1 Εκείνος που αιώνια ζει, όλα ανεξαίρετα τα έχει δημιουργήσει. 2 Μονάχα ο Κύριος δίκαιος θ’ αποδειχθεί [κι εκτός από εκείνον άλλος δεν υπάρχει. 3 Τον κόσμο κυβερνάει αυτός με την παλάμη του κι όλα υπακούν στο θέλημά του· γιατί αυτός, χάρη στη δύναμή του είναι των πάντων βασιλιάς και διαχωρίζει ανάμεσά τους τα ιερά από τα βέβηλα]. 4 Σε κανέναν την εξουσία δεν έδωσε ο Κύριος τα έργα του να εξαγγέλλει· ποιος, λοιπόν, τα μεγαλεία του θα εξιχνιάσει; 5 Ποιος θα μετρήσει της μεγαλοσύνης του τη δύναμη; Και ποιος ακόμα θα μπορέσει να εξιστορήσει της αγάπης του τα έργα; 6 Κανένας να τα λιγοστέψει ή να τ’ αυξήσει δεν μπορεί, ούτε μπορεί τα θαυμαστά τα έργα του Κυρίου να ερευνήσει. 7 Όταν ο άνθρωπος τελειώσει, τότε μόλις αρχίζει· και όταν σταματάει, σε αμηχανία βρίσκεται.

8 Τι είναι ο άνθρωπος και σε τι χρειάζεται; Τι είν’ καλό γι’ αυτόν και τι κακό; 9 Οι μέρες του ανθρώπου θεωρούνται πολυάριθμες αν ζήσει εκατό χρόνια. 10 Μα σαν σταγόνα απ’ το νερό της θάλασσας και σαν σπυρί απ’ την άμμο, τόσο είναι λίγα αυτά τα χρόνια μπροστά στην αιωνιότητα. 11 Γι’ αυτό ο Κύριος είναι μακρόθυμος με τους ανθρώπους και πάνω τους σκορπίζει την ευσπλαχνία του. 12 Αυτός βλέπει και ξέρει πόσο είναι άθλιο το τέλος τους· γι’ αυτό και τη συγγνώμη του την πληθαίνει. 13 Η ευσπλαχνία του ανθρώπου φτάνει ως το γείτονά του, μα του Κυρίου η ευσπλαχνία φτάνει σ’ όλα τα πλάσματα· αυτός τους επιπλήττει και τους παιδαγωγεί, τους διδάσκει και τους επαναφέρει καθώς ποιμένας το κοπάδι του. 14 Έχει έλεος γι’ αυτούς που την παιδαγωγία δέχονται και για κείνους που σπεύδουν τις εντολές του να δεχτούν.

15 Παιδί μου, τις καλές σου πράξεις με κατηγόριες μην τις συνοδεύεις, ούτε το δώρο σου με λόγια που φέρνουν λύπη. 16 Το αγιάζι δεν ανακουφίζει από τον καύσωνα; Το ίδιο κι ένας λόγος μπορεί να ’ναι από δώρο πιο ευεργετικός. 17 Αλήθεια, ο λόγος ο καλός δεν είναι προτιμότερος από ένα πλούσιο δώρο; Μα και τα δυο αυτά βρίσκονται στον άνθρωπο που ’ναι γεμάτος χάρη. 18 Ο ανόητος κάνει επιπλήξεις δίχως διάκριση· και το δώρο του μίζερου σε κανέναν χαρά δε δίνει.

