1 "Ā, ko ngā whakariteritenga ēnei e whakatakotoria e koe ki tō rātou aroaro: 2 Ki te hoko koe i tētahi pononga Hiperu, e ono ngā tau e mahi ai ia; ā, i te whitu ka haere noa atu, kaua he utu. 3 Ki te mea he takakau ia i tōna haerenga mai, me haere atu anō he takakau; ki te mea he wahine tāna, ko rāua ko tāna wahine e haere. 4 Ki te mea nā tōna ariki te wahine i hoatu ki a ia, ā, ka whānau ā rāua tama, tamāhine rānei; mā tōna ariki te wahine rātou ko āna tamariki, ko ia anake e haere.
5 "Ā, ki te mea matanui te pononga, ‘E aroha ana ahau ki tōku ariki, ki tāku wahine, ki āku tamariki; e kore ahau e haere noa atu,’ 6 nā, me kawe ia e tōna ariki ki te Atua. Me kawe hoki ia e ia ki te tatau, ki te pou rānei o te tatau; ā, ka pokaia tōna taringa e tōna ariki ki te oka; ā, ka oti iho ia hei kaimahi māna.
7 "Ki te hokona atu hoki e tētahi tangata tāna tamāhine hei pononga, e kore e rite tōna haerenga ki waho ki te haerenga o ngā pononga tāne. 8 Ki te kino ia ki te titiro a tōna ariki, i taumau nei i a ia māna, nā, me whakahoki ia mō tētahi utu; e kore e āhei te hoko i a ia ki tētahi iwi kē; mōna hoki i tinihanga ki a ia. 9 Ā, ki te taumautia ia e ia mā tāna tama, kia rite ki te tikanga ki ngā tamāhine tupu tāna e mea ai ki a ia. 10 Ki te tango ia i tētahi atu wahine māna kaua e whakaititia e ia te kai mā tērā, te kākahu mōna, me tā rāua moe tahi. 11 Ā, ki te kāhore ēnei mea e toru e meatia e ia ki a ia, nā, me haere noa atu ia, kaua he moni."
12 "Ki te patu tētahi i te tangata kia mate, me tino whakamate anō ia. 13 Ā, ki te kāhore tētahi e whanga atu, ā, ka mea te Atua kia tūpono ki tōna ringa; nā, māku e whakarite ki a koe te wāhi e rere ai ia. 14 Tēnā ko tēnei, i poka noa te tangata ki tōna hoa, ki te kōhuru tinihanga i a ia; me tango ia e koe i tāku āta, kia mate ai ia.
15 "Me tino whakamate anō hoki te tangata e patu ana i tōna pāpā, i tōna whaea rānei.
16 "Ko te tangata hoki e tāhae ana i tētahi tangata, ā, hokona ana e ia, e kitea ana rānei ki tōna ringa, me tino whakamate anō ia.
17 "Me tino whakamate anō hoki te tangata e kanga ana i tōna pāpā, i tōna whaea rānei.
18 "Ki te whawhai hoki ētahi tāngata ki a rāua, ā, ka ākina tōna hoa e tētahi ki te kōhatu, ka motokia rānei, ā, kāhore ia e mate, engari ka takoto i runga i te moenga; 19 ki te ara ake ia, ā, ka hāereere ki waho me te toko i tāna tokotoko, kātahi ka kore te hara o te tangata i patua ai ia; otiia me utu e ia tōna whakamāngeretanga ki te mahi, me mea hoki kia āta rongoātia kia ora ai.
20 "Ki te patu hoki te tangata i tāna pononga tāne, i tāna pononga wahine rānei, ki te rākau, ā, ka mate i raro iho i tōna ringa; me āta takitaki tōna matenga. 21 Otiia ki te ora ia, kotahi, e rua rānei, ngā rā, e kore e takitakina; nō te mea ko tāna moni ia.
