Provérbios 22

1 Nomo bona estas pli preferinda, ol granda riĉeco;

Kaj bona estimo, ol arĝento kaj oro.

2 Riĉulo kaj malriĉulo renkontiĝas:

Ilin ambaŭ kreis la Eternulo.

3 Prudentulo antaŭvidas malbonon, kaj kaŝiĝas;

Sed naivuloj antaŭenpaŝas, kaj difektiĝas.

4 Por humileco kaj timo antaŭ la Eternulo

Oni ricevas riĉecon kaj honoron kaj vivon.

5 Dornoj kaj retoj estas sur la vojo de malbonagulo;

Kiu gardas sian animon, tiu malproksimiĝas de ili.

6 Instruu knabon konforme al lia vojo,

Kaj eĉ maljuniĝinte li ne dekliniĝos de ĝi.

7 Riĉulo regas super malriĉuloj,

Kaj kiu prunteprenas, tiu estas sklavo de la pruntedoninto.

8 Kiu semas maljustaĵon, tiu rikoltos suferon,

Kaj la kano de lia krueleco rompiĝos.

9 Bonokululo estos benata;

Ĉar li donas el sia pano al malriĉulo.

10 Forpelu blasfemulon, kaj foriros malpaco,

Kaj ĉesiĝos malkonsento kaj ofendo.

11 Kiu amas purecon de koro kaj agrable parolas,

Al tiu la reĝo estas amiko.

12 La okuloj de la Eternulo gardas la prudenton;

Sed la vortojn de maliculo Li renversas.

13 Mallaborulo diras: Leono estas ekstere,

Mi povus esti mortigita meze de la strato.

14 La buŝo de malĉastulino estas profunda foso;

Kiun la Eternulo koleras, tiu tien enfalas.

15 Malsaĝeco forte sidas en la koro de knabo;

Sed vergo punanta ĝin elpelas el ĝi.

16 Kiu premas malriĉulon, por pligrandigi sian riĉecon,

Tiu donas al riĉulo, por ke li malriĉiĝu.

17 Klinu vian orelon kaj aŭskultu vortojn de saĝuloj,

Kaj direktu vian koron al mia instruo;

18 Ĉar ili estos agrablaj, se vi gardos ilin en via interno;

Ili estos ĉiuj pretaj sur viaj lipoj.

19 Ke al la Eternulo estu via fido,

Tion mi instruis al vi hodiaŭ.

20 Ĉu mi ne skribis al vi tion trifoje

Kun konsiloj kaj scio,

21 Por sciigi al vi la ĝustecon de la paroloj de vero,

Por ke vi transdonu la parolojn de vero al tiuj, kiuj vin sendis?

22 Ne prirabu malriĉulon, pro tio, ke li estas malriĉa;

Kaj ne premu senhavulon ĉe la pordego;

23 Ĉar la Eternulo defendos ilian aferon

Kaj dispremos iliajn premantojn.

24 Ne amikiĝu kun homo kolerema,

Kaj ne komunikiĝu kun homo flamiĝema;

25 Ke vi ne lernu lian vojon

Kaj ne ricevu reton por via animo.

26 Ne estu inter tiuj, kiuj firmigas per mano,

Kiuj garantias por ŝuldoj.

27 Se vi ne havos per kio pagi,

Oni ja prenos vian litaĵon de sub vi.

28 Ne forŝovu la antikvajn limojn,

Kiujn faris viaj patroj.

29 Se vi vidas homon lertan en sia profesio, li staros antaŭ reĝoj;

Li ne staros antaŭ maleminentuloj.

1 Engari te ingoa pai e whiriwhiria rawatia i ngā taonga nui,

me te manakohanga aroha i te hiriwa, i te kōura.

2 Ka tūtataki te tangata taonga rāua ko te rawakore;

ko Ihowā te kaihanga ō rātou katoa.

3 Ko te tangata tūpato, ka kitea atu e ia te hē, ka huna i a ia;

ko ngā kūware, haere tonu atu, mamae tonu atu.

