Provérbios 30

1 Vortoj de Agur, filo de Jake.

Profeta parolo de tiu viro al Itiel, al Itiel kaj Ukal.

2 Mi estas la plej malklera homo,

Kaj homan prudenton mi ne posedas.

3 Kaj mi ne lernis saĝon,

Kaj pri la Sanktulo mi ne havas ekkonon.

4 Kiu leviĝis en la ĉielon, kaj malleviĝis?

Kiu kolektis la venton en siajn mankavojn?

Kiu ligis la akvon en la veston?

Kiu aranĝis ĉiujn limojn de la tero?

Kia estas lia nomo? kaj kia estas la nomo de lia filo?

Ĉu vi scias?

5 Ĉiu diro de Dio estas pura;

Li estas ŝildo por tiuj, kiuj Lin fidas.

6 Ne aldonu al Liaj vortoj,

Por ke Li ne punu vin, kaj por ke vi ne aperu mensoganto.

7 Du aferojn mi petis de Vi;

Ne rifuzu al mi, antaŭ ol mi mortos:

8 Falsaĵon kaj mensogaĵon forigu de mi;

Malriĉecon kaj riĉecon ne donu al mi;

Nutru min per tiom da pano, kiom mi bezonas.

9 Ĉar alie mi eble trosatiĝus kaj neus, kaj dirus: Kiu estas la Eternulo?

Aŭ eble mi malriĉiĝus kaj ŝtelus,

Kaj malbonuzus la nomon de mia Dio.

10 Ne kalumniu sklavon antaŭ lia sinjoro,

Por ke li ne malbenu vin kaj vi ne fariĝu kulpulo.

11 Estas generacio, kiu malbenas sian patron

Kaj ne benas sian patrinon;

12 Generacio, kiu estas pura en siaj okuloj

Kaj tamen ne laviĝis de siaj malpuraĵoj;

13 Generacio, kiu tiel alte tenas siajn okulojn

Kaj tiel levas siajn palpebrojn;

14 Generacio, kies dentoj estas glavoj kaj kies makzeloj estas tranĉiloj,

Por formanĝi la malriĉulojn de la tero kaj la mizerulojn inter la homoj.

15 Hirudo havas du filinojn, kiuj krias: Donu, donu;

Ili tri neniam satiĝas.

Kvar objektoj ne diras: Sufiĉe:

16 Ŝeol; senfrukta ventro; la tero ne satiĝas de akvo; kaj la fajro ne diras: Sufiĉe.

17 Okulon, kiu mokas la patron

Kaj malŝatas obeadon al la patrino,

Elpikos korvoj ĉe la rivero kaj formanĝos aglidoj.

18 Tri aferoj estas nekompreneblaj por mi,

Kaj kvaran mi ne scias:

19 La vojon de aglo en la aero;

La vojon de serpento sur roko;

La vojon de ŝipo meze de la maro;

Kaj la vojon de viro ĉe virgulino.

20 Tia estas la vojo de virino adultanta:

Ŝi manĝas, viŝas la buŝon,

Kaj diras: Mi faris nenian pekon.

21 Sub tri objektoj tremas la tero,

Kaj kvar ĝi ne povas porti:

22 Sklavon, kiam li fariĝis reĝo;

Malsaĝulon, kiam li tro satiĝis de pano;

23 Malamatan virinon, kiam ŝi edziniĝis,

Kaj sklavinon, kiam ŝi elpelis sian sinjorinon.

24 Kvar estas malgranduloj sur la tero,

Kaj tamen ili estas tre saĝaj:

25 La formikoj, popolo ne forta,

Tamen ili en somero pretigas al si manĝaĵon;

26 La hirakoj, popolo senforta,

Tamen ili faras siajn domojn en la roko;

27 La akridoj ne havas reĝon,

Kaj tamen ili ĉiuj eliras en vicoj;

28 La lacerto kroĉiĝas per siaj manoj,

Tamen ĝi estas en reĝaj palacoj.

29 Ekzistas tri, kiuj bone iras,

Kaj kvar, kiuj marŝas bele:

30 La leono, plej forta el la bestoj,

Cedas al neniu;

31 Cervo kun bonaj lumboj; virkapro;

Kaj reĝo, kiun neniu povas kontraŭstari.

32 Se vi agis malsaĝe pro via fiereco,

Kaj se vi intencis malbonon,

Tiam metu la manon sur la buŝon.

33 Ĉar batado de lakto produktas buteron,

Ekbato de nazo aperigas sangon,

Kaj incitado de kolero kaŭzas malpacon.

Ngā Whakatauki a Akuru

1 Ko ngā kupu a Akuru tama a Iakehe; ko te poropititanga.

I kōrero taua tangata ki a Itiere,

ki a Itiere rāua ko Ukara:

2 He pono ko ahau te mea pōauau rawa o ngā tāngata,

kāhore hoki he mātauranga tangata i roto i ahau.

3 Kīhai hoki ahau i whakaakona ki te whakaaro nui,

kīhai anō i mōhio ki te Mea Tapu.

