Whakatauki 16

1 Ko ngā whakatakataka a te ngākau nā te tangata;

engari, ko te kupu whakahoki a te arero nā Ihowā.

2 Ko ngā ara katoa o te tangata he mā ki ōna ake kanohi;

ko Ihowā ia ki te pāuna i ngā wairua.

3 Utaina āu mahi ki runga ki a Ihowā,

ā, ka whakapūmautia ōu whakaaro.

4 He mea hanga nā Ihowā ngā mea katoa mō tōna tutukitanga, mō tōna;

āe rā, ko te tangata kino hoki mō te rā o te kino.

5 He mea whakarihariha nā Ihowā te hunga ngākau whakakake katoa;

ahakoa pupuri te ringa ki te ringa, e kore ia e kore te whiua.

6 Ko te mahi tohu tangata me te pono hei pure mō te kino;

mā te wehi hoki ki a Ihowā ka mawehe atu ai te tangata i te kino.

7 Ki te pai a Ihowā ki ngā ara o te tangata,

ka meinga e ia ōna hoariri nei anō kia mau te rongo ki a ia.

8 He pai ake te mea iti i runga i te tika,

i ngā hua maha ki te kāhore he tika.

9 Ko te ngākau o te tangata hei whakaaro i tōna ara;

ko Ihowā ia hei whakatika i tōna hīkoi.

10 He kupu atua kei ngā ngutu o te kīngi;

e kore tōna māngai e poka kē ina whakawā.

11 Ko te taimaha tika, ko te pāuna tika, nā Ihowā;

he mahi nāna ngā kōhatu katoa o te pūtea.

12 He mea whakarihariha ki ngā kīngi te mahi i te kino;

nā te tika hoki i ū ai te torōna.

13 He mea āhuareka ki ngā kīngi ngā ngutu tika;

e aroha ana hoki rātou ki te tangata e kōrero tika ana.

14 Ko te riri o te kīngi ānō he karere mō te mate;

engari ka whakamārietia e te tangata whakaaro nui.

15 He ora kei te mārama o te mata o te kīngi;

ā, ko tana manako he rite ki te kapua o tō muri ua.

16 Ko te whiwhi ki te whakaaro nui, ānō te pai!

Pai atu i te whiwhi ki te kōura;

ko te whiwhi hoki ki te mātauranga te mea e hiahiatia nuitia atu i te hiriwa.

17 Ko te huanui o te hunga tika he mawehe atu i te kino,

ko te tangata e whai whakaaro ana ki tōna ara, ka mau tōna wairua.

18 Haere ai te whakakake i mua o te whakangaromanga,

te wairua whakapehapeha i mua i te hinganga.

19 Ko te ngākau whakaiti i waenga i te hunga rawakore,

pai atu i te uru ki te tūwhanga taonga a te hunga whakakake.

20 Ko te tangata e tahuri ana ki te kupu, ka kite i te pai;

ā, ko te tangata e whakawhirinaki ana ki a Ihowā, ka hari.

21 Ka kīia te whakaaro nui he mātau;

mā te reka hoki o ngā ngutu ka neke ai te mōhio.

22 Ko te mātauranga te puna o te ora mō te tangata i whiwhi ki tērā;

ko te ako ia mō te hunga wairangi ko tō rātou wairangi anō.

23 Mā te ngākau o te tangata whakaaro nui e tohutohu tōna māngai,

e āpiti hoki he kupu mōhio ki ōna ngutu.

24 Ko ngā kupu matareka ānō kei te honikoma,

he reka ki te wairua, he rongoā ki ngā wheua.

25 Tērā he ara e tika ana ki te titiro a te tangata;

ko tōna mutunga ia ko ngā ara ki te mate.

26 Ko te hiahia o te tangata e mahi ana, e mahi ana mōna;

nō te mea e akiakina ana ia e tōna māngai.

27 E whakatakoto ana te tangata tikangakore i te kino,

ā, kei ōna ngutu ānō he ahi e kā ana.

28 Ko tā te tangata whanokē he tītaritari i te raruraru;

ko tā te tangata kawekawe kōrero he wehewehe i ngā hoa tupu.

29 Whakawai ai te tangata nanakia i tōna hoa,

kawe ai i a ia ki te huarahi kāhore i pai.

