A controvérsia sobre a circuncisão
1 At 15.24Alguns homens, descendo da Judeia, ensinavam At 1.15;At 15.3,22,32aos irmãos: Se não vos At 15.5;Gl 5.2s.; cp.1Co 7.18;Gl 2.11,14circuncidardes segundo At 6.14o rito de Moisés, não podeis ser salvos. 2 Tendo tido Paulo e Barnabé uma grande contenda e At 15.2,7discussão com eles, cp.Gl 2.2os irmãos resolveram que Paulo, e Barnabé, e alguns outros dentre eles subissem At 15.4,6,22-23;At 16.4;At 11.30aos apóstolos e presbíteros em Jerusalém acerca dessa questão. 3 Eles, pois, At 20.38;21.5;Rm 15.24; cp.1Co 16.6,11;2Co 1.16;Tt 3.13;3Jo 6sendo acompanhados até uma parte do caminho pela igreja, passavam pela At 11.19Fenícia e Samaria, cp.At 14.27;At 15.4,12narrando a conversão dos gentios, 4 e davam grande alegria a todos os irmãos. Chegados a Jerusalém, foram bem recebidos pela igreja, pelos apóstolos e pelos presbíteros e referiram tudo o que Deus tinha feito com eles. 5 Mas levantaram-se alguns que tinham sido cp.At 5.17;24.5,14;26.5;28.22da seita dos Mt 3.7; cp.At 26.5fariseus e que haviam crido, dizendo: É necessário circuncidar os gentios e mandar-lhes que observem a Lei de Moisés.
O concílio em Jerusalém
6 Reuniram-se, pois, os apóstolos e os presbíteros para tratar dessa questão. 7 Havendo uma grande discussão, levantou-se Pedro e disse:
Irmãos, vós sabeis que há muito tempo cp.At 10.19s.Deus escolheu-me dentre vós, para que da minha boca ouvissem os gentios a palavra do At 20.24evangelho e cressem. 8 Deus, At 1.24que conhece os corações, apresentou testemunho a favor deles, At 10.47dando-lhes o Espírito Santo, como também a nós, 9 cp.At 10.28,34;11.12e não fez distinção alguma entre nós e eles, At 10.43purificando os seus corações pela fé. 10 Agora, pois, por que cp.At 5.9provais a Deus, pondo um jugo sobre a cerviz dos discípulos, o qual cp.Mt 23.4;Gl 5.1nem nossos pais, nem nós podemos suportar? 11 Mas cremos que Rm 5.15; cp.3.24;2Co 13.1-4;Ef 2.5-8pela graça do Senhor Jesus seremos salvos, assim como eles.
O parecer de Tiago
12 Toda a assembleia calou-se e escutava a Barnabé e a Paulo, que contavam quantos Jo 4.48milagres e prodígios Deus fizera entre os gentios por meio deles. 13 Depois de terminarem, At 12.17Tiago respondeu:
Irmãos, ouvi-me. 14 2Pe 1.1; cp.At 15.7Simão acaba de relatar como Deus primeiramente visitou os gentios, para tomar deles um povo para o seu nome. 15 Com isso concordam as palavras cp.At 13.40;Am 9.11-12dos profetas, como está escrito:
16 Depois disto, cp.Jr 12.15voltarei
e reedificarei o tabernáculo de Davi, que está caído;
reedificarei as suas ruínas
e tornarei a levantá-lo,
17 para que o resto dos homens busque ao Senhor,
sim, todos os gentios Tg 2.7;Dt 28.10;Is 63.19;Jr 14.9;Dn 9.19, etc.que têm sido chamados pelo meu nome,
18 diz o Senhor, Is 45.21que faz essas coisas conhecidas desde o princípio do mundo.
19 Por isso, cp.At 15.28;At 21.25eu julgo que não se deve perturbar os gentios que se estão convertendo a Deus, 20 mas escrever-lhes que se abstenham das At 15.29; cp.Dn 1.8;1Co 8.7-13;10.7-8,14-28;Ap 2.14,20viandas oferecidas aos ídolos, da fornicação, Gn 9.4;Lv 3.17;7.26;17.10,14;19.26;Dt 12.16,23;15.23;1Sm 14.33dos animais sufocados e do sangue. 21 Pois At 13.15;2Co 3.14s.Moisés, desde tempos antigos, tem, em cada cidade, homens que o pregam nas sinagogas, onde é lido todos os sábados.
