1 Μεγάλος μόχθος δόθηκε σε κάθε άνθρωπο, ζυγός βαρύς έχει τεθεί πάνω στου Αδάμ τους απογόνους, από τη μέρα που θα βγουν απ’ την κοιλιά της μάνας τους, ως την ημέρα που θα γυρίσουν στην κοιλιά της γης, της μάνας όλων. 2 Οι στενοχώριες τους κι ο φόβος της καρδιάς τους είναι η αγωνιώδης σκέψη τους γι’ αυτό που προσδοκούν: Τη μέρα του θανάτου. 3 Από κείνον που κάθεται στο λαμπρό θρόνο, ίσαμε κείνον που εξαθλιωμένος κάθεται πάνω στο χώμα και στη στάχτη· 4 από κείνον που φοράει πορφύρα και στεφάνι, ίσαμε το ρακένδυτο, τσουβάλι που φορεί, 5 όλα είν’ οργή και φθόνος, ταραχές κι αναστάτωση, φόβος θανάτου, μνησικακία κι αλληλοφάγωμα· ακόμα και την ώρα που στο κρεβάτι του πέφτει κανείς για να ξεκουραστεί, τα όνειρα τις σκέψεις του ταράζουν. 6 Μόλις που πάει ν’ αναπαυτεί, κι αμέσως μες στον ύπνο του σαν σε ώρα συναγερμού, οράματα εφιαλτικά ταράζουν την καρδιά του κι είν’ έτοιμος να πάρει δρόμο για να σωθεί. 7 Όμως, την κρίσιμη στιγμή ξυπνάει κι απορεί πως ήταν μάταιος ο φόβος του.

8 Σε κάθε πλάσμα ζωντανό, από τον άνθρωπο ως τα κτήνη, μα στους αμαρτωλούς εφτά φορές περισσότερο, τέτοια συμβαίνουν: 9 Θάνατοι, αιματοχυσίες, διαμάχες, πόλεμοι, δυστυχία, πείνα, επιδημίες και καταστροφές. 10 Για τους παράνομους έγιναν όλ’ αυτά και γι’ αυτούς έγινε ο κατακλυσμός. 11 Όλα όσα προέρχονται απ’ τη γη, πάλι στη γη επιστρέφουν, όπως και όλα τα νερά ξαναγυρνούν στη θάλασσα.

12 Κάθε δωροδοκία κι αδικία θα χαθεί, αλλά η πιστότητα παντοτινά θα μένει. 13 Τ’ αγαθά των αδίκων θα στερέψουν καθώς ο χείμαρρος· όπως του κεραυνού η βροντή στην καταιγίδα, έτσι θα χαθούν. 14 Τα χέρια του ανοίγει ο άδικος για ν’ αποκτήσει· μα επειδή το νόμο παραβαίνει, όλα μέσ’ απ’ τα δάχτυλά του ξεγλιστρούν. 15 Οι απόγονοι των ασεβών μοιάζουν με τα φυτά που θέλουν ρίζες ν’ απλώσουνε σε βράχο αιχμηρό, αλλά κλαδιά πολλά δεν έχουν. 16 Είναι σαν το καλάμι που φυτρώνει πλάι στα νερά και στις όχθες των ποταμών, μα πριν απ’ όλα τ’ άλλα εκείνο ξεριζώνεται. 17 Η καλοσύνη είναι σαν ένας κήπος μ’ ευλογίες, κι η ελεημοσύνη μένει παντοτινά.

18 Είναι γλυκιά η ζωή, όταν κανείς μπορεί να ζει με άνεση απ’ τα υπάρχοντά του ή απ’ την εργασία του· μα κι απ’ τα δυο καλύτερο είναι όταν κάποιος βρίσκει ένα θησαυρό.

19 Τα παιδιά και το χτίσιμο μιας πόλης διαιωνίζουν τ’ όνομα του ανθρώπου· μα πιο πολύ κι από τα δυο υπολογίζεται μια αγνή γυναίκα.

20 Το κρασί ευφραίνει την καρδιά, όπως κι η μουσική· μα πιο πολύ κι από τα δυο η αγάπη της σοφίας.

21 Η φλογέρα και το ψαλτήρι*ψαλτήρι. Μουσικό όργανο που συνόδευε θρησκευτικά άσματα. τη μελωδία γλυκαίνουν· μα πιο πολύ κι από τα δυο η χαριτωμένη γλώσσα.

22 Την ομορφιά ποθεί το μάτι και τη χάρη· μα πιο πολύ κι από τα δυο του κάμπου το χλωρό χορτάρι.

