1 Υπάρχει παρατήρηση που καταντάει κακή· κάποτε είν’ σοφότερο κανείς να μη μιλάει. 2 Καλύτερα είναι να μαλώσεις κάποιον, παρά να βράζει μέσα σου ο θυμός· 3 κι όποιον τα σφάλματά του ομολογεί, δε θα μπορέσουν να τον ταπεινώσουν. 4 Αυτός που να επιβάλει προσπαθεί τη δικαιοσύνη με τη βία, μοιάζει μ’ ευνούχο που ποθεί μια κόρη να ξεπαρθενέψει. 5 Ένας σωπαίνει κι αποδείχνεται σοφός· κι άλλος γίνεται μισητός απ’ τα πολλά που λέει. 6 Ένας σωπαίνει γιατί δεν ξέρει τι ν’ αποκριθεί· κι άλλος σωπαίνει γιατί ξέρει πότε πρέπει να μιλήσει. 7 Ο σοφός ξέρει να σωπαίνει ως την κατάλληλη στιγμή, ενώ ο φλύαρος κι ανόητος μιλάει κι όταν έχει περάσει η ώρα η κατάλληλη. 8 Αυτός που λόγια λέει πολλά γίνεται βαρετός· και μισητός γίνεται αυτός, που τη δική του γνώμη θέλει να επιβάλει.

9 Συμβαίνει να ’ναι κάποιος ευτυχής μες στις κακοτυχίες, κι άλλοτε μια ανέλπιστη ευκαιρία φέρνει καταστροφή.

10 Υπάρχουν δώρα που προσφέρεις και τίποτα δε σε ωφελούν, και υπάρχουν δώρα το διπλό που σου αποδίδουν.

11 Πολλοί εξαιτίας της δόξας ταπεινώθηκαν, κι άλλοι μέσα από την αφάνεια αναδειχτήκαν.

12 Συμβαίνει κάποιος ν’ αγοράζει πράγματα πολλά με λίγα χρήματα, μα του στοιχίζουν περισσότερο εφτά φορές.

13 Ο σοφός με τα λόγια του γίνεται αξιαγάπητος, ενώ οι φιλοφρονήσεις των ανόητων πάνε χαμένες.

14 Το δώρο του ανόητου σε τίποτα δε σ’ ωφελεί, γιατί τα μάτια του είναι άπληστα, πολλαπλάσια να λάβει· 15 λίγα σου δίνει και πολύ σε κατακρίνει, το στόμα του σαν διαλαλητής θα το ανοίξει· σήμερα σου δανείζει κι αύριο πίσω σ’ τα γυρεύει· ένας άνθρωπος τέτοιος είναι απεχθής. 16 Λέει ο ανόητος: «Δεν έχω ούτ’ ένα φίλο και κανείς δε με ευγνωμονεί για τα καλά που κάνω· 17 αυτοί που τρώνε το ψωμί μου με κακολογούν». Πόσες φορές και πόσοι τον περιγελούν!

18 Καλύτερο το παραπάτημα στο δρόμο σου, παρά στα λόγια· μ’ αυτόν τον τρόπο άξαφνα ξεπέφτουν οι κακοί.

19 Ο άξεστος άνθρωπος είναι σαν ιστορία που λέγεται παράκαιρα, που έρχεται και ξανάρχεται στο στόμα των αγροίκων.

20 Μια παροιμία από το στόμα του ανόητου θ’ αποδοκιμαστεί, γιατί δε θα την πει την ώρα που ταιριάζει.

21 Κάποιος μπορεί, εξαιτίας της φτώχειας του, να ’χει εμπόδια ν’ αμαρτήσει, κι έτσι να μην τον βασανίζουν τύψεις την ώρα που θα πάει ν’ αναπαυτεί.

22 Κάποιος μπορεί να χάσει τη ζωή του από ντροπή, και να τη χάσει γιατί δίνει σημασία σ’ έναν ανόητο.

23 Κάποιος μπορεί από ντροπή κάτι στο φίλο του να υποσχεθεί, και να τον κάνει δίχως λόγο εχθρό του.

