Πολλές και σπουδαίες διδαχές μάς δόθηκαν με το νόμο, με τους προφήτες και με τους άλλους συγγραφείς, που ήρθαν αργότερα. Χάρη σ’ αυτές τις διδαχές ο λαός του Ισραήλ απέκτησε γνώση και σοφία και είναι αξιέπαινος γι’ αυτές. Χρέος μας είναι βέβαια να διαβάζουμε και ν’ αποκτούμε γνώσεις. Αλλά θα πρέπει όσοι αγαπούν τη μάθηση να μπορούν να είναι χρήσιμοι και στους αμύητους, τόσο με την προφορική διδασκαλία όσο και με τη συγγραφή.

Γι’ αυτό και ο παππούς μου, ο Ιησούς, ασχολήθηκε πάνω απ’ όλα με τη μελέτη του νόμου, των προφητών και των άλλων προγονικών βιβλίων, κι εξοικειώθηκε μ’ αυτά. Έτσι έφτασε στο σημείο να γράψει κι ο ίδιος κάτι πάνω στα θέματα της γνώσης και της σοφίας, ώστε εκείνοι που αγαπούν τη μάθηση, μελετώντας τα με πολλή επιμέλεια, να προκόβουν ακόμα περισσότερο στην προσπάθειά τους να ζουν σύμφωνα με το νόμο.

Ελάτε, λοιπόν, καλοπροαίρετα και προσεκτικά να τα διαβάσετε. Επίσης, να είστε επιεικείς, αν σας φανεί ότι μεταφράζοντας ορισμένες λέξεις, παρά τις προσπάθειές μου, δεν κατόρθωσα να τις αποδώσω με ακρίβεια. Γιατί δεν υπάρχει τέλεια αντιστοιχία ανάμεσα σ’ εκείνα που διατυπώθηκαν αρχικά στα εβραϊκά και στην απόδοσή τους σε άλλη γλώσσα. Κι όχι μόνον αυτά εδώ αλλά ακόμα κι ο νόμος και οι προφήτες και τα υπόλοιπα βιβλία, μεταφρασμένα, διαφέρουν αρκετά από την αρχική τους διατύπωση.

Ήρθα, λοιπόν, στην Αίγυπτο το τριακοστό όγδοο έτος της βασιλείας του Ευεργέτη,*του Ευεργέτη. Προσωνυμία του βασιλιά της Αιγύπτου Πτολεμαίου Ζ΄ (170-116 π.Χ.) έμεινα αρκετά και βρήκα την ευκαιρία να διδάξω πολλά. Θεώρησα τότε ως επιτακτική την ανάγκη να φροντίσω εγώ ο ίδιος και να κοπιάσω για να μεταφράσω αυτό εδώ το βιβλίο. Εργάστηκα πολύ εντατικά και χρησιμοποίησα πολλές γνώσεις όλο αυτό το διάστημα για να τελειώσω το βιβλίο και να το δημοσιεύσω. Έτσι αυτοί που μένουν έξω από την Παλαιστίνη και θέλουν να διδαχτούν, θα μπορούν να ρυθμίζουν τη διαγωγή τους και να ζουν σύμφωνα με το νόμο.

1 Όλη η σοφία από τον Κύριο προέρχεται

και κατοικεί μαζί του παντοτινά.

2 Των θαλασσών την άμμο και τις σταγόνες της βροχής,

και της αιωνιότητας τις μέρες

να τα μετρήσει ποιος μπορεί;

3 Το ύψος τ’ ουρανού, της γης το πλάτος και την άβυσσο*και την άβυσσο. Η φρ. προστίθεται από τους Ο΄, ενώ λείπει από άλλες αρχαίες μεταφράσεις.

να τα εξερευνήσει ποιος μπορεί;

4 Απ’ όλα πριν η Σοφία δημιουργήθηκε,

κι η σκέψη η συνετή από την πιο παλιά εποχή.

5 [Της σοφίας πηγή ο λόγος είναι του Θεού

που κατοικεί στα ουράνια,

κι είναι οι δρόμοι της αιώνιες εντολές].*Το εντός αγκυλών κείμενο σε όλο το βιβλίο είναι τμήματα για τα οποία δεν βρέθηκε εβρ. πρωτότυπο.

6 Σε ποιον η ρίζα της σοφίας φανερώθηκε;

και ποιος τα έξυπνα γνώρισε τεχνάσματά της;

7 [Σε ποιον η βαθιά γνώση της σοφίας φανερώθηκε;

και ποιος κατάλαβε την εμπειρία της την πολύπλευρη;]

8 Ένας μονάχα είναι σοφός, αξιοσέβαστος

και πολύ φοβερός:

αυτός που κάθεται στο θρόνο του.

9 Ο Κύριος, αυτός τη σοφία δημιούργησε,

την είδε και τη μέτρησε·

τη σκόρπισε πάνω στα έργα του όλα.

10 Μέσα σε κάθε άνθρωπο με απλοχεριά την έβαλε

και προπάντων την έδωσε σ’ εκείνους

που τον αγαπούν.

11 Να σέβεσαι τον Κύριο είναι δόξα και καύχημα,

χαρά και υπέρτατη ευφροσύνη.

12 Όποιος τον Κύριο σέβεται θα χαίρεται η καρδιά του,

και θα του δώσει ο Κύριος αγαλλίαση, χαρά και πολλά χρόνια.

13 Όποιος τον Κύριο σέβεται θα ’χει καλά υστερνά·

χάρη θα βρει τη μέρα της θανής του.

