Provérbios 15

1 Milda respondo kvietigas koleron;

Sed malmola vorto ekscitas koleron.

2 La lango de saĝuloj bonigas la instruon;

Sed la buŝo de malsaĝuloj elparolas sensencaĵon.

3 Sur ĉiu loko estas la okuloj de la Eternulo;

Ili vidas la malbonulojn kaj bonulojn.

4 Milda lango estas arbo de vivo;

Sed malbonparola rompas la spiriton.

5 Malsaĝulo malŝatas la instruon de sia patro;

Sed kiu plenumas la admonon, tiu estas prudenta.

6 En la domo de virtulo estas multe da trezoroj;

Sed en la profito de malvirtulo estas pereo.

7 La buŝo de saĝuloj semas instruon;

Sed la koro de malsaĝuloj ne estas tia.

8 Oferdono de malvirtuloj estas abomenaĵo por la Eternulo;

Sed la preĝo de virtuloj al Li plaĉas.

9 Abomenaĵo por la Eternulo estas la vojo de malvirtulo;

Sed kiu celas virton, tiun Li amas.

10 Malbona puno atendas tiun, kiu forlasas la vojon;

Kaj la malamanto de admono mortos.

11 Ŝeol kaj la abismo estas antaŭ la Eternulo:

Tiom pli la koroj de la homidoj.

12 Mokanto ne amas tiun, kiu lin admonas;

Al saĝuloj li ne iras.

13 Ĝoja koro faras la vizaĝon ĝoja;

Sed ĉe ĉagreno de la koro la spirito estas malgaja.

14 La koro de saĝulo serĉas instruon;

Sed la buŝo de malsaĝuloj nutras sin per malsaĝeco.

15 Ĉiuj tagoj de malfeliĉulo estas malbonaj;

Sed kontenta koro estas festenado.

16 Pli bona estas malmulto kun timo antaŭ la Eternulo,

Ol granda trezoro kun maltrankvileco ĉe ĝi.

17 Pli bona estas manĝo el verdaĵo, sed kun amo,

Ol grasa bovo, sed kun malamo.

18 Kolerema homo kaŭzas malpacon;

Kaj pacienculo kvietigas disputon.

19 La vojo de maldiligentulo estas kiel dornarbeto;

Sed la vojo de virtuloj estas ebenigita.

20 Saĝa filo ĝojigas la patron;

Sed homo malsaĝa estas malhonoro por sia patrino.

21 Malsaĝeco estas ĝojo por malsaĝulo;

Sed homo prudenta iras ĝustan vojon.

22 Kie ne estas konsilo, tie la entreprenoj neniiĝas;

Sed ĉe multe da konsilantoj ili restas fortikaj.

23 Plezuro por homo estas en la respondo de lia buŝo;

Kaj kiel bona estas vorto en la ĝusta tempo!

24 La vojo de la vivo por saĝulo iras supren,

Por ke li evitu Ŝeolon malsupre.

25 La domon de fieruloj la Eternulo ruinigas;

Sed Li gardas la limojn de vidvino.

26 Abomenaĵo por la Eternulo estas la intencoj de malnoblulo;

Sed agrablaj estas la paroloj de puruloj.

27 Profitemulo malĝojigas sian domon;

Sed kiu malamas donacojn, tiu vivos.

28 La koro de virtulo pripensas respondon;

Sed la buŝo de malvirtuloj elfluigas malbonon.

29 La Eternulo estas malproksima de la malvirtuloj;

Sed la preĝon de la virtuloj Li aŭskultas.

30 Luma okulo ĝojigas la koron;

Bona sciigo fortikigas la ostojn.

31 Orelo, kiu aŭskultas la instruon de la vivo,

Loĝos inter saĝuloj.

32 Kiu forpuŝas admonon, tiu malestimas sian animon;

Sed kiu aŭskultas instruon, tiu akiras saĝon.

33 La timo antaŭ la Eternulo instruas saĝon,

Kaj humileco troviĝas antaŭ honoro.

1 Mā te kupu ngāwari e kaupare te riri;

mā te kupu taimaha ia e whakaoho te riri.

2 Ko te arero o te tangata whakaaro nui e whakahua tika ana i te mātauranga;

e whakapuaki ana ia te māngai o ngā kūware i te wairangi.

3 Kei ngā wāhi katoa ngā kanohi o Ihowā,

e titiro ana ki te hunga kino, ki te hunga pai.