A decisão enviada a Antioquia
22 Então, pareceu bem At 15.2aos apóstolos e aos presbíteros com toda a igreja escolher homens dentre eles e enviá-los a vd.At 11.20; (não13.14, etc.)Antioquia com Paulo e Barnabé; e escolheram Judas, chamado Barsabás, At 15.27,32,40;At 16.19,25,29;17.4,10,14s.;18.5; cp.2Co 1.19;1Ts 1.1;2Ts 1.1;1Pe 5.12e Silas, homens principais entre At 15.1os irmãos, 23 enviando, por mão deles, a seguinte carta: Os apóstolos e os presbíteros, irmãos, aos irmãos dentre os gentios em Antioquia, na Mt 4.24; cp.At 15.41;Gl 1.21Síria e At 6.9Cilícia, At 23.26;Tg 1.1; cp.2Jo 10s.saúde. 24 Visto que soubemos que At 15.1alguns dentre nós, aos quais não demos mandamento, vos tem Gl 1.7;5.10perturbado com palavras, subvertendo as vossas almas, 25 At 15.28pareceu-nos bem, chegados a um acordo, escolher homens e enviá-los a vós com os nossos amados Barnabé e Paulo, 26 que têm At 9.23ss.;14.19exposto as suas vidas pelo nome de nosso Senhor Jesus Cristo. 27 Enviamos, pois, At 15.22,32Judas e At 15.22Silas, que também, por palavras, dirão as mesmas coisas. 28 Pois pareceu bem ao At 15.8; cp.At 5.32Espírito Santo e At 15.19,25a nós não vos impor maior peso além destas coisas necessárias: 29 que vos abstenhais de At 15.20coisas sacrificadas aos ídolos, At 15.20de sangue, de animais sufocados e de fornicação; dessas coisas fareis bem de vos guardar. Saúde.
A leitura da carta do concílio
30 Despedidos eles, At 15.22s.desceram a Antioquia e, tendo reunido a congregação, entregaram a carta. 31 A congregação, tendo-a lido, regozijou-se pelo conforto que lhe trouxe. 32 At 15.22,27Judas e At 15.22Silas, que eram também At 13.1profetas, consolaram At 15.1os irmãos com muitas palavras e os fortaleceram. 33 Tendo-se demorado ali por algum tempo, foram pelos irmãos despedidos Mc 5.34;At 16.36;1Co 16.11; cp.Hb 11.31em paz aos que os At 15.22tinham enviado.Alguns manuscritos inserem o v. 34: Mas pareceu bem a Silas ficar ali.34 [Mas pareceu bem a Silas ficar ali.] 35 Mas At 12.25Paulo e Barnabé demoraram-se em Antioquia, ensinando e At 8.4pregando com muitos outros At 13.12a palavra do Senhor.
A segunda viagem missionária. A separação entre Paulo e Barnabé
36 Alguns dias depois, disse Paulo a Barnabé: Voltemos agora para visitar os irmãos por At 13.4,13-14,51;14.6,24s.todas as cidades em que temos anunciado a palavra do Senhor, para ver como passam. 37 Barnabé queria levar consigo também At 12.12João, que tinha por sobrenome Marcos. 38 Mas Paulo não achou justo levar consigo a quem At 13.13os tinha deixado desde a Panfília e que não os tinha acompanhado no trabalho. 39 Houve tal desavença, que se separaram um do outro, e Barnabé, levando consigo a Cl 4.10;At 12.12;At 15.37Marcos, navegou para At 4.36Chipre. 40 Mas Paulo, tendo escolhido a At 15.22Silas, partiu, At 14.26;At 11.23encomendado pelos irmãos à graça do Senhor. 41 Ele passou Mt 4.24; cp.At 15.23pela Síria e At 6.9Cilícia, fortalecendo as igrejas.
