1 Παιδί μου, μη στερήσεις από τον φτωχό τα μέσα της συντήρησής του κι αδιάφορος μην προσπεράσεις τον ενδεή που σε κοιτάζει ικετευτικά. 2 Άνθρωπο πεινασμένο μη λυπήσεις και μη θελήσεις να εξοργίσεις αυτόν που δύσκολους καιρούς περνά. 3 Μη δώσεις κι άλλη ταραχή σε έναν ήδη οργισμένο και μην αδιαφορήσεις να δώσεις στον φτωχό ελεημοσύνη. 4 Τον στερημένο μην τον παραβλέψεις, που σου ζητάει βοήθεια, και μη στρέψεις αλλού το πρόσωπό σου μπρος στον φτωχό. 5 Τα μάτια σου μην πάρεις απ’ τον άνθρωπο που βρίσκεται σε ανάγκη, και σε κανέναν αφορμή μη δώσεις να σε καταραστεί. 6 Γιατί αν σε καταραστεί μέσα στην πίκρα της καρδιάς του, ο Πλάστης του θ’ ακούσει τη δέησή του. 7 Αγαπητός να γίνεσαι στη σύναξη και μπρος στον άρχοντα κλίνε την κεφαλή σου. 8 Άκουγε τον φτωχό ακόμα πιο προσεκτικά, και ήρεμα κι ευγενικά να του αποκρίνεσαι. 9 Γλίτωνε τον αδικημένο από τα χέρια του άδικου, κι όταν είναι να κρίνεις μη δειλιάσεις.

10 Γίνε πατέρας στα ορφανά, και στη μητέρα τους στάσου στου ανδρός τη θέση. Και γιος του Ύψιστου θα γίνεις· και πιότερο θα σ’ αγαπήσει αυτός παρ’ ό,τι η μάνα σου.

11 Η Σοφία τα παιδιά της τα εξυψώνει και νοιάζεται γι’ αυτούς που την αποζητούν. 12 Όποιος την αγαπάει, τη ζωή αγαπάει· κι όσοι χαράματα ξυπνούν και τη ζητούν θα ’ναι χαρά γεμάτοι. 13 Αυτός που την κατέχει θα ’χει στη δόξα κληρονομιά· κι ο τόπος όπου αυτή μπαίνει θα ευλογηθεί από τον Κύριο. 14 Αυτοί που την υπηρετούν προσφέρουν λατρεία στον Άγιο· και αγαπάει ο Κύριος όσους την αγαπούν. 15 Όποιος της είναι υπάκουος θα ’ναι κριτής στα έθνη· κι αυτός που της αφοσιώνεται θα κατοικήσει ασφαλής. 16 Αν την εμπιστευτεί, κληρονομιά του θα την πάρει κι οι απόγονοί του θα την έχουν κτήμα τους.

17 Στην αρχή η Σοφία θα πορευτεί μαζί του μέσ’ από δρόμους δύσκολους, φόβο και τρόμο θα του προκαλέσει· θα τον γυμνάσει με την παιδαγωγία της, ώσπου πια να μπορεί να τον εμπιστευτεί και με τις απαιτήσεις της θα τον δοκιμάσει. 18 Έπειτα θα ξανάρθει ίσια σ’ αυτόν, θα τον γεμίσει με χαρά, και τα κρυφά της θα του φανερώσει. 19 Αλλ’ αν εκείνος παραπλανηθεί, θα τον εγκαταλείψει και θα τον αφήσει να καταστραφεί.

