1 Με άνθρωπο ισχυρό μη διαπληκτίζεσαι, μήπως στα χέρια του πέσεις καμιά φορά. 2 Με άνθρωπο πλούσιο μην αντιδικείς, μήπως και σε νικήσει με τα μέσα που διαθέτει· γιατί πολλούς το χρυσάφι τούς κατέστρεψε κι έκανε να διαστραφούν καρδιές και βασιλιάδων. 3 Με άνθρωπο φλύαρο μη λογομαχείς, γιατί έτσι πιότερο ανάβεις την οργή του. 4 Με άξεστο άνθρωπο μην αστειεύεσαι, για να μην ντροπιαστούν οι πρόγονοί σου. 5 Μην αποπαίρνεις άνθρωπο που για τις αμαρτίες του μετανιώνει· θυμήσου ότι όλοι είμαστε ένοχοι. 6 Μη δείξεις σε ηλικιωμένον περιφρόνηση, γιατί και από μας πολλοί σε γηρατειά θα φτάσουν. 7 Για το θάνατο ανθρώπου να μη χαίρεσαι· θυμήσου ότι όλοι θα πεθάνουμε.

8 Τα λόγια των σοφών ανθρώπων μην περιφρονείς, και τις παροιμίες τους μελέτα· πράγματι, απ’ αυτούς τη διδαχή θα μάθεις, πώς τους άρχοντες να υπηρετείς. 9 Μην είσαι αδιάφορος στα λόγια των γερόντων, γιατί κι αυτοί μαθήτεψαν στους πατεράδες τους· κοντά σ’ αυτούς τη φρόνηση θα μάθεις, και πώς να αποκρίνεσαι σαν είν’ ανάγκη.

10 Να μην ανάβεις στον αμαρτωλό φωτιά, μήπως στη φλόγα της καείς. 11 Μην ξεσηκώνεσαι ενάντια σ’ έναν υβριστή, γιατί παγίδα θα ’ναι αυτό, να πεις άπρεπα λόγια. 12 Σε άνθρωπο ισχυρότερό σου μη δανείζεις· κι αν κάτι του δανείσεις, πίστευε ότι το ’χασες. 13 Μην μπαίνεις εγγυητής για πιο πολλά απ’ όσα μπορείς· αν όμως εγγυήθηκες, φρόντισε να πληρώσεις. 14 Μην ξεσηκώνεις δίκη σε δικαστή ενάντια, γιατί η κρίση θα ’ναι ευνοϊκή γι’ αυτόν χάρη στο αξίωμά του. 15 Μην πας στο δρόμο σου με άνθρωπο ριψοκίνδυνο, για να μη σου φερθεί πιεστικά· γιατί αυτός θα κάνει όπως του αρέσει κι επειδή νου δεν έχει, μαζί του θα χαθείς. 16 Με άνθρωπο που θυμώνει μη φιλονικείς και μην περνάς από τις ερημιές μαζί του· γιατί στα μάτια του το αίμα δε μετρά· κι εκεί που δε θα είσαι αβοήθητος, θα σε σκοτώσει.

17 Μην εμπιστεύεσαι κι ανοίγεσαι σ’ ανόητο άνθρωπο, γιατί δε θα μπορέσει το μυστικό σου να κρατήσει. 18 Μπροστά σε ξένον τίποτε κρυφό μην κάνεις, γιατί δεν ξέρεις τι μπορεί να βγάλει απ’ αυτό. 19 Μη φανερώνεις σ’ όποιον να ’ναι την καρδιά σου και κάποια χάρη να σου κάνει μην του ζητάς.

1 Strive not with a mighty man’ lest thou fall into his hands.

2 Be not at variance with a rich man, lest he overweigh thee: for gold hath destroyed many, and perverted the hearts of kings.

3 Strive not with a man that is full of tongue, and heap not wood upon his fire.

4 Jest not with a rude man, lest thy ancestors be disgraced.

5 Reproach not a man that turneth from sin, but remember that we are all worthy of punishment.

6 Dishonour not a man in his old age: for even some of us wax old.

7 Rejoice not over thy greatest enemy being dead, but remember that we die all.

8 Despise not the discourse of the wise, but acquaint thyself with their proverbs: for of them thou shalt learn instruction, and how to serve great men with ease.

9 Miss not the discourse of the elders: for they also learned of their fathers, and of them thou shalt learn understanding, and to give answer as need requireth.

10 Kindle not the coals of a sinner, lest thou be burnt with the flame of his fire.

11 Rise not up in anger at the presence of an injurious person, lest he lie in wait to entrap thee in thy words

12 Lend not unto him that is mightier than thyself; for if thou lendest him, count it but lost.

13 Be not surety above thy power: for if thou be surety, take care to pay it.

14 Go not to law with a judge; for they will judge for him according to his honour.

15 Travel not by the way with a bold fellow, lest he become grievous unto thee: for he will do according to his own will, and thou shalt perish with him through his folly.

16 Strive not with an angry man, and go not with him into a solitary place: for blood is as nothing in his sight, and where there is no help, he will overthrow thee.

17 Consult not with a fool; for he cannot keep counsel.

18 Do no secret thing before a stranger; for thou knowest not what he will bring forth.

19 Open not thine heart to every man, lest he requite thee with a shrewd turn.