Τέσσερις προειδοποιήσεις
1 Αν μπήκες, γιε μου, εγγυητής για κάποιον φίλο σου, αν έδωσες το χέρι κι υποσχέθηκες για λογαριασμό ξένου,Για τη χειρονομία εγγύησης βλ. Γεν 43:9· 44:32· Ψλ 119:122· Β΄ Βασ 10:15.2 αν παγιδεύτηκες με τα ίδια σου τα λόγια, εάν δεσμεύτηκες με την υπόσχεση που έδωσες, 3 τότε να τι θα κάνεις για να γλιτώσεις, μια κι έπεσες στου φίλου σου τα χέρια: Πήγαινε, ταπεινώσου και παρακάλα τον επίμονα. 4 Μην αφήσεις να σε πάρει ο ύπνος, τα βλέφαρά σου μην τα βαρύνει ο νυσταγμός. 5 Ελευθερώσου όπως το ζαρκάδι από τα χέρια του παγιδευτή, σαν το πουλί από του κυνηγού το χέρι.
6 Τράβα τεμπέλη στο μυρμήγκι, κοίταξε πώς δουλεύει και γίνε σοφός. 7 Αυτό δεν έχει ούτε αρχηγό ούτε επιστάτη ούτε αφεντικό· 8 κι όμως το καλοκαίρι εξασφαλίζει την τροφή του, προμήθειες συγκεντρώνει τον καιρό του θερισμού. 9 Τεμπέλη, ως πότε θα κοιμάσαι; Πότε απ’ τον ύπνο σου θα σηκωθείς; 10 Λίγος ακόμα ύπνος, λίγη νύστα, λίγο τα χέρια να σταυρώσεις για ν’ αναπαυτείς, 11 και θα ’ρθει η φτώχεια ξαφνικά σαν το ληστή κι η δυστυχία σαν άντρας όπλισμένος.
12 Ο κακός κι αμαρτωλός άνθρωπος τριγυρνάει λέγοντας πράγματα διεστραμμένα· 13 νεύματα κάνει με τα μάτια του, σήματα δίνει με τα πόδια του, νοήματα με τα δάχτυλά του. 14 Μες στο μυαλό του υπάρχουν πονηριές, το κακό πάντα σχεδιάζει, σπέρνει διχόνοιες. 15 Γι’ αυτό και θα ’ρθει ξαφνικά η καταστροφή του, θα συντριφθεί με μιας κι ανεπανόρθωτα.
16-19 Είν’ έξι πράγματα που τα μισεί ο Κύριος, μάλιστα εφτά που είναι αδύνατο να τ’ ανεχθεί:
Μάτια αλαζονικά,
γλώσσα που λέει ψέματα,
χέρια που αθώο χύνουν αίμα,
μυαλό που μηχανεύεται σχέδια αμαρτωλά·
πόδια που τρέχουν στο κακό,
μάρτυρα ψεύτη που διαδίδει ψέματα,
κι εκείνον που διχόνοιες σπέρνει ανάμεσα στους αδερφούς.
Φυλάξου από τη μοιχεία
20 Τις εντολές, γιε μου, φύλαγε του πατέρα σου, και της μητέρας σου τη διδασκαλία μην την περιφρονείς. 21 Κράτα τες πάντα σταθερά μες στην καρδιά σου και στο λαιμό σου γύρω κρέμασέ τες. 22 Θα σ’ οδηγούν όταν βαδίζεις, θα σε φυλάνε όταν κοιμάσαι· κι όταν ξυπνάς, μαζί σου θα συνομιλούν. 23 Λυχνάρι είναι των γονέων οι εντολές, η διδαχή τους φως και της παιδαγωγίας τους οι επιπλήξεις δρόμος που στη ζωή οδηγεί. 24 Αυτές σε προφυλάττουν απ’ την κακή γυναίκα, από τις κολακείες της γυναίκας του άλλου. 25 Μη σου σκλαβώσει με την ομορφιά της την καρδιά, με τις ματιές της μη σ’ αιχμαλωτίσει! 26 Γιατί η πόρνη αρκείται σ’ ένα κομμάτι μοναχά ψωμί· ενώ η μοιχαλίδα γυρεύει να σου πάρει μια ζωή πολύτιμη.
