Whakatauki 28

1 E rere ana te hunga kino i te mea kāhore he kaiwhai;

ko te tangata tika anō ia, ānō he raiona te māia.

2 He hē nō tētahi whenua

i tokomaha ai ōna rangatira;

nā, kia ai he tangata e mahara ana, e mātau ana,

ka mau roa ai tōna āhua.

3 Ko te tangata rawakore e tūkino ana i ngā ware,

ko tōna rite kei te ua tā e kore ai te kai.

4 Ko te hunga e whakarere ana i te ture,

he whakamoemiti tā rātou ki te tangata kino;

ko tā ngā kaipupuri ia o te ture he ngangare ki a rātou.

5 E kore te hunga kino e mōhio ki te whakawā:

ko te hunga ia e rapu ana i a Ihowā, ka mōhio rātou ki ngā mea katoa.

6 He pai kē te rawakore e haere ana i runga i tōna tapatahi,

i te tangata he parori kē ōna ara, ahakoa he whai taonga ia.

7 Ko te tangata e pupuri ana i te ture, he tamaiti mōhio ia;

engari ko te tangata whakahoa ki te hunga kakai,

ka whakamā tōna pāpā i a ia.

8 Ko te tangata e whakanui ana i ōna rawa ki te moni whakatupu, ki te whakapiki utu,

e kohia ana e ia ērā mā te tangata e atawhaitia ai te rawakore.

9 Ko te tangata e tahuri kē ana tōna taringa,

ā, kāhore e rongo ki te ture, ko tāna īnoi nei ānō he mea whakarihariha.

10 Ko te tangata i meinga ai te hunga tika,

kia kotiti kē ki te ara hē, ka taka a ia anō ki tāna ake poka;

ka whiwhi ia te hunga ngākau tapatahi ki te pai.

11 Ki te whakaaro a te tangata taonga he nui tōna whakaaro mōhio;

otiia e rapua ana tāna e te rawakore whai whakaaro.

12 Nui atu te ātaahua, ina koa te hunga tika;

engari ki te ara te hunga kino, ka huna ngā tāngata i a rātou.

13 Ko te tangata e hīpoki ana i ōna hē, e kore tāna e kake;

ko te tangata ia e whāki ana, ā, e whakarere ana, ka tohungia.

14 Ka hari te tangata e wehi tonu ana;

ko te tangata ia e whakapakeke ana i tōna ngākau, ka taka ki te kino.

15 E rite ana ki te raiona e hāmama ana, ki te pea e kōpikopiko ana,

te tangata kino e kīngi ana ki te iwi rawakore.

16 Ko te rangatira kore whakaaro he nui anō tāna tūkino;

ko te tangata ia e kino ana ki te apo ka roa ōna rā.

17 Ko te tangata e waha ana i te toto o te tangata,

ka rere ia ki roto ki te rua;

kaua tētahi e pupuri i a ia.

18 Ko te tangata he tapatahi nei te haere, ka ora;

ko te tangata ia he parori kē ōna ara, hinga tonu iho.

19 Ko te tangata e ngaki ana i tōna oneone, ka mākona i te taro;

ko te tangata ia e whai ana i te hunga wairangi, ka whiwhi nui ki te rawakore.

20 Ko te tangata pono, ka nui ngā manaaki mōna;

ko te tangata ia e hīkaka ana ki te mea taonga, e kore ia e kore te whiwhi i te hē.

21 Ko te whakapai kanohi ehara i te mea pai –

ehara anō hoki i te mea pai kia hē te tangata mō te kongakonga taro.

22 Ko te tangata he kino tōna kanohi e tākare tonu ana ki te taonga;

kāhore hoki ia e whakaaro ka tae mai te kore o te rawa ki a ia.

23 Ko te tangata i rīria ai te hē o tētahi, ka nui atu te manako ki a ia i muri iho,

i te manako ki te tangata i whakapati nei tōna arero.

24 Ko te tangata e pāhua ana i tōna pāpā, i tōna whaea,

ā, e kī ana, "Ehara i te hē,"

he hoa ia nō te kaiwhakangaro.