20 Τις περιστάσεις πρόσεχε κι από το πονηρό φυλάξου· και ποτέ να μην έχεις για κάτι να ντραπείς. 21 Γιατί υπάρχει μια ντροπή που οδηγεί στην αμαρτία, κι άλλη ντροπή, που δόξα είναι και χάρη. 22 Μην προσωποληπτείς, για να μη βλάψεις τον εαυτό σου. Μην ντρέπεσαι τόσο ώστε να φτάσεις στο σημείο να πέσεις. 23 Μην τα κρατάς τα λόγια σου όταν μπορούν να σώσουν και μην την κρύβεις τη σοφία σου, 24 γιατί μέσ’ απ’ την ομιλία θα φανερωθεί η σοφία, κι η γνώση μέσα από τα λόγια που θα πεις. 25 Αντίλογο μη φέρνεις στην αλήθεια, μα για την άγνοιά σου να ντραπείς. 26 Μην ντρέπεσαι να ομολογείς τις αμαρτίες σου· μην πας αντίθετα στου ποταμού το ρεύμα. 27 Σε άνθρωπο ανόητο μην υποταχτείς και το δυνάστη μην τον λογαριάσεις. 28 Για την αλήθεια ν’ αγωνίζεσαι ως το θάνατο κι ο Κύριος ο Θεός θα πολεμάει για σένα.

29 Στα λόγια σου μην είσαι βιαστικός ούτε να ’σαι στα έργα σου νωθρός και ράθυμος. 30 Μέσα στο σπίτι σου μην είσαι σαν λιοντάρι ούτε και με τους υπηρέτες σου καχύποπτος. 31 Ας μην είναι το χέρι σου απλωμένο για να πάρει· ούτε όταν πρόκειται να δώσει, σφιγμένο να ’ναι και κλειστό.

1 My son, defraud not the poor of his living, and make not the needy eyes to wait long.

2 Make not an hungry soul sorrowful; neither provoke a man in his distress.

3 Add not more trouble to an heart that is vexed; and defer not to give to him that is in need.

4 Reject not the supplication of the afflicted; neither turn away thy face from a poor man.

5 Turn not away thine eye from the needy, and give him none occasion to curse thee:

6 For if he curse thee in the bitterness of his soul, his prayer shall be heard of him that made him.

7 Get thyself the love of the congregation, and bow thy head to a great man.

8 Let it not grieve thee to bow down thine ear to the poor, and give him a friendly answer with meekness.

9 Deliver him that suffereth wrong from the hand of the oppressor; and be not fainthearted when thou sittest in judgment.

10 Be as a father unto the fatherless, and instead of an husband unto their mother: so shalt thou be as the son of the most High, and he shall love thee more than thy mother doth.

11 Wisdom exalteth her children, and layeth hold of them that seek her.

12 He that loveth her loveth life; and they that seek to her early shall be filled with joy.

13 He that holdeth her fast shall inherit glory; and wheresoever she entereth, the Lord will bless.

14 They that serve her shall minister to the Holy One: and them that love her the Lord doth love.

15 Whoso giveth ear unto her shall judge the nations: and he that attendeth unto her shall dwell securely.

16 If a man commit himself unto her, he shall inherit her; and his generation shall hold her in possession.

17 For at the first she will walk with him by crooked ways, and bring fear and dread upon him, and torment him with her discipline, until she may trust his soul, and try him by her laws.

18 Then will she return the straight way unto him, and comfort him, and shew him her secrets.

19 But if he go wrong, she will forsake him, and give him over to his own ruin.

20 Observe the opportunity, and beware of evil; and be not ashamed when it concerneth thy soul.

21 For there is a shame that bringeth sin; and there is a shame which is glory and grace.

22 Accept no person against thy soul, and let not the reverence of any man cause thee to fall.

23 And refrain not to speak, when there is occasion to do good, and hide not thy wisdom in her beauty.

24 For by speech wisdom shall be known: and learning by the word of the tongue.

25 In no wise speak against the truth; but be abashed of the error of thine ignorance.

26 Be not ashamed to confess thy sins; and force not the course of the river.

27 Make not thyself an underling to a foolish man; neither accept the person of the mighty.

28 Strive for the truth unto death, and the Lord shall fight for thee.

29 Be not hasty in thy tongue, and in thy deeds slack and remiss.

30 Be not as a lion in thy house, nor frantick among thy servants.

31 Let not thine hand be stretched out to receive, and shut when thou shouldest repay.