22 "Ki te whawhai ētahi tāngata ki a rātou, ā, ka whara tētahi wahine e hapū ana, ā, ka materoto tāna tamaiti, otiia kāhore atu he hē, me tango he utu i a ia, arā tā te tahu o te wahine e whakarite ai ki a ia; hei tā ngā kaiwhakawā e mea ai tāna e hōmai ai. 23 Engari ki te mate, nā, me hōmai e koe he mate hei utu mō te mate, 24 he kanohi mō te kanohi, he niho mō te niho, he ringa mō te ringa, he waewae mō te waewae, 25 he wera mō te wera, he motu mō te motu, he kārawarawa mō te kārawarawa.
26 "Ki te patua e te tangata te kanohi o tāna pononga tāne, te kanohi rānei o tāna pononga wahine, ā, ka matapōtia; me tuku kia haere noa atu, hei utu mō tōna kanohi. 27 Ā, ki te patua e ia kia marere te niho o tāna pononga tāne, te niho rānei o tāna pononga wahine; me tuku kia haere noa atu, hei utu mō tōna niho."
28 "Ki te werohia tētahi tangata tētahi wahine rānei, e te kau, ā, ka mate; me tino āki te kau ki te kōhatu, kaua anō hoki ōna kikokiko e kainga; ā, ka tukua noatia atu te rangatira o te kau. 29 Otiia ki te mea he kau wero ia nō mua, ā, kua whakaaturia ki tōna rangatira, ā, kāhore ia e tiaki i a ia, ā, ka mate i a ia tētahi tangata, tētahi wahine rānei; me āki te kau ki te kōhatu, me whakamate anō hoki tōna rangatira. 30 Ki te whakaritea kia hōmai e ia he moni, me hōmai e ia hei utu mō tōna ora te mea i whakaritea ki a ia. 31 Ki te mea he tama, he kōtiro rānei i werohia e ia, kia rite anō ki tēnei tikanga te meatanga ki a ia. 32 Ki te wero te kau i tētahi pononga tāne, i tētahi pononga wahine rānei; kia toru tekau ngā hekere hiriwa e hōmai ki tō rāua ariki, me āki hoki te kau ki te kōhatu.
33 "Ki te whakatuwhera hoki te tangata i tētahi poka, ki te keria rānei e te tangata tētahi poka, ā, e kore e hīpokina e ia, ā, ka taka he kau, he kāihe rānei ki roto; 34 me utu e te tangata nāna te poka, me hōmai he moni e ia ki tō rāua ariki; ā, māna te mea mate.
35 "Ki te tukia te kau a tētahi tangata e te kau e tētahi, ā, ka mate; nā, me hoko e rāua te kau ora, ka wehe ai i ōna utu; me wehe anō hoki e rāua te mea kua mate. 36 Otiia ki te mea i mōhiotia he kau wero ia nō mua, ā, kāhore i tiakina e tōna ariki, me utu e ia te kau ki te kau; ā, māna te mea mate."
1 Y ESTOS son los derechos 21.1 cp. 24.3,4.que les propondrás.
2 21.2 Dt. 15.12. Jer. 34.14. Si comprares siervo hebreo, seis años servirá; mas al séptimo saldrá horro de balde.
3 Si entró solo, solo saldrá: si tenía mujer, saldrá él y su mujer con él.
4 Si su amo le hubiere dado mujer, y ella le hubiere parido hijos ó hijas, la mujer y sus hijos serán de su amo, y él saldrá solo.
5 Y si el siervo dijere: Yo amo á mi señor, á mi mujer y á mis hijos, no saldré libre:
6 Entonces su amo lo hará llegar á los 21.6 cp. 12.12.jueces, y harále llegar á la puerta ó al poste; y su amo le horadará la oreja con lesna, y será su siervo para siempre.
7 Y cuando alguno 21.7 Neh. 5.5.vendiere su hija por sierva, 21.7 vers. 2,3no saldra como suelen salir los siervos.
8 Si no agradare á su señor, por lo cual no la tomó por esposa, permitirle ha que se rescate, y no la podrá vender á pueblo extraño cuando la desechare.
