Provérbios 14

1 Saĝa virino konstruas sian domon;

Sed malsaĝa detruas ĝin per siaj manoj.

2 Kiu iras la ĝustan vojon, tiu timas la Eternulon;

Sed kiu iras vojon malĝustan, tiu Lin malestimas.

3 En la buŝo de malsaĝulo estas vergo por lia malhumileco;

Sed la buŝo de saĝuloj ilin gardas.

4 Se ne ekzistas bovoj, la grenejoj estas malplenaj;

Sed multe da profito estas de la forto de bovoj.

5 Verama atestanto ne mensogas;

Sed atestanto falsama elspiras mensogojn.

6 Mokanto serĉas saĝecon kaj ĝin ne trovas;

Sed por saĝulo la sciado estas facila.

7 Foriru de homo malsaĝa;

Ĉar vi ne aŭdos parolon de saĝo.

8 La saĝeco de saĝulo estas komprenado de sia vojo;

Kaj la malsaĝeco de malsaĝuloj estas trompiĝado.

9 Malsaĝuloj ŝercas pri siaj kulpoj;

Sed inter virtuloj ekzistas reciproka favoro.

10 Koro scias sian propran malĝojon;

Kaj en ĝia ĝojo ne partoprenas fremdulo.

11 Domo de malvirtuloj estos ekstermita;

Sed dometo de virtuloj floros.

12 Iufoje vojo ŝajnas ĝusta al homo,

Kaj tamen ĝia fino kondukas al la morto.

13 Ankaŭ dum ridado povas dolori la koro;

Kaj la fino de ĝojo estas malĝojo.

14 Laŭ siaj agoj manĝos homo malbonkora;

Kaj homo bona satiĝos per siaj faroj.

15 Naivulo kredas ĉiun vorton;

Sed saĝulo estas atenta pri sia vojo.

16 Saĝulo timas, kaj forkliniĝas de malbono;

Sed malsaĝulo estas incitiĝema kaj memfidema.

17 Malpacienculo faras malsaĝaĵojn;

Kaj malbonintenculo estas malamata.

18 Naivuloj akiras malsaĝecon;

Sed saĝuloj estas kronataj de klereco.

19 Malbonuloj humiliĝos antaŭ bonuloj;

Kaj malvirtuloj estos antaŭ la pordego de virtulo.

20 Malriĉulo estas malamata eĉ de sia proksimulo;

Sed riĉulo havas multe da amikoj.

21 Kiu malŝatas sian proksimulon, tiu estas pekulo;

Sed kiu kompatas malriĉulojn, tiu estas feliĉa.

22 Ĉu ne eraras malbonintenculoj?

Sed favorkoreco kaj vero estas ĉe tiuj, kiuj havas bonajn intencojn.

23 De ĉiu laboro estos profito;

Sed de babilado venas nur senhaveco.

24 Propra riĉeco estas krono por la saĝuloj;

Sed la malsaĝeco de la malsaĝuloj restas malsaĝeco.

25 Verparola atestanto savas animojn;

Sed malverparola elspiras trompon.

26 En la timo antaŭ la Eternulo estas forta fortikaĵo;

Kaj Li estos rifuĝejo por Siaj infanoj.

27 La timo antaŭ la Eternulo estas fonto de vivo,

Por evitigi la retojn de la morto.

28 Grandeco de popolo estas gloro por reĝo;

Kaj manko de popolo pereigas la reganton.

29 Pacienculo havas multe da saĝo;

Sed malpacienculo elmontras malsaĝecon.

30 Trankvila koro estas vivo por la korpo;

Sed envio estas puso por la ostoj.

31 Kiu premas malriĉulon, tiu ofendas lian Kreinton;

Kaj kiu Lin honoras, tiu kompatas malriĉulon.

32 Pro sia malboneco malvirtulo estos forpuŝita;

Sed virtulo eĉ mortante havas esperon.

33 En la koro de saĝulo ripozas saĝo;

Kaj kio estas en malsaĝuloj, tio elmontriĝas.

34 Virto altigas popolon;

Sed peko pereigas gentojn.

35 Favoron de la reĝo havas sklavo saĝa;

Sed kontraŭ malbonkonduta li koleras.

1 Ko tā te wahine whakaaro nui he hanga i tōna whare;

ko tā te wahine wairangi, ko ōna ringa hei wāhi iho.

2 Ko te tangata e haere ana i runga i tōna tika, e wehi ana i a Ihowā;

ko te tangata he parori kē ōna ara e whakahāwea ana ki a ia.

