Provérbios 28

1 Malvirtulo kuras, kiam neniu persekutas;

Sed virtuloj estas sentimaj kiel leono.

2 Kiam lando pekas, ĝi havas multe da estroj;

Sed se regas homo prudenta kaj kompetenta, li regas longe.

3 Homo malriĉa, kiu premas malriĉulojn,

Estas kiel pluvo batanta, sed ne dononta panon.

4 Kiuj forlasis la leĝojn, tiuj laŭdas malvirtulon;

Sed la observantoj de la leĝoj indignas kontraŭ li.

5 Malbonaj homoj ne komprenas justecon;

Sed la serĉantoj de la Eternulo komprenas ĉion.

6 Pli bona estas malriĉulo, kiu iras en sia senkulpeco,

Ol homo, kiu iras malĝustan vojon, kvankam li estas riĉa.

7 Kiu observas la leĝojn, tiu estas filo prudenta;

Sed kunulo de malĉastuloj hontigas sian patron.

8 Kiu pligrandigas sian havon per procentegoj kaj troprofito,

Tiu kolektas ĝin por kompatanto de malriĉuloj.

9 Kiu forklinas sian orelon de aŭdado de instruo,

Ties eĉ preĝo estas abomenaĵo.

10 Kiu forlogas virtulojn al vojo malbona,

Tiu mem falos en sian foson;

Sed la senkulpuloj heredos bonon.

11 Riĉulo estas saĝa en siaj okuloj;

Sed saĝa malriĉulo lin tute travidas.

12 Kiam triumfas virtuloj, estas granda gloro;

Sed kiam altiĝas malvirtuloj, tiam homoj sin kaŝas.

13 Kiu kaŝas siajn pekojn, tiu ne estos feliĉa;

Sed kiu ilin konfesas kaj forlasas, tiu estos pardonita.

14 Bone estas al homo, kiu ĉiam timas;

Sed kiu havas malmolan koron, tiu falos en malfeliĉon.

15 Leono krieganta kaj urso avida

Estas malvirta reganto super malriĉa popolo.

16 Se reganto estas neprudenta, tiam fariĝas multe da maljustaĵoj;

Sed kiu malamas maljustan profiton, tiu longe vivos.

17 Homo, kies konscienco estas ŝarĝita de mortigo,

Kuros al foso; kaj oni lin ne haltigu.

18 Kiu iras en senpekeco, tiu estos savita;

Sed kiu iras malĝustan vojon, tiu subite falos.

19 Kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano;

Sed kiu serĉas vantaĵojn, tiu havos plenan malriĉecon.

20 Homon fidelan oni multe benas;

Sed kiu rapidas riĉiĝi, tiu ne restos sen puno.

21 Konsideri personojn ne estas bone;

Pro peco da pano homo pekus.

22 Homo enviema rapidas al riĉeco,

Kaj li ne scias, ke malriĉeco lin atendas.

23 Kiu faras riproĉojn al homo, tiu poste trovos pli da danko,

Ol tiu, kiu flatas per la lango.

24 Kiu rabas de sia patro kaj patrino, kaj diras: Ĝi ne estas peko,

Tiu estas kamarado de mortigisto.

25 Fierulo kaŭzas malpacojn;

Sed kiu fidas la Eternulon, tiu estos bonstata.

26 Kiu fidas sin mem, tiu estas malsaĝa;

Sed kiu tenas sin prudente, tiu estos savita.

27 Kiu donas al malriĉulo, tiu ne havos mankon;

Sed kiu kovras siajn okulojn, tiu estas multe malbenata.

28 Kiam malvirtuloj altiĝas, homoj kaŝiĝas;

Sed kiam ili pereas, tiam multiĝas virtuloj.

1 E rere ana te hunga kino i te mea kāhore he kaiwhai;

ko te tangata tika anō ia, ānō he raiona te māia.

2 He hē nō tētahi whenua

i tokomaha ai ōna rangatira;

nā, kia ai he tangata e mahara ana, e mātau ana,

ka mau roa ai tōna āhua.

3 Ko te tangata rawakore e tūkino ana i ngā ware,

ko tōna rite kei te ua tā e kore ai te kai.