Te Hui i Hiruhārama
1 Nā, ka tae iho ētahi tāngata i Hūria ka whakaako i ngā tēina, "Ki te kore koutou e kotia, kia rite ki tā Mohi, e kore koutou e taea te whakaora." 2 Nā, kīhai i iti te whawhai, te uiui a Pāora rāua ko Pānapa ki a rātou, ka whakaritea ko Pāora, ko Pānapa, ko ētahi atu hoki o rātou, e haere ki ngā āpōtoro, ki ngā kaumātua ki Hiruhārama, mō tēnei pūtake.
3 Heoi, ārahina ana rātou e te hāhi haere ana rā Pinikia, rā Hamaria kōrero ana i te tahuritanga o ngā tauiwi, ā, hoatu ana e rāua he hari nui ki ngā tēina katoa. 4 Ā, nō tō rāua taenga ki Hiruhārama ka whakamanuhiritia rāua e te hāhi, e ngā āpōtoro hoki rātou ko ngā kaumātua, ka kōrerotia ngā mea i mahi tahi ai te Atua me rāua.
5 Nā, ko te whakatikanga o ētahi tāngata whakapono nō te tītorehanga ki ngā Parihi, ka mea, "Me kokoti rātou, me ako hoki kia whakaritea te ture a Mohi."
6 Nā, ka huihui ngā āpōtoro rātou ko ngā kaumātua ki te whakaaro ki tēnei mea. 7 Ā, ka nui te tautohetohe, ka whakatika a Pita, ka mea ki a rātou, "E ngā tuākana, e mātau ana koutou ki te whiriwhiringa a te Atua i mua rawa i roto i a koutou, ko tōku māngai e rongo ai ngā tauiwi i te kupu o te rongopai, e whakapono ai hoki. 8 I whakaae hoki ki a rātou te Atua e mātau nei ki ngā ngākau, i a ia i hoatu ai i te Wairua Tapu ki a rātou, rite tahi ki tāna ki a tātou; 9 kāhore hoki i puta kē tōna whakaaro ki a tātou, ki a rātou, i ō rātou ngākau kua mā i a ia i runga i te whakapono. 10 Ko tēnei, he aha koutou ka whakamātautau ai i te Atua, ka whakatakoto ioka ai ki te kakī o ngā ākonga, he mea kīhai nei i taea te mau e ō tātou mātua, e tātou rānei? 11 Heoi, ka whakapono nei tātou, tērā tātou e ora i runga i te aroha noa o te Ariki, o Īhu Karaiti, ka pērā tahi hoki me rātou."
12 Nā, noho puku ana te mano katoa, whakarongo ana ki a Pānapa rāua ko Pāora e kōrero ana i ngā tohu, i ngā mea whakamīharo i mea ai te Atua kia mahia e rāua i roto i ngā tauiwi. 13 Ā, ka mutu tā rāua ka whakahoki a Hēmi, ka mea: "E ngā tuākana, whakarongo ki ahau! 14 Kua kōrerotia e Himiona tā te Atua tirohanga mai i mua, tāna tangohanga i tētahi iwi i roto i ngā tauiwi mō tōna ingoa. 15 E rite ana anō ki tēnei ngā kōrero a ngā poropiti; i tuhituhia rā:
16 ‘I muri o ēnei mea ka hoki mai ahau,
ka hangā anō e ahau te Tapenākara o Rāwiri,
kua hinga nei;
ka hangā anō e ahau ōna wāhi kua horoa,
ā, ka whakaarahia e ahau.
17 Kia rapu ai ngā toenga o ngā tāngata ki te Ariki,
me ngā tauiwi katoa hoki
i karangatia nei tōku ingoa ki runga ki a rātou,
e ai tā te Ariki, e mahi nei i ēnei mea katoa.
18 Nāna nei i mea kia mōhiotia ēnei mea katoa
nō te tīmatanga rā anō o te ao.’
19 "Nā, ko tōku whakaaro tēnei; kia kaua e whakararua te hunga e tahuri ana mai ki te Atua i roto i ngā tauiwi; 20 engari, kia tuhi atu tātou ki a rātou, kia mawehe atu rātou i ngā poke o ngā whakapakoko, i te moe tāhae, i te mea kua nōtia te kakī, i te toto. 21 Nō ngā whakatupuranga hoki ō mua ngā kaikauwhau i a Mohi i tēnei pā, i tēnei pā, he mea kōrero i roto i ngā whare karakia i ngā hāpati katoa."