25 Ko tā te tangata ngākau apo he whakapātari pakanga;

ko te tangata ia e okioki ana ki a Ihowā ka tetere.

26 He kūware te tangata e whakawhirinaki ana ki tōna ake ngākau;

ko te tangata ia e haere ana i runga i te whakaaro nui, ka mawhiti.

27 Ko te tangata e hoatu ana ki te rawakore, e kore ia e hapa;

ko te tangata ia e kaupare ana i ōna kanohi, ka maha ngā kanga mōna.

28 Ka ara te hunga kino, ka huna ngā tāngata i a rātou;

nā, ki te ngaro rātou, ka tupu te hunga tika.

1 DIE goddelose vlug sonder dat daar 'n vervolger is, maar die regverdiges voel hulle veilig soos 'n jong leeu.

2 Deur die oortreding van 'n land word sy vorste baie, maar deur 'n verstandige mens met kennis is die reg duursaam.

3 'n Man wat arm is en die armes verdruk, is soos 'n reën wat wegspoel en geen brood bring nie.

4 Die wat die wet verlaat, hulle prys die goddelose; maar die wat die wet onderhou, word vererg oor hulle.

5 Slegte mense verstaan die reg nie, maar die wat die Here soek, verstaan alles.

6 Die arme wat in sy regskapenheid wandel, is beter as die verkeerde wat twee paaie wil loop en daarby ryk is.

7 Wie die wet bewaar, is 'n verstandige seun; maar hy wat met deurbringers omgaan, steek sy vader in die skande.

8 Wie sy goed vermeerder deur rente en deur woeker, maak bymekaar vir een wat hom oor die armes sal ontferm.

9 Wie sy oor wegdraai om nie na die wet te luister nie, selfs sy gebed is 'n gruwel.

10 Wie die opregtes laat verdwaal op 'n verkeerde weg, sal self in sy eie kuil val; maar die regskapenes sal die goeie beërwe.

11 'n Ryk man is wys in sy eie oë; maar 'n arme wat verstandig is, ondersoek hom terdeë.

12 As die regverdiges juig, is die heerlikheid groot; maar as die goddelose opkom, moet die mense gesoek word.

13 Hy wat sy oortredinge bedek, sal nie voorspoedig wees nie; maar hy wat dit bely en laat staan, sal barmhartigheid vind.

14 Gelukkig is die mens wat gedurigdeur vrees; maar hy wat sy hart verhard, sal in die onheil val.

15 'n Leeu wat brom, en 'n beer wat hongerig is, so is 'n goddelose wat oor 'n arm volk heers.

16 'n Vors wat gebrek aan verstand het, is wel ryk aan afpersinge, maar die wat onregverdige wins haat, sal die dae verleng.

17 'n Mens wat gedruk word deur die bloed van 'n mens, sal vlug tot by die graf; laat niemand hom vashou nie.

18 Wie opreg wandel, sal gehelp word; maar hy wat verward is, wat die twee paaie betref, sal meteens val.

19 Wie sy land bewerk, het volop brood; maar hy wat nietighede najaag, het armoede volop.

20 'n Betroubare man is ryk aan seëninge; maar hy wat haastig is om ryk te word, sal nie ongestraf bly nie.

21 Om partydig te wees, is nie goed nie, want ook vir 'n stuk brood kan 'n man 'n oortreding begaan.

22 'n Afgunstige man oorhaas hom om ryk te word, en hy weet nie dat gebrek oor hom sal kom nie.

23 Hy wat 'n mens teregwys, sal agterna meer guns vind as hy wat vlei.

24 Wie sy vader of sy moeder berowe, en sê: Dit is geen oortreding nie! — hy is 'n bondgenoot van 'n man wat verderflik handel.

25 Die hebsugtige verwek twis; maar hy wat op die Here vertrou, word verkwik.

26 Wie op sy eie hart vertrou, hy is 'n dwaas; maar hy wat in wysheid wandel, word gered.

27 Wie aan die arme gee, sal nie gebrek ly nie; maar hy wat sy oë toemaak, word swaar vervloek.

28 As die goddelose opkom, verberg die mens homself; maar as hulle omkom, word die regverdiges baie.