4 Ko te hunga e whakarere ana i te ture,

he whakamoemiti tā rātou ki te tangata kino;

ko tā ngā kaipupuri ia o te ture he ngangare ki a rātou.

5 E kore te hunga kino e mōhio ki te whakawā:

ko te hunga ia e rapu ana i a Ihowā, ka mōhio rātou ki ngā mea katoa.

6 He pai kē te rawakore e haere ana i runga i tōna tapatahi,

i te tangata he parori kē ōna ara, ahakoa he whai taonga ia.

7 Ko te tangata e pupuri ana i te ture, he tamaiti mōhio ia;

engari ko te tangata whakahoa ki te hunga kakai,

ka whakamā tōna pāpā i a ia.

8 Ko te tangata e whakanui ana i ōna rawa ki te moni whakatupu, ki te whakapiki utu,

e kohia ana e ia ērā mā te tangata e atawhaitia ai te rawakore.

9 Ko te tangata e tahuri kē ana tōna taringa,

ā, kāhore e rongo ki te ture, ko tāna īnoi nei ānō he mea whakarihariha.

10 Ko te tangata i meinga ai te hunga tika,

kia kotiti kē ki te ara hē, ka taka a ia anō ki tāna ake poka;

ka whiwhi ia te hunga ngākau tapatahi ki te pai.

11 Ki te whakaaro a te tangata taonga he nui tōna whakaaro mōhio;

otiia e rapua ana tāna e te rawakore whai whakaaro.

12 Nui atu te ātaahua, ina koa te hunga tika;

engari ki te ara te hunga kino, ka huna ngā tāngata i a rātou.

13 Ko te tangata e hīpoki ana i ōna hē, e kore tāna e kake;

ko te tangata ia e whāki ana, ā, e whakarere ana, ka tohungia.

14 Ka hari te tangata e wehi tonu ana;

ko te tangata ia e whakapakeke ana i tōna ngākau, ka taka ki te kino.

15 E rite ana ki te raiona e hāmama ana, ki te pea e kōpikopiko ana,

te tangata kino e kīngi ana ki te iwi rawakore.

16 Ko te rangatira kore whakaaro he nui anō tāna tūkino;

ko te tangata ia e kino ana ki te apo ka roa ōna rā.

17 Ko te tangata e waha ana i te toto o te tangata,

ka rere ia ki roto ki te rua;

kaua tētahi e pupuri i a ia.

18 Ko te tangata he tapatahi nei te haere, ka ora;

ko te tangata ia he parori kē ōna ara, hinga tonu iho.

19 Ko te tangata e ngaki ana i tōna oneone, ka mākona i te taro;

ko te tangata ia e whai ana i te hunga wairangi, ka whiwhi nui ki te rawakore.

20 Ko te tangata pono, ka nui ngā manaaki mōna;

ko te tangata ia e hīkaka ana ki te mea taonga, e kore ia e kore te whiwhi i te hē.

21 Ko te whakapai kanohi ehara i te mea pai –

ehara anō hoki i te mea pai kia hē te tangata mō te kongakonga taro.

22 Ko te tangata he kino tōna kanohi e tākare tonu ana ki te taonga;

kāhore hoki ia e whakaaro ka tae mai te kore o te rawa ki a ia.

23 Ko te tangata i rīria ai te hē o tētahi, ka nui atu te manako ki a ia i muri iho,

i te manako ki te tangata i whakapati nei tōna arero.

24 Ko te tangata e pāhua ana i tōna pāpā, i tōna whaea,

ā, e kī ana, "Ehara i te hē,"

he hoa ia nō te kaiwhakangaro.

25 Ko tā te tangata ngākau apo he whakapātari pakanga;

ko te tangata ia e okioki ana ki a Ihowā ka tetere.

26 He kūware te tangata e whakawhirinaki ana ki tōna ake ngākau;

ko te tangata ia e haere ana i runga i te whakaaro nui, ka mawhiti.

27 Ko te tangata e hoatu ana ki te rawakore, e kore ia e hapa;

ko te tangata ia e kaupare ana i ōna kanohi, ka maha ngā kanga mōna.

28 Ka ara te hunga kino, ka huna ngā tāngata i a rātou;

nā, ki te ngaro rātou, ka tupu te hunga tika.