Te Pukapuka ki ngā Tauiwi Whakapono
22 Kātahi, ka pai ngā āpōtoro rātou ko ngā kaumātua me te hāhi katoa, kia whiriwhiria ētahi tāngata i roto i a rātou kia tonoa hei hoa mō Pāora rāua ko Pānapa ki Anatioka; a Hūrā, i huaina nei ko Pāhapa, rāua ko Hira, he hunga ingoa nui i roto i ngā tēina; 23 ka tuhia hoki ēnei mea hei mauranga:
Nā ngā āpōtoro rātou ko ngā kaumātua, ko ngā tuākana, ki ngā tēina o roto i ngā tauiwi, i Anatioka, i Hīria, i Kirikia.
Tēnā koutou.
24 Nā, ka rongo nei mātou, tērā ētahi i haere atu nei i a mātou, i whakararu i a koutou ki ngā kōrero, i whakapōhēhē i ō koutou ngākau, kāhore nei ā mātou kupu ki a rātou. 25 Kotahi tonu tō mātou whakaaro he pai kia whiriwhiria ētahi tāngata, kia tonoa atu ki a koutou, hei hoa mō ā mātou tāngata e aroha nei, mō Pānapa rāua ko Pāora; 26 he hunga i tuku nei i a rāua ki te mate hei mea mō te ingoa o tō tātou Ariki, o Īhu Karaiti. 27 Nā, kua tonoa atu nei e mātou a Hūrā rāua ko Hira, mā rāua hoki e kōrero a kupu atu aua mea anō. 28 I pai hoki ki te Wairua Tapu, ki a mātou hoki, kia kaua e utaina ki a koutou tētahi atu whakataimaha, ko ēnei mea tika anake; 29 kia mawehe koutou i ngā mea e patua ana mā ngā whakapakoko, i te toto, i te mea kua nōtia te kakī, i te moe tāhae. Ka tiaki koutou i a koutou i ēnei mea, ka pai tā koutou mahi.
Kia ora koutou.
30 Ā, nō tō rātou tukunga atu, ka haere ki Anatioka. Nā, ka huihuia te mano, ka hoatu te pukapuka. 31 Ā, ka oti te kōrero, ka koa rātou mō te kupu whakahauora. 32 Nā, he maha ngā kupu a Hūrā rāua ko Hira i whakahau ai, i whakaū ai i ngā tēina; he poropiti hoki rāua. 33 Ā, ka roa iho rāua ki reira, ka tukua rāua e ngā tēina i runga i te rangimārie ki te hunga nāna rāua i tono atu. 34 Heoi, i pai a Hira kia noho ki reira.
35 Ko Pāora ia rāua ko Pānapa i noho i Anatioka, i whakaako, i kauwhau i te kupu a te Ariki, rātou tahi ko tērā hunga tokomaha.
Ka Wehe a Pāora rāua ko Pānapa
36 Nā, muri iho i ētahi rā ka kī atu a Pāora ki a Pānapa, "Tāua ka hoki, ka tirotiro i ngā tēina i ngā pā katoa i kauwhautia ai e tāua te kupu a te Ariki, i tō rātou pēheatanga." 37 Ā, ka mea a Pānapa kia mauria hei hoa a Hoani, e huaina nei ko Māka. 38 Otiia, kīhai a Pāora i pai kia haere i tō rāua tira te tangata i whakarere rā i a rāua i Pamapuria, kīhai hoki i haere tahi me rāua ki te mahi. 39 Heoi, nui atu tō rāua ngangare, mawehe ai rāua i a rāua; ā, mauria ana e Pānapa a Māka, rere ana ki Kaiperu. 40 Nā, tango ana a Pāora i a Hira, haere ana, he mea tuku ki te aroha noa o te Atua e ngā tēina. 41 Ā, haere ana ia rā Hīria, rā Kirikia, whakaū ana i ngā hāhi.