27 Μπορεί κανείς φωτιά να βάλει μες στον κόρφο του, δίχως τα ρούχα του όλα να καούν; 28 Μπορεί κανείς να περπατήσει πάνω σε κάρβουνα αναμμένα κι όμως τα πόδια του να μην καούν; 29 Το ίδιο είναι και μ’ αυτόν που πάει με τη γυναίκα του πλησίον του· όποιος και να ’ναι που θα την αγγίξει, δεν θα μείνει ατιμώρητος. 30 Δε λογαριάζουν για αθώο τον κλέφτη που κλέβει για να χορτάσει την πείνα του. 31 Όταν πιαστεί πληρώνει στο επταπλάσιο κι όλα τα υπάρχοντα του σπιτικού του δίνει. 32 Όποιος μοιχεία διαπράττει είναι άμυαλος· είν’ ό,τι πρέπει για να καταστρέψει τη ζωή του. 33 Θα τον χτυπήσουνε και θα τον ατιμάσουν· θα υποφέρει, και η ντροπή του ποτέ δεν θα σβηστεί. 34 Γιατί η ζηλοτυπία ανάβει τη μανία στο σύζυγο, και θα ’ναι ανελέητος τη μέρα της εκδίκησης. 35 Κανένα αντάλλαγμα δεν θα δεχτεί· όσα και να του δώσεις δώρα, αυτός θα μείνει ανένδοτος.
替人作保要谨慎
1 我儿,如果你作朋友的保证人,
替外人击掌担保;
2 如果你给自己口里的话缠累,
给你口里的话绑住;
3 我儿,既然你落在你朋友的手中,
就要这样行,好解救你自己,
你要自己降卑,去恳求你的朋友。
4 不要让你的眼睛睡觉,
不要容你的眼睑打盹;
5 要解救自己,像羚羊脱离猎人的手,
像飞鸟脱离捕鸟人的手。
不可懒惰
6 懒惰人哪!你去看看蚂蚁,
察看牠们所行的,就可得着智慧。
7 蚂蚁没有元帅,
没有官长,也没有统治者,
8 尚且在夏天预备食物,
在收割的时候积聚粮食。
9 懒惰人哪,你要睡到几时呢?
你甚么时候才睡醒呢?
10 再睡片时,打盹片时,
抱着手躺卧片时,
11 你的贫穷就必像强盗来到,
你的缺乏就必像拿兵器的人来到。
耶和华憎恶的事
12 无赖汉、坏人
到处使用欺诈的口;
13 他以眼传神,用脚示意,
用指头指点,
14 心存乖谬,图谋恶事,
常常散布纷争。
15 因此,灾难必忽然临到,
他必突然毁灭,无法挽救。
16 耶和华恨恶的事有六样,
连他心里厌恶的,共有七样,
17 就是高傲的眼、
说谎的舌头、
流无辜人血的手、
18 图谋恶事的心、
快跑行恶的脚、
19 说谎的假证人,
和在弟兄中散布纷争的人。
犯奸淫的必惹祸患
20 我儿,要谨守你父亲的诫命,
不可离弃你母亲的训诲。
21 要把它们常常系在你的心上,
绑在你的颈项上。
22 你行走的时候,它们必引导你;
你睡觉的时候,它们必保护你;
你醒来的时候,它们必和你交谈。
23 因为诫命是灯,训诲是光,
出于管教的责备是生命之道,
24 能保护你远离邪恶的女人,
远离妓女谄媚的舌头。
25 你心里不要贪恋她的美色,
也不要给她的媚眼勾引。
26 因为妓女使人只剩一块饼,
通奸的妇人"通奸的妇人"直译是"人的妻子"猎取人宝贵的生命。
27 如果人把火藏在怀里,
他的衣服怎能不烧着呢?
28 如果人在火炭上行走,
他的脚怎能不灼伤呢?
29 凡是和别人的妻子通奸的,也是这样;
凡是亲近她的,都必不免受罚。
30 盗贼因饥饿偷窃充饥,
人不会鄙视他。
31 但如果他被捉住,就要七倍偿还,
要把他家里所有的财物都交出来。
32 和妇人通奸的,实在无知;
行这事的,是自我毁灭。
33 他必遭受击打,被凌辱,
他的耻辱永不能涂抹。
34 因为嫉妒激起了丈夫的烈怒,
使他在报仇的时候,必不留情。
35 任何赔偿,他都不接受,
纵使你馈送许多礼物,他也不肯罢休。