ki te mata katoa o te whenua, nāna hoki i whakatakoto ō rātou wā i whakaritea i mua, me ngā kaha o tō rātou nohoanga; 27 kia rapu ai rātou i te Atua, me kore e whāwhā, e kite i a ia, ahakoa rā kāhore ia i matara atu i a tātou katoa. 28 ‘Nāna hoki tātou i ora ai, i korikori ai, i noho ai.’ I pērā hoki te kōrero a ētahi o ō koutou kaitito, ‘Ko tātou hoki tōna uri.’
29 "Nā, he uri nei tātou nō te Atua, e kore e tika kia mea tātou, kei te rite te Atua ki te kōura, ki te hiriwa, ki te kōhatu, ki te mea i whakairoa e te mōhio, e te whakaaro o te tangata. 30 Nā, kāhore i whakaaroa e te Atua ngā wā o te kūwaretanga; ināianei ia kua whakahau ia i ngā tāngata katoa o ngā wāhi katoa kia rīpenetā. 31 Kua rite hoki i a ia he rā e whakawā ai ia i te ao i runga i te tika, arā mā te tangata kua whakaritea nei e ia; kua tukua nei hoki he tohu ki ngā tāngata katoa, i tāna whakaarahanga i a ia i te hunga mate!"
32 Nā, ka rangona e rātou te aranga o te hunga mate, ka tāwai ētahi; ko ētahi i mea, "Taihoa mātou e whakarongo anō ki tēnei mea i a koe." 33 Heoi, puta atu ana a Pāora i waenganui i a rātou. 34 Ko ētahi tāngata ia i piri ki a ia, i whakapono; i roto i a rātou a Rionaihia nō Areopaka, ko tētahi wahine, ko Ramari te ingoa, rātou ko ētahi atu.