9 Mas si la hubiere desposado con su hijo, hará con ella según la costumbre de las hijas.
10 Si le tomare otra, no disminuirá su alimento, ni su vestido, ni el débito conyugal.
11 Y si ninguna de estas tres cosas hiciere, ella saldrá de gracia sin dinero.
12 21.12 Gn. 9.6. Lv. 24.17. Nm. 35.30,31. El que hiriere á alguno, haciéndole así morir, él morirá.
13 21.13 Nm. 35.22. Dt. 19.4,5. Mas el que no armó asechanzas, sino que Dios lo puso en sus manos, entonces 21.13 Nm. 35.11. Dt. 4.41,42 y 19.3. Jos. 20.2.yo te señalaré lugar al cual ha de huir.
14 21.14 Nm. 15.30. Además, si alguno se ensoberbeciere contra su prójimo, y lo matare con alevosía, 21.14 1 R. 2.28,34.de mi altar lo quitarás para que muera.
15 Y el que hiriere á su padre ó á su madre, morirá.
16 Asimismo 21.16 Dt. 24.7. 1 Ti. 1.10.el que robare una persona, y la vendiere, ó se hallare en sus manos, morirá.
17 Igualmente 21.17 Mt. 15.4. Mr. 7.10.el que maldijere á su padre ó á su madre, morirá.
18 Además, si algunos riñeren, y alguno hiriere á su prójimo con piedra ó con el puño, y no muriere, pero cayere en cama;
19 Si se levantare y anduviere fuera sobre su báculo, entonces será el que le hirió absuelto: solamente le satisfará lo que estuvo parado, y hará que le curen.
20 Y si alguno hiriere á su siervo ó á su sierva con palo, y muriere bajo de su mano, será castigado:
21 Mas si durare por un día ó dos, no será castigado, porque su dinero es.
22 Si algunos riñeren, é hiriesen á mujer preñada, y ésta abortare, pero sin haber muerte, será penado conforme á lo que le impusiere el marido de la mujer y juzgaren los árbitros.
23 Mas si hubiere muerte, entonces pagarás vida por vida,
24 21.24 Lv. 24.20. Dt. 19.21. Mt. 5.38. Ojo por ojo, diente por diente, mano por mano, pie por pie,
25 Quemadura por quemadura, herida por herida, golpe por golpe.
26 Y cuando alguno hiriere el ojo de su siervo, ó el ojo de su sierva, y lo entortare, darále libertad por razón de su ojo.
27 Y si sacare el diente de su siervo, ó el diente de su sierva, por su diente le dejará ir libre.
28 Si un buey acorneare hombre ó mujer, y de resultas muriere, 21.28 Gn. 9.5.el buey será apedreado, y no se comerá su carne; mas el dueño del buey será absuelto.
29 Pero si el buey era acorneador desde ayer y antes de ayer, y á su dueño le fué hecho requerimiento, y no lo hubiere guardado, y matare hombre ó mujer, el buey será apedreado, y también morirá su dueño.
30 Si le fuere impuesto rescate, entonces dará por 21.30 cp. 30.12. Nm. 35.31,32.el rescate de su persona cuanto le fuere impuesto.
31 Haya acorneado hijo, ó haya acorneado hija, conforme á este juicio se hará con él.
32 Si el buey acorneare siervo ó sierva, pagará treinta siclos de plata su señor, 21.32 ver. 28y el buey será apedreado.
33 Y si alguno abriere hoyo, ó cavare cisterna, y no la cubriere, y cayere allí buey ó asno,
34 El dueño de la cisterna pagará el dinero, resarciendo á su dueño, y lo que fué muerto será suyo.
35 Y si el buey de alguno hiriere al buey de su prójimo, y éste muriere, entonces venderán el buey vivo, y partirán el dinero de él, y también partirán el muerto.
36 Mas si era notorio que el buey era acorneador de ayer y antes de ayer, y su dueño no lo hubiere guardado, pagará buey por buey, y el muerto será suyo.