24 Στον άνθρωπο το ψέμα είν’ ένα στίγμα ατιμωτικό, στων αμαθών το στόμα έρχεται και ξανάρχεται. 25 Ο κλέφτης είναι προτιμότερος από τον επαγγελματία ψεύτη, αλλά κι οι δυο βαδίζουν στην καταστροφή. 26 Άνθρωπος που το ψέμα συνηθίζει, θ’ ατιμαστεί· τον συνοδεύει αδιάκοπα η ντροπή του.

27 Αυτός που με σοφία μιλάει θα πάει μπροστά, κι ο άνθρωπος που ’χει φρόνηση, στους άρχοντες είν’ αρεστός.

28 Αυτός που καλλιεργεί τη γη θ’ αυξήσει τη σοδειά του, κι ο αρεστός στους άρχοντες, για τις αδικίες του κατανόηση θα βρει.

29 Οι φιλοξενίες και τα δώρα κλείνουν τα μάτια των σοφών, και σαν το φίμωτρο στο στόμα αποτρέπουν τους ελέγχους.

30 Σοφία κρυμμένη και καταχωνιασμένος θησαυρός σε τι ωφελούν; 31 Καλύτερος ο άνθρωπος που την ανοησία του κρύβει, παρά αυτός που κρύβει τη σοφία του.

1 There is a reproof that is not comely: again, some man holdeth his tongue, and he is wise.

2 It is much better to reprove, than to be angry secretly: and he that confesseth his fault shall be preserved from hurt.

3 How good is it, when thou art reproved, to shew repentance! for so shalt thou escape wilful sin.

4 As is the lust of an eunuch to deflower a virgin; so is he that executeth judgment with violence.

5 There is one that keepeth silence, and is found wise: and another by much babbling becometh hateful.

6 Some man holdeth his tongue, because he hath not to answer: and some keepeth silence, knowing his time.

7 A wise man will hold his tongue till he see opportunity: but a babbler and a fool will regard no time.

8 He that useth many words shall be abhorred; and he that taketh to himself authority therein shall be hated.

9 There is a sinner that hath good success in evil things; and there is a gain that turneth to loss.

10 There is a gift that shall not profit thee; and there is a gift whose recompence is double.

11 There is an abasement because of glory; and there is that lifteth up his head from a low estate.

12 There is that buyeth much for a little, and repayeth it sevenfold.

13 A wise man by his words maketh him beloved: but the graces of fools shall be poured out.

14 The gift of a fool shall do thee no good when thou hast it; neither yet of the envious for his necessity: for he looketh to receive many things for one.

15 He giveth little, and upbraideth much; he openeth his mouth like a crier; to day he lendeth, and to morrow will he ask it again: such an one is to be hated of God and man.

16 The fool saith, I have no friends, I have no thank for all my good deeds, and they that eat my bread speak evil of me.

17 How oft, and of how many shall he be laughed to scorn! for he knoweth not aright what it is to have; and it is all one unto him as if he had it not.

18 To slip upon a pavement is better than to slip with the tongue: so the fall of the wicked shall come speedily.

19 An unseasonable tale will always be in the mouth of the unwise.

20 A wise sentence shall be rejected when it cometh out of a fool’s mouth; for he will not speak it in due season.

21 There is that is hindered from sinning through want: and when he taketh rest, he shall not be troubled.

22 There is that destroyeth his own soul through bashfulness, and by accepting of persons overthroweth himself.

23 There is that for bashfulness promiseth to his friend, and maketh him his enemy for nothing.

24 A lie is a foul blot in a man, yet it is continually in the mouth of the untaught.

25 A thief is better than a man that is accustomed to lie: but they both shall have destruction to heritage.

26 The disposition of a liar is dishonourable, and his shame is ever with him.

27 A wise man shall promote himself to honour with his words: and he that hath understanding will please great men.

28 He that tilleth his land shall increase his heap: and he that pleaseth great men shall get pardon for iniquity.

29 Presents and gifts blind the eyes of the wise, and stop up his mouth that he cannot reprove.

30 Wisdom that is hid, and treasure that is hoarded up, what profit is in them both?

31 Better is he that hideth his folly than a man that hideth his wisdom.

32 Necessary patience in seeking the Lord is better than he that leadeth his life without a guide.