4 Ko te hua o te māhaki, ā, ko te wehi ki a Ihowā,

he taonga, he hōnore, he ora.

5 He tātarāmoa, he māhanga kei te ara o te whanokē;

ko te tangata ia e tiaki ana i tōna wairua, ka matara atu i ēnā.

6 Whakatupuria ake te tamaiti i te ara e haere ai ia,

ā, ka kaumātua, e kore e mahue i a ia.

7 E whakatakoto tikanga ana te tangata taonga mō ngā rawakore;

ā, ko te tangata i te nama, hei pononga ia mā te tangata nāna i whakatārewa mai.

8 Ko te kairui o te kino, ka kokoti i te hē;

ā, ka kāhore noa iho te patu o tōna riri.

9 Ko te kanohi ohaoha, ka manaakitia tērā;

e hoatu ana hoki e ia tētahi wāhi o tāna taro mā te rawakore.

10 Peia atu te tangata whakahī, ā, ka riro te ngangare;

ka mutu anō hoki te totohe me te whakahāwea.

11 Ko te tangata e matenui ana ki te ngākau mā,

ko te kīngi he hoa mōna, mō te āhuareka o ōna ngutu.

12 Mā ngā kanohi o Ihowā e tiaki te tangata whai mātauranga,

e whakatakā ana hoki e ia ngā kupu a te tangata kōpeka.

13 E mea ana te māngere, "He raiona kei waho;

ka whakamatea ahau ki ngā huarahi!"

14 He poka hōhonu te māngai o ngā wāhine kē;

ka taka ki roto tā Ihowā tangata e whakarihariha ai.

15 Paihere rawa te wairangi ki roto ki te ngākau o te tamaiti,

otiia, mā te rākau o te whiu e pei kia matara atu i a ia.

16 Ko te tangata e tūkino ana i te rawakore kia maha atu ai he taonga māna,

me te tangata hoki e hoatu mea ana ki te tangata taonga,

ka tutuki rāua ki te mūhore kau.

He Whakatauki a te Hunga Whakaaronui

17 Anga mai tōu taringa, whakarongo mai hoki ki ngā kupu a te hunga whakaaro nui,

kia tahuri mai hoki tōu ngākau ki tōku mātauranga.

18 He mea āhuareka hoki, mehemea ka puritia e koe i roto i tōu kōpū,

ki te ū ngātahi rāua ki runga ki ōu ngutu.

19 Kia okioki ai koe ki a Ihowā,

koia i whakakitea ai e ahau aua mea ki a koe i tēnei rā – ki a koe nā anō.

20 He teka ianei hira rawa ngā mea kua tuhituhia atu nei e ahau ki a koe,

he kupu ako, he kupu mōhio;

21 kia mōhio ai koe ki te tūturutanga o ngā kupu o te pono,

kia whakahokia ai e koe he kupu pono

ki te hunga e ngare ana i a koe?

22 Kaua e pāhuatia te rawakore, nō te mea he rawakore ia,

kaua hoki e whakatupuria kinotia te tangata iti i te kūwaha.

23 Nō te mea ka tohea e Ihowā tā rātou tohe,

ka pāhuatia anō hoki e ia te wairua o te hunga e pāhua ana i a rātou.

24 Kaua e whakahoa ki te tangata pukuriri;

kei haere tahi hoki koe i te tangata āritarita;

25 kei ākona e koe ōna ara,

ā, ka riro i a koe he māhanga mō tōu wairua.

26 Kei uru koe ki roto ki te hunga papaki ringa,

ki ngā kaiwhakakapi tūranga rānei mō te moni tārewa;

27 ki te kāhore āu mea hei utu,

hei aha i tangohia ai e ia tōu moenga i raro i a koe?

28 Kaua e whakanekehia atu te rohe tawhito

i whakatakotoria e ōu mātua.

29 Kei te kite rānei koe i tētahi tangata e uaua ana ki tāna mahi?

Ka tū ia ki te aroaro o ngā kīngi;

e kore ia e tū ki te aroaro o ngā ware.