4 Ko wai kua piki atu ki te rangi, ā, heke mai ai anō?

Ko wai kua pūpū i te hau ki roto ki ōna ringa?

Nā wai i takai ngā wai ki roto ki tōna kākahu?

Nā wai i whakapūmau ngā pito katoa o te whenua?

Ko wai tōna ingoa,

ā, ko wai hoki te ingoa o tāna tama?

Ki te mōhiotia e koe!

5 Ko ngā kupu katoa a te Atua he mea whakamātau;

he whakangungu rākau ia ki te hunga katoa e whakawhirinaki ana ki a ia.

6 Kaua e tāpiritia ētahi kupu ki āna,

kei rīria e ia tōu hē, ā, ka kitea koe he tangata kōrero teka.

7 E rua ngā mea kua īnoia e ahau i a koe;

kaua ēnā e kaiponuhia i ahau i mua i tōku matenga:

8 Whakamataratia atu i ahau te horihori me te kōrero teka;

kaua e hōmai te rawakore ki ahau, te taonga rānei;

whāngaia ahau ki te kai e rite ana māku.

9 Kei mākona ahau, ā, ka whakakāhore ki a koe,

ka mea, "Ko wai a Ihowā?"

Kei rawakore rānei ahau, ā, ka whānako,

ka whakahua noa hoki i te ingoa o tōku Atua.

10 Kaua e kōrerotia te pononga ki tōna ariki,

kei kanga ia i a koe, ā, ko koe e hē.

11 Tērā te whakatupuranga, he kanga tā rātou i tō rātou pāpā,

kāhore hoki e manaaki i tō rātou whaea.

12 Tērā te whakatupuranga, he mā ki tā rātou nā titiro,

otirā kāhore anō kia horoia atu tō rātou paru.

13 Tērā te whakatupuranga, nā, te whakakake o ō rātou kanohi.

Kua whakarewaina ake hoki ō rātou kamo!

14 Tērā te whakatupuranga, ko ō rātou niho ānō he hoari,

ko ō rātou niho pūrākau ānō he māripi,

hei horo i te hunga iti i runga i te whenua,

i ngā rawakore hoki i roto i ngā tāngata.

15 E rua ngā tamāhine a te ngata,

ko tā rāua karanga, "Hōmai, hōmai."

E toru ngā mea e kore rawa e mākona,

āe rā, e whā ngā mea e kore e kī, "Kāti":

16 ko te rua tūpāpaku; ko te kōpū pakoko;

ko te whenua kīhai i pukuwaitia,

ā, ko te ahi e kore nei e kī, "Kāti!"

17 Ko te kanohi e whakahī ana ki te pāpā,

e whakahāwea ana ki te whakarongo ki tōna whaea,

mā ngā raweni o te awaawa ia e tīkaro,

ā, mā ngā pī ēkara e kai.

18 E toru ngā mea he whakamīharo rawa, e kore e taea e ahau,

āe rā, e whā kāhore e mōhiotia e ahau:

19 ko te huarahi o te ēkara i te rangi;

ko te huarahi o te nākahi i runga i te kāmaka;

ko te huarahi o te kaipuke i waenga moana;

ā, ko te huarahi o te tangata ki te kōtiro.

20 He pērā anō te huarahi o te wahine pūremu:

ka kai ia, ā, ka horoi i tōna māngai,

ā, ka kī, "Kāhore āku mahi hē."

21 E toru ngā mea e korikori ai te whenua;

ā, e whā, he mea e kore e manawanuitia e ia:

22 ko te pononga ina whakakīngitia ia;

ko te wairangi hoki ina mākona i te taro;

23 ko te wahine whakarihariha ina whiwhi i te tāne;

ā, ko te pononga wahine ina tuku iho māna ngā mea a tōna rangatira.

24 E whā ngā mea ririki i runga i te whenua,

he nui noa atu ia ngā whakaaro:

25 ko ngā pōpokorua ehara i te iwi kaha,

heoi e mea ana i te kai mā rātou i te raumati;

26 ko ngā koni, he iwi ngoikore,

heoi e hanga ana i ō rātou whare ki te kāmaka;

27 ko ngā māwhitiwhiti, kāhore ō rātou kīngi,

heoi haere rōpū ana rātou katoa;

28 ko te mokomoko, ko ōna peke hei pupuri māna;

otiia kei roto ia i ngā whare kīngi.

29 E toru ngā mea, he tau tā rātou hīkoi,

āe rā, e whā he huatau ki te haere:

30 ko te raiona, ko te mea kaha rawa o ngā kararehe,

e kore nei e tahuri mai i te aroaro o tētahi;

31 ko te kurī horo; ko te koati toa anō hoki;

ā, ko te kīngi, kāhore nei tētahi e maranga ake ki a ia.

32 Ki te mea he mahi kūware tau i a koe i whakaneke ake ai i a koe,

ki te mea rānei i whakaaro kino koe,

kōpania tōu ringa ki tōu māngai.

33 He pono hoki ki te hurihia te waiū ka puta mai he pata,

ā, ki te kōwiria te ihu ka puta mai he toto;

waihoki ki te ākina te riri ka puta he whawhai.