30 Ko te tangata e whakamoe ana i ōna kanohi, e mea ana kia whakaaroa ai e ia ngā mea whanokē;

ko te tangata e kokopi ana i ōna ngutu e whakatutuki ana i te kino.

31 He karauna korōria te māhunga hina,

e ka kitea i runga i te ara o te tika.

32 Engari rawa te tangata manawanui i te tangata kaha,

te tangata e pēhia ana e ia tōna wairua i te tangata i horo ai te pā.

33 E makā ana te rota ki roto ki te kokorutanga o te kākahu;

kei a Ihowā ia te tikanga katoa.

1 DIE planne van die hart is van die mens, maar die antwoord van die tong kom van die Here.

2 Al die weë van 'n man is suiwer in sy oë, maar die Here toets die geeste.

3 Laat jou werke aan die Here oor, dan sal jou planne uitgevoer word.

4 Alles het die Here gemaak vir sy doel, ja, ook die goddelose vir die dag van onheil.

5 Elke hoogmoedige van hart is vir die Here 'n gruwel; sekerlik, hy sal nie ongestraf bly nie.

6 Deur liefde en trou word die skuld versoen, en deur die vrees van die Here wyk 'n mens af van die kwaad.

7 As die Here behae het in die weë van 'n man, dan laat Hy selfs sy vyande met hom vrede hou.

8 Liewer 'n bietjie met geregtigheid, as 'n menigte van inkomste met onreg.

9 Die hart van die mens dink sy weg uit, maar die Here rig sy voetstappe.

10 Die beslissing is op die lippe van die koning; in die regspraak handel sy mond nie ontrou nie.

11 'n Regte weegtoestel en weegskaal kom van die Here, al die weegstene in die sak is sy werk.

12 Dit is 'n gruwel vir konings om goddeloosheid te doen, want deur geregtigheid word die troon bevestig.

13 Die konings het behae in regverdige lippe, en hulle het hóm lief wat regte dinge spreek.

14 Die grimmigheid van die koning is soos boodskappers van die dood, maar 'n wyse man bring dit tot bedaring.

15 In die vriendelike blik van die koning is lewe, en sy welgevalle is soos 'n wolk van die laat reëns.

16 Hoeveel beter is dit om wysheid te verkry as goud, en verkiesliker om verstand te verwerf as silwer.

17 Die gemaakte pad van die opregtes is om van die kwaad af te wyk; hy wat op sy wandel ag gee, bewaar sy lewe.

18 Trotsheid kom voor die verbreking, en hoogmoed kom voor die val.

19 Dit is beter om nederig van gees te wees saam met die ootmoediges as om buit te verdeel met die trotsaards.

20 Wie ag gee op die Woord, sal die goeie vind; en hy wat op die Here vertrou, is gelukkig.

21 'n Wyse van hart word verstandig genoem, en soetheid van lippe vermeerder die lering.

22 'n Fontein van die lewe is die verstand vir sy besitter, maar die tugtiging van die sotte is sotheid.

23 Die hart van die wyse maak sy mond verstandig en vermeerder die lering op sy lippe.

24 Vriendelike woorde is soos 'n heuningkoek: soet vir die siel en 'n genesing vir die gebeente.

25 Daar is 'n weg wat vir 'n mens reg lyk, maar die einde daarvan is weë van die dood.

26 Die honger van die werksman arbei vir hom, want sy mond jaag hom aan.

27 'n Deugniet grawe 'n kuil van onheil, en op sy lippe is soos 'n brandende vuur.

28 'n Man van valse streke saai tweedrag, en 'n kwaadstoker skei vriende van mekaar.

29 'n Man van geweld verlei sy naaste en lei hom op 'n weg wat nie goed is nie.

30 Hy wat sy oë toemaak om valsheid te bedink, wat sy lippe vasknyp, het die kwaad alreeds gedoen.

31 Grysheid is 'n sierlike kroon; dit word gevind op die weg van geregtigheid.

32 Die lankmoedige is beter as 'n held; en hy wat sy gees beheers, as een wat 'n stad inneem.

33 In die skoot word die lot gewerp, maar elke beslissing daarvan kom van die Here.