4 Ko te arero reka he rākau nō te ora;

tēnā ki te whanokē a roto he wāwāhi wairua.

5 E whakahāwea ana te wairangi ki te papaki a tōna pāpā;

ko te tangata ia e mahara ana ki te ako ka mōhio ki te tūpato.

6 He nui te taonga kei te whare o te tangata tika;

he raruraru ia kei roto i ngā mea hua ki te tangata kino.

7 E ruia ana te mātauranga e ngā ngutu o ngā whakaaro nui;

kāhore ia he pēnā a te ngākau o ngā kūware.

8 He mea whakarihariha ki a Ihowā te whakahere a te hunga kino;

engari, e manako ana ia ki te īnoi a te hunga tika.

9 He mea whakarihariha ki a Ihowā te huarahi o te tangata kino;

ko te tangata ia e whai ana i te tika tāna e aroha ai.

10 He kino te papaki ki te tangata e whakarere ana i te ara;

ā, ko te tangata e kino ana ki te ako, ka mate.

11 Kei te aroaro o Ihowā te rēinga me te whakangaromanga;

engari rawa hoki ngā ngākau o ngā tama a te tangata.

12 E kore te tangata whakahī e aroha ki te kaipapaki;

e kore hoki e haere ki te hunga whakaaro nui.

13 Mā te koa o te ngākau ka pai ai te mata;

mā te pōuri ia o te ngākau ka marū ai te wairua.

14 E rapu ana te ngākau mōhio i te mātauranga;

ko te kūware ia tā te māngai o ngā wairangi e kai ai.

15 He kino ngā rā katoa o te hunga pōuri;

he hākari tonu tā te tangata i te ngākau mārama.

16 He pai kē te iti i kīnakitia ki te wehi ki a Ihowā,

i te nui taonga i kīnakitia ki te raruraru.

17 He pai ake te tina pūwhā ko te aroha hei kīnaki,

i te kau whāngai e kīnakitia ana ki te mauāhara.

18 He whakaoho tautohe tā te tangata pukuriri;

he pēhi pakanga ia tā te tangata manawanui.

19 Ko te ara o te tangata māngere, ānō he taiepa tātarāmoa;

he ara nui ia tō te tangata tika.

20 He tama whakaaro nui, ka koa te pāpā;

tēnā ko te tama kūware, he whakahāwea ki tōna whaea.

21 Ki te tangata maharakore he mea whakahari te wairangi;

he tika ia te haere a te tangata mātau.

22 Ki te kāhore he rūnanga, ka pororaru ngā tikanga;

mā te tokomaha ia o ngā kaiwhakatakoto whakaaro ka mau ai.

23 Kei tā tōna māngai i whakahoki ai he koa mō te tangata;

ko te kupu i te wā i tika ai, ānō te pai!

24 Ki te tangata whakaaro nui e ahu whakarunga ana te ara ki te ora,

he mea kia mahue ai i a ia te rēinga o raro.

25 Ka hūtia ake e Ihowā te whare o te tangata whakakake;

engari ka whakapūmautia e ia te rohe o te pouaru.

26 He mea whakarihariha ki a Ihowā ngā whakaaro nanakia;

he mea kohakore ia ngā kupu āhuareka.

27 Ko te tangata apo taonga, raruraru ana i a ia tōna whare;

ka ora ia te tangata e kino ana ki ngā mea hōmai noa.

28 Ko te ngākau o te tangata tika e āta whakaaro ana ki te kupu hei whakahokinga;

ko te māngai ia o te tangata kino e tāhoro ana i ngā mea kikino.

29 E matara ana a Ihowā i te hunga kino;

otiia e rongo ana ia ki te īnoi a te hunga tika.

30 Mā te mārama o ngā kanohi ka koa ai te ngākau;

ā, mā te rongo pai ka mōmona ai ngā wheua.

31 Ko te taringa e whakarongo ana ki te whakatūpato e ora ai,

ka noho i waenga i te hunga whakaaro nui.

32 Ko te tangata e whakakāhore ana ki te papaki, e whakahāwea ana ki tōna wairua;

engari ko te tangata e rongo ana ki te ako, ka whiwhi ki te ngākau mahara.

33 Ko te wehi ki a Ihowā te ako o te whakaaro nui;

ko te ngākau whakaiti hoki e haere ana i mua i te hōnore.