Provérbios 25

1 Ankaŭ ĉi tio estas sentencoj de Salomono, kiujn kolektis la viroj de Ĥizkija, reĝo de Judujo.

2 Honoro de Dio estas kaŝi aferon;

Sed honoro de reĝoj estas esplori aferon.

3 La ĉielo estas alta, la tero estas profunda,

Kaj la koro de reĝoj estas neesplorebla.

4 Forigu de arĝento la almiksaĵon,

Kaj la puriganto ricevos vazon.

5 Forigu malvirtulon de la reĝo,

Kaj lia trono fortikiĝos en justeco.

6 Ne montru vin granda antaŭ la reĝo,

Kaj sur la loko de eminentuloj ne stariĝu;

7 Ĉar pli bone estas, se oni diros al vi: Leviĝu ĉi tien,

Ol se oni malaltigos vin antaŭ eminentulo,

Kiun vidis viaj okuloj.

8 Ne komencu tuj disputi;

Ĉar kion vi faros poste, kiam via proksimulo vin hontigos?

9 Faru disputon kun via proksimulo mem,

Sed sekreton de aliulo ne malkaŝu;

10 Ĉar alie aŭdanto vin riproĉos,

Kaj vian babilon vi jam ne povos repreni.

11 Vorto dirita en ĝusta tempo

Estas kiel oraj pomoj sur retaĵo arĝenta.

12 Kiel ora orelringo kaj multekosta kolringo,

Tiel estas saĝa admonanto por aŭskultanta orelo.

13 Kiel malvarmo de neĝo en la tempo de rikolto,

Tiel estas fidela sendito por siaj sendintoj:

Li revigligas la animon de sia sinjoro.

14 Kiel nuboj kaj vento sen pluvo,

Tiel estas homo, kiu fanfaronas per dono, kiun li ne faras.

15 Per pacienco oni altiras al si potenculon,

Kaj mola parolo rompas oston.

16 Kiam vi trovis mielon, manĝu, kiom vi bezonas,

Por ke vi ne fariĝu tro sata kaj ne elvomu ĝin.

17 Detenu vian piedon de la domo de via proksimulo;

Ĉar alie vi tedus lin kaj li vin malamus.

18 Kiel martelo kaj glavo kaj akra sago

Estas tiu homo, kiu parolas pri sia proksimulo malveran ateston.

19 Kiel putra dento kaj malforta piedo

Estas nefidinda espero en tago de mizero.

20 Kiel demeto de vesto en tempo de malvarmo, kiel vinagro sur natro,

Tiel estas kantado de kantoj al koro suferanta.

21 Se via malamanto estas malsata, manĝigu al li panon;

Kaj se li estas soifa, trinkigu al li akvon;

22 Ĉar fajrajn karbojn vi kolektos sur lia kapo,

Kaj la Eternulo vin rekompencos.

23 Norda vento kaŭzas pluvon,

Kaj ĉagrenita vizaĝo kaŝatan parolon.

24 Pli bone estas loĝi sur angulo de tegmento,

Ol kun malpacema edzino en komuna domo.

25 Kiel malvarma akvo por suferanto de soifo,

Tiel estas bona sciigo el lando malproksima.

26 Virtulo, kiu falas antaŭ malvirtulo,

Estas malklara fonto kaj malbonigita puto.

27 Ne bone estas manĝi tro multe da mielo;

Kaj ne glore estas serĉi sian gloron.

28 Homo, kiu ne povas regi sian spiriton,

Estas urbo detruita, kiu ne havas muron.

He Whakatauki anō nā Horomona

1 He whakatauki anō ēnei nā Horomona, he mea tuhi e ngā tāngata a Hetekia kīngi o Hūrā.

2 Ko tō te Atua whakakorōria, he huna mea;

ko tō ngā kīngi whakakorōria he rapu mea.

3 Ko te rangi mō te tiketike, ko te whenua mō te hōhonu,

ā, ko te ngākau o ngā kīngi, tē taea te rapu.

4 Tahia atu te para i te hiriwa,

ā, ka puta mai he oko mā te kaitahi para;

5 tangohia atu te tangata kino i te aroaro o te kīngi,

ā, ka ū tōna torōna i runga i te tika.

6 Kei whakaputa i a koe ki mua i te aroaro o te kīngi,

kei tū hoki ki te wāhi o ngā metararahi.

7 He pai kē hoki kia kīia mai ki a koe, "Haere mai ki runga nei,"

i te mea kia whakahokia iho koe ki raro i te aroaro o te rangatira.

I kitea nei e ōu kanohi

8 kei hohoro te haere ki te ngangare,

kei kore e kitea e koe tāu e mea ai i tōna mutunga iho,

ina meinga koe e tōu hoa kia whakamā.

9 Tohea tāu tohe ki tōu hoa tonu,

ā, kaua e whākina te mea huna a tētahi:

10 kei kohukohutia koe e te tangata i rongo,

ā, kore ake tōu ingoa kino e tahuri atu.

11 He kupu i tika te kōrero,

ko tōna rite kei ngā āporo kōura i roto i ngā kete hiriwa.

12 He pērā i te whakakai kōura, i te whakapaipai kōura parakore

koia anō te ako a te whakaaro nui ki te taringa rongo.

13 Rite tonu ki te mātao o te hukarere i te kotinga wīti

te karere pono ki ōna kaingare;

ka ora hoki i a ia te ngākau o ōna ariki.

14 He pērā i ngā kapua me te hau uakore,

koia anō te rite o te tangata e whakamanamana ana ki āna hākari horihori.

15 Mā te roa e whakamanawanui ana ka whakaae mai ai te kīngi,

ā, mā te arero ngāwari ka mangungu ai te wheua.

16 Kua kitea e koe he honi, kainga ko te wāhi e mākona ai koe;

kei kī rawa koe i taua mea, ka ruakina e koe.

17 Kia takitahi tōu waewae ki te whare o tōu hoa;

kei hōhā ia ki a koe, ā, ka kino ki a koe.

18 Ko te tangata e whakaatu teka ana mō tōna hoa,

he patu ia, he hoari, ā, he pere koi.

19 Ko te whakawhirinaki ki te tangata tinihanga i te wā o te raru,

e rite ana ki te niho whati, ki te waewae kua takoki.

20 Ko te tangata e waiata ana ki te ngākau pōuri,

e rite ana ki te tangata e whakarere ana i te kākahu i te rangi māeke,

ki te winika hoki i runga i te hōura.

21 Ki te matekai tōu hoariri whāngaia ki te taro;

ki te matewai whakainumia ki te wai;

22 ka pūrangatia hoki e koe he waro kāpura ki tōna māhunga,

ā, ka utua tāu e Ihowā.

23 E mauria ana mai e te hauraro he ua;

e pērātia ana hoki e te arero ngautuarā, he kanohi pukuriri.

24 He pai kē te noho i te kokonga o te tuanui,

i te noho tahi me te wahine ngangare i roto i te whare māhorahora.

25 He rongo pai nō te whenua tawhiti,

tōna rite kei ngā wai mātao ki te wairua matewai.

26 Me te manawa-whenua i takatakahia, me te puna i whakaparuparutia,

koia anō te tangata tika e hinga ana i te aroaro o te tangata kino.

27 Ehara i te mea pai te kai nui i te honi;

waihoki ko ā te tangata rapu i tō rātou ake korōria ehara i te korōria.

28 Ko te tangata e kore nei e pēhi i tōna wairua,

e rite ana ki te pā kua pakaru, kāhore ōna taiepa.