23 Ο σύντροφος κι ο φίλος να συναντιούνται χαίρονται· μα πιο πολύ κι από τους δυο η γυναίκα με τον άντρα.

24 Τ’ αδέρφια κι οι υποστηριχτές σε δύσκολους χρειάζονται καιρούς· μα πιο πολύ κι από τους δυο λυτρώνει η ελεημοσύνη.

25 Το ασήμι κι ο χρυσός στεριώνουνε τα βήματα· μα πιο πολύ κι από τα δυο η συμβουλή η καλή.

26 Τα πλούτη και η δύναμη αναπτερώνουν την καρδιά· μα πιο πολύ κι από τα δυο ο σεβασμός στον Κύριο. Όποιος τον Κύριο σέβεται τίποτα δεν του λείπει και δε χρειάζεται να ψάξει για υποστήριξη. 27 Ο σεβασμός στον Κύριο είναι σαν κήπος μ’ ευλογίες και πιο καλή από κάθε δόξα η προστασία του.

28 Παιδί μου, ποτέ μη ζήσεις του ζητιάνου τη ζωή, γιατί είναι προτιμότερη από τη ζητιανιά η θανή. 29 Ο άνθρωπος που περιμένει από τραπέζι ξένο, ζει μια ζωή που δεν είναι ζωή, γιατί βεβηλώνεται με ξένα φαγητά· αλλά ένας άνθρωπος με γνώση και με μόρφωση θα φυλαχτεί απ’ αυτά. 30 Της επαιτείας το ψωμί είναι γλυκό στου αδιάντροπου το στόμα· μες στην κοιλιά του όμως θα καίει σαν τη φωτιά.

1 Great travail is created for every man, and an heavy yoke is upon the sons of Adam, from the day that they go out of their mother’s womb, till the day that they return to the mother of all things.

2 Their imagination of things to come, and the day of death, trouble their thoughts, and cause fear of heart;

3 From him that sitteth on a throne of glory, unto him that is humbled in earth and ashes;

4 From him that weareth purple and a crown, unto him that is clothed with a linen frock.

5 Wrath, and envy, trouble, and unquietness, fear of death, and anger, and strife, and in the time of rest upon his bed his night sleep, do change his knowledge.

6 A little or nothing is his rest, and afterward he is in his sleep, as in a day of keeping watch, troubled in the vision of his heart, as if he were escaped out of a battle.

7 When all is safe, he awaketh, and marvelleth that the fear was nothing.

8 Such things happen unto all flesh, both man and beast, and that is sevenfold more upon sinners.

9 Death, and bloodshed, strife, and sword, calamities, famine, tribulation, and the scourge;

10 These things are created for the wicked, and for their sakes came the flood.

11 All things that are of the earth shall turn to the earth again: and that which is of the waters doth return into the sea.

12 All bribery and injustice shall be blotted out: but true dealing shall endure for ever.

13 The goods of the unjust shall be dried up like a river, and shall vanish with noise, like a great thunder in rain.

14 While he openeth his hand he shall rejoice: so shall transgressors come to nought.

15 The children of the ungodly shall not bring forth many branches: but are as unclean roots upon a hard rock.

16 The weed growing upon every water and bank of a river shall be pulled up before all grass.

17 Bountifulness is as a most fruitful garden, and mercifulness endureth for ever.

18 To labour, and to be content with that a man hath, is a sweet life: but he that findeth a treasure is above them both.

19 Children and the building of a city continue a man’s name: but a blameless wife is counted above them both.

20 Wine and musick rejoice the heart: but the love of wisdom is above them both.

21 The pipe and the psaltery make sweet melody: but a pleasant tongue is above them both.

22 Thine eye desireth favour and beauty: but more than both corn while it is green.

23 A friend and companion never meet amiss: but above both is a wife with her husband.

24 Brethren and help are against time of trouble: but alms shall deliver more than them both.

25 Gold and silver make the foot stand sure: but counsel is esteemed above them both.

26 Riches and strength lift up the heart: but the fear of the Lord is above them both: there is no want in the fear of the Lord, and it needeth not to seek help.

27 The fear of the Lord is a fruitful garden, and covereth him above all glory.

28 My son, lead not a beggar’s life; for better it is to die than to beg.

29 The life of him that dependeth on another man’s table is not to be counted for a life; for he polluteth himself with other men’s meat: but a wise man well nurtured will beware thereof.

30 Begging is sweet in the mouth of the shameless: but in his belly there shall burn a fire.