19 Προτού μιλήσεις, μάθαινε· και φρόντιζε την υγεία σου πριν αρρωστήσεις. 20 Εξέταζε τον εαυτό σου, προτού κριθείς από τον Κύριο· κι όταν θα έρθει εκείνη η ώρα θα συγχωρηθείς. 21 Μην περιμένεις ν’ αρρωστήσεις για να ταπεινωθείς μπρος στο Θεό· κι όταν σου τύχει ν’ αμαρτήσεις, δείξε μετάνοια. 22 Μη σ’ εμποδίσει τίποτα να εκπληρώσεις στον καιρό του ό,τι έταξες, μην περιμένεις να ’ρθει η ώρα του θανάτου για να τακτοποιηθείς. 23 Προτού κάνεις στον Κύριο ένα τάμα, φρόντισε να ’σαι έτοιμος· μη φέρεσαι σαν να τον προκαλείς. 24 Να συλλογιέσαι την οργή του που θα ’ρθεί τις τελευταίες μέρες σου, της τιμωρίας τον καιρό, όταν θα σε αποστραφεί. 25 Της πείνας να θυμάσαι τον καιρό, όταν όλα τα έχεις άφθονα, τη φτώχεια και τη στέρηση την εποχή που ’χεις τον πλούτο. 26 Όπως πολλά αλλάζουνε απ’ το πρωί ως το βράδυ, έτσι κι ο Κύριος πολύ γρήγορα ενεργεί. 27 Ο σοφός άνθρωπος είναι σ’ όλα προσεκτικός· και σε στιγμές που τον τραβά η αμαρτία, προσέχει να μην πέσει σε παράπτωμα. 28 Καθένας που ’χει φρόνηση αναγνωρίζει τη σοφία, και θα παινέψει εκείνον που την απόκτησε. 29 Όσοι μιλούν με φρόνηση δείχνουν σοφοί κι αυτοί πως είναι, και λένε σαν βροχή σωστά αποφθέγματα.

30 Απ’ τις επιθυμίες σου μην παρασύρεσαι, στις ορέξεις σου αντιστάσου. 31 Αν δώσεις στον εαυτό σου την απόλαυση κάθε σου επιθυμίας, θα γίνεις των εχθρών σου ο περίγελως. 32 Μη χαίρεσαι για την πολλή σου καλοπέραση ούτε εξαιτίας της να φτωχύνεις. 33 Μην καταντάς φτωχός με δανεικά, διασκεδάζοντας χωρίς να ’χεις στην τσέπη σου δεκάρα.

1 He that liveth for ever Hath created all things in general.

2 The Lord only is righteous, and there is none other but he,

3 Who governeth the world with the palm of his hand, and all things obey his will: for he is the King of all, by his power dividing holy things among them from profane.

4 To whom hath he given power to declare his works? and who shall find out his noble acts?

5 Who shall number the strength of his majesty? and who shall also tell out his mercies?

6 As for the wondrous works of the Lord, there may nothing be taken from them, neither may any thing be put unto them, neither can the ground of them be found out.

7 When a man hath done, then he beginneth; and when he leaveth off, then he shall be doubtful.

8 What is man, and whereto serveth he? what is his good, and what is his evil?

9 The number of a man’s days at the most are an hundred years.

10 As a drop of water unto the sea, and a gravelstone in comparison of the sand; so are a thousand years to the days of eternity.

11 Therefore is God patient with them, and poureth forth his mercy upon them.

12 He saw and perceived their end to be evil; therefore he multiplied his compassion.

13 The mercy of man is toward his neighbour; but the mercy of the Lord is upon all flesh: he reproveth, and nurtureth, and teacheth and bringeth again, as a shepherd his flock.

14 He hath mercy on them that receive discipline, and that diligently seek after his judgments.

15 My son, blemish not thy good deeds, neither use uncomfortable words when thou givest any thing.

16 Shall not the dew asswage the heat? so is a word better than a gift.

17 Lo, is not a word better than a gift? but both are with a gracious man.

18 A fool will upbraid churlishly, and a gift of the envious consumeth the eyes.

19 Learn before thou speak, and use physick or ever thou be sick.

20 Before judgment examine thyself, and in the day of visitation thou shalt find mercy.

21 Humble thyself before thou be sick, and in the time of sins shew repentance.

22 Let nothing hinder thee to pay thy vow in due time, and defer not until death to be justified.

23 Before thou prayest, prepare thyself; and be not as one that tempteth the Lord.

24 Think upon the wrath that shall be at the end, and the time of vengeance, when he shall turn away his face.

25 When thou hast enough, remember the time of hunger: and when thou art rich, think upon poverty and need.

26 From the morning until the evening the time is changed, and all things are soon done before the Lord.

27 A wise man will fear in every thing, and in the day of sinning he will beware of offence: but a fool will not observe time.

28 Every man of understanding knoweth wisdom, and will give praise unto him that found her.

29 They that were of understanding in sayings became also wise themselves, and poured forth exquisite parables.

30 Go not after thy lusts, but refrain thyself from thine appetites.

31 If thou givest thy soul the desires that please her, she will make thee a laughingstock to thine enemies that malign thee.

32 Take not pleasure in much good cheer, neither be tied to the expence thereof.

33 Be not made a beggar by banqueting upon borrowing, when thou hast nothing in thy purse: for thou shalt lie in wait for thine own life, and be talked on.