3 Kei te māngai o te wairangi he patu whakapehapeha;

mā ngā ngutu ia o te hunga whakaaro nui rātou ka ora ai.

4 Ki te kāhore he kau, ka mā te takotoranga kai;

mā te kaha ia o te kau ka nui ai ngā hua.

5 E kore te kaiwhakaatu pono e teka;

ka puaki ia te teka i te kaiwhakaatu teka.

6 E rapu ana te tangata whakahī i te whakaaro nui, heoi kāhore e kitea e ia;

ki te tangata mātau ia he māmā noa te mātauranga.

7 Haere atu ki te aroaro o te kūware,

ina kāhore e kitea e koe he ngutu mātau ōna.

8 Ko te whakaaro nui o te tangata tūpato, he mātau ki tōna ara;

ko te wairangi o ngā kūware, he tinihanga.

9 Ko tā ngā wairangi he kata ki te hē;

nā, kei te hunga tika te whakaaro pai.

10 E mōhio ana te ngākau ki tōna ake mamae,

e kore anō hoki tōna koa e pikitia e te tangata kē.

11 Ka whakangaromia te whare o te hunga kino;

ka tupu ia te tēneti o te hunga tika.

12 He huarahi anō tērā e tika ana ki tā te tangata titiro,

ko tōna mutunga ia ko ngā huarahi ki te mate.

13 Ahakoa e kata ana, e mamae ana te ngākau;

ā, ko te mutunga o te koa, he pōuri.

14 Ko te tangata i te ngākau tahuri kē, ka mākona i ōna ara ake;

ā, ko te tangata pai ka mākona i tāna ake anō.

15 Ko tā te kūware he whakapono ki ngā kupu katoa;

tēnā ko te tangata tūpato, ka āta titiro ki tāna hīkoi.

16 E wehi ana te tangata whakaaro nui, ka neke atu i te kino;

ko te kūware ia ka whakahī, ka tohe.

17 Ko te tangata riri wawe ka mahi i te wairangi;

ka kinongia anō hoki te tangata i ngā rauhanga kino.

18 He wairangi te whakarerenga iho mō ngā kūware;

ko te tangata tūpato ia ka karaunatia ki te mātauranga.

19 E piko ana te hunga kino ki te aroaro o te hunga pai;

ā, ko te hunga hē ki ngā kūwaha o te tangata tika.

20 E kinongia ana te rawakore e tōna hoa ake nei anō;

he tokomaha ia ngā tāngata e aroha ana ki te tangata taonga.

21 Ko te tangata e whakahāwea ana ki tōna hoa, e hara ana;

ko te tangata ia e atawhai ana ki ngā rawakore, ka hari.

22 He teka ianei e kotiti kē ana ngā kaiwhakatakoto i te kino?

He atawhai ia, he pono, kei ngā kaihanga i te pai.

23 He hua tō ngā māuiuitanga katoa;

tēnā ko te kōrero o ngā ngutu e ahu ana ki te rawakore.

24 Hei karauna mō ngā whakaaro nui ō rātou taonga;

ko te wairangi ia o ngā kūware, he wairangi kau.

25 Ka ora ngā wairua i te kaiwhakaatu pono;

ko te tangata kōrero teka ia e mea ana kia tinihanga.

26 Ū tonu, kaha tonu te whakaaro ina wehi ki a Ihowā;

ka whai rerenga atu anō hoki āna tamariki.

27 He puna ora te wehi ki a Ihowā,

e mahue ai ngā reti o te mate.

28 Mā te nui o te iwi ka whai hōnore ai te kīngi;

mā te kore o te iwi ka taka ai te rangatira.

29 He mātauranga nui tō te tangata manawanui;

ko te tangata riri wawe ia, e whakaneke ake ana ia i te wairangi.

30 He ora ki ngā kikokiko te ngākau ora;

ko te hae ia, he pirau ki ngā wheua.

31 Ko te tangata e tūkino ana i te ware, he tāwai tāna ki tōna Kaihanga;

ko te tangata ia e atawhai ana i te rawakore, e whakahōnore ana i a ia.

32 E uakina iho ana te tangata kino i runga i tōna hē;

ko te tangata tika ia ka whai tūmanakohanga i tōna matenga.

33 Ka noho te whakaaro nui ki te ngākau o te tangata mātau;

engari ko te mea kei te wāhi ki roto o ngā kūware e whakaaturia ana.

34 Mā te tika ka kake ai te iwi;

mā te hara ia ka ingoa kino ai ngā iwi.

35 Ka manako te kīngi ki te pononga mahara;

ā, ka riri ki te tangata i takea ai te whakamā.