Whakatauki 13

1 Ko te tama whakaaro nui ka rongo ki tā tōna pāpā ako;

ko te tangata whakahī ia e kore e rongo ki te riri.

2 E kai te tangata i te pai i te hua o tōna māngai;

ka kai ia te wairua o te hunga whanokē i te tutū.

3 Ko te tangata e tiaki ana i tōna māngai e pupuri ana i tōna ora;

ko te tangata ia e hāmama nui ana ōna ngutu, ko te whakangaromanga mōna.

4 E hiahia ana te wairua o te tangata māngere, ā, kāhore he mea māna;

ka meinga ia kia mōmona te wairua o te hunga uaua.

5 E kino ana te tangata tika ki te kōrero teka;

he mea whakarihariha ia te tangata kino, ā, whakamā noa iho.

6 Ko te tika hei kaitiaki mō te tangata e tapatahi ana te ara;

ka whakatakā anō te tangata kino e te hara.

7 Tērā tētahi kei te āmene taonga mōna, heoi kāhore rawa he mea i a ia;

tērā tētahi kei te whakarawakore i a ia, heoi nui atu ōna rawa.

8 Ko ngā utu mō te tangata kia ora, ko ōna rawa;

tēnā ko te rawakore, e kore e rongo i te riri.

9 E koa ana te mārama o te hunga tika;

ka keto ia te rama o te hunga kino.

10 He totohe anake i ahu mai i te whakapehapeha;

he whakaaro nui ia kei te hunga i ngā kupu tika.

11 Ko ngā taonga i puta mai i te whakamanamana ka iti haere;

ko tā te tangata i whakaemi ai, he mea mahi, ka tupu haere.

12 He manako tāringa roa, he patu ngākau;

ka tae te koronga, ko te rākau ia o te ora.

13 Ko te tangata e whakahāwea ana ki te kupu, ka ngaro i a ia anō;

ko te tangata ia e wehi ana i te whakahau, ka whiwhi ki te utu.

14 Ko te ture o te hunga whakaaro nui, he puna nō te ora,

e puta ai i ngā reti o te mate.

15 Ko tō te ngārahu pai he hōmai atawhai;

he taikaha ia te ara o te hunga nanakia.

16 He mahi mōhio tā te tangata tūpato;

ko tā te wairangi he hora i te kūwaretanga.

17 Ka hinga te karere kino ki te kino;

ko te karere pono ia, ānō he rongoā.

18 Ko te tangata kāhore e pai ki te papaki, māna te rawakore, te whakamā;

engari ko te tangata e whai mahara ana ki te ako, ka whakahōnoretia.

19 Ko te hiahia kua rite, he reka ki te wairua;

he whakarihariha ia ki ngā kūware te whakarere i te kino.

20 Haere i te taha o te hunga whakaaro nui, ā, ka whai whakaaro koe;

ko te takahoa ia o ngā kūware, ka mamae.

21 Ka whai te kino i te hunga hara;

ko te utu ia ki te hunga tika, he pai.

22 He whakarerenga iho tā te tangata pai mō ngā tamariki a ngā tamariki;

kei te rongoā mō te tangata tika ngā taonga o te tangata hara.

23 He nui te kai kei te ngakinga a ngā rawakore;

tērā ia te mea e ngaro ana i te kore o te tikanga pai.

24 Ko te tangata e kaiponu ana i tāna whiu, e kino ana ia ki tāna tama;

ko te tangata ia e aroha ana ki a ia, ka papaki wawe i a ia.

25 Kai ana te tangata tika, mākona ana tōna wairua;

ka hapa ia te kōpū o te tangata kino.

1 'n WYSE seun luister na die tug van die vader, maar 'n spotter hoor nie na berisping nie.

2 Van die vrug van iemand se mond eet hy die goeie, maar die begeerte van die ontroues is 'n daad van geweld.

3 Wie sy mond bewaak, bewaar sy lewe; wie sy lippe wyd oopmaak, vir hom is daar ondergang.

4 Die siel van die luiaard begeer, en daar is niks nie, maar die siel van die vlytiges word versadig.

5 Die regverdige haat leuentaal, maar die goddelose maak gehaat en handel skandelik.

6 Geregtigheid bewaar die regskapene van wandel, maar goddeloosheid bring die sondaar tot 'n val.

7 Daar is een wat hom ryk hou, en hy het glad niks nie; een wat hom arm hou, en hy het baie goed.

8 Die losprys vir die lewe van 'n man is sy rykdom, maar die arme hoor geen dreigement nie.

9 Die lig van die regverdige brand vrolik, maar die lamp van die goddelose gaan dood.

10 Vermetelheid gee net getwis af; maar by die wat hulle laat raai, is wysheid.

11 Goed wat uit niks verkry is, word minder; maar hy wat met die hand bymekaarmaak, kry altyd meer.

12 'n Uitgestelde hoop maak die hart siek; maar 'n wens wat uitkom, is 'n lewensboom.

13 Wie die Woord verag, moet dit ontgelde; maar hy wat die gebod vrees, ontvang vergelding.

14 Die onderrig van die wyse is 'n fontein van die lewe, om die strikke van die dood te ontwyk.

15 'n Goeie verstand verskaf guns, maar die weg van die ontroues is hard.

16 Elke skrandere handel met kennis, maar die dwaas strooi sotheid rond.

17 'n Goddelose boodskapper val in die ongeluk, maar 'n betroubare boodskapper is 'n gerusstelling.

18 Armoede en skande is vir hom wat die tug verwerp; maar hy wat die teregwysing in ag neem, word geëer.

19 'n Vervulde wens is soet vir die siel, maar om af te wyk van die kwaad, is 'n gruwel vir die dwase.

20 Gaan met die wyse om, dan word jy wys; maar hy wat met dwase verkeer, versleg.

21 Die onheil vervolg die sondaars, maar Hy sal die regverdiges met goed vergelde.

22 'n Goeie mens laat sy kindskinders erwe, maar die vermoë van die sondaar word vir die regverdige weggebêre.

23 Die braakland van die armes lewer oorvloedig spys op, maar daar is wat deur ongeregtigheid verlore gaan.

24 Wie sy roede terughou, haat sy seun; maar hy wat hom liefhet, besoek hom met tugtiging.

25 Die regverdige eet totdat hy versadig is; maar die maag van die goddelose ly gebrek.