14 Η βάση της σοφίας είναι ο σεβασμός στον Κύριο·

με τους πιστούς μαζί κι εκείνη πλάστηκε,

μέσα στης μάνας τους τη μήτρα.

15 Φώλιασε στους ανθρώπους ανάμεσα κι αιώνια θεμελιώθηκε,

και στις γενιές τους θα δοθεί

να την κρατούν πιστά.

16 Να σέβεσαι τον Κύριο, έτσι η σοφία πληθαίνει,

κι όσους την αποκτούν,

με τους καρπούς της τους μεθάει.

17 Το σπίτι τους θα το γεμίσει με ζηλευτά αγαθά

και τα κελάρια τους με τα γεννήματά της.

18 Ο σεβασμός στον Κύριο, στεφάνι της Σοφίας,

που έχει βλαστάρια την ειρήνη

και την υγεία την καλή.

19 Ο Κύριος την είδε και τη μέτρησε

κι έδωσε σαν βροχή τη γνώση και τη νόηση,

κι εξύψωσε τη δόξα αυτών που την κατέχουν.

20 Ο σεβασμός στον Κύριο, η ρίζα είναι της Σοφίας

και τα κλαδιά της είναι χρόνια ζωής πολλά.

21 [Ο σεβασμός στον Κύριο διώχνει τις αμαρτίες,

κι όταν αυτός υπάρχει,

γυρίζει πίσω την οργή].

22 Η αναίτια οργή δεν θα μπορέσει δικαίωση να βρει, γιατί η συνήθεια του ανθρώπου να οργίζεται, είν’ η καταστροφή του. 23 Ο άνθρωπος της υπομονής θ’ αντέξει ως την κατάλληλη στιγμή, κι ύστερα η χαρά γι’ αυτόν θα ξεπροβάλει. 24 Ως την κατάλληλη στιγμή θα συγκρατεί τα λόγια του και των πιστών τα χείλη για τη δική του σωφροσύνη θα μιλούν.

25 Μες στης Σοφίας τους θησαυρούς τα λόγια είναι της γνώσης, ενώ ο αμαρτωλός μισεί τη θεοσέβεια. 26 Αν τη σοφία πόθησες, φρόντισε να τηρείς τις εντολές, κι ο Κύριος θα σου τη χαρίσει. 27 Ο σεβασμός στον Κύριο είναι σοφία και διδαχή· κι αυτά που τον ευχαριστούν είναι η πίστη κι η πραότητα. 28 Με σταθερότητα να σέβεσαι τον Κύριο, και μην τον πλησιάζεις με δίψυχη καρδιά. 29 Μη γίνεσαι υποκριτής μπρος στους ανθρώπους, και πρόσεχε τα λόγια σου. 30 Τον εαυτό σου μην τον ανεβάζεις για να μην πέσεις χαμηλά και καταντροπιαστείς· τότε τα μυστικά σου θα τα φανερώσει ο Κύριος και θα σε ταπεινώσει έτσι μέσα σ’ όλη τη σύναξη, γιατί δεν τον πλησίασες με σεβασμό κι είν’ η καρδιά σου πονηριά γεμάτη.

This Jesus was the son of Sirach, and grandchild to Jesus of the same name with him: this man therefore lived in the latter times, after the people had been led away captive, and called home a again, and almost after all the prophets. Now his grandfather Jesus, as he himself witnesseth, was a man of great diligence and wisdom among the Hebrews, who did not only gather the grave and short sentences of wise men, that had been before him, but himself also uttered some of his own, full of much understanding and wisdom. When as therefore the first Jesus died, leaving this book almost perfected, Sirach his son receiving it after him left it to his own son Jesus, who, having gotten it into his hands, compiled it all orderly into one volume, and called it Wisdom, intituling it both by his own name, his father’s name, and his grandfather’s; alluring the hearer by the very name of Wisdom to have a greater love to the study of this book. It containeth therefore wise sayings, dark sentences, and parables, and certain particular ancient godly stories of men that pleased God; also his prayer and song; moreover, what benefits God had vouchsafed his people, and what plagues he had heaped upon their enemies. This Jesus did imitate Solomon, and was no less famous for wisdom and learning, both being indeed a man of great learning, and so reputed also.

Whereas many and great things have been delivered unto us by the law and the prophets, and by others that have followed their steps, for the which things Israel ought to be commended for learning and wisdom; and whereof not only the readers must needs become skilful themselves, but also they that desire to learn be able to profit them which are without, both by speaking and writing: my grandfather Jesus, when he had much given himself to the reading of the law, and the prophets, and other books of our fathers, and had gotten therein good judgment, was drawn on also himself to write something pertaining to learning and wisdom; to the intent that those which are desirous to learn, and are addicted to these things, might profit much more in living according to the law. Wherefore let me intreat you to read it with favour and attention, and to pardon us, wherein we may seem to come short of some words, which we have laboured to interpret. For the same things uttered in Hebrew, and translated into another tongue, have not the same force in them: and not only these things, but the law itself, and the prophets, and the rest of the books, have no small difference, when they are spoken in their own language. For in the eight and thirtieth year coming into Egypt, when Euergetes was king, and continuing there some time, I found a book of no small learning: therefore I thought it most necessary for me to bestow some diligence and travail to interpret it; using great watchfulness and skill in that space to bring the book to an end, and set it forth for them also, which in a strange country are willing to learn, being prepared before in manners to live after the law.

1 All wisdom cometh from the Lord, and is with him for ever.

2 Who can number the sand of the sea, and the drops of rain, and the days of eternity?

3 Who can find out the height of heaven, and the breadth of the earth, and the deep, and wisdom?

4 Wisdom hath been created before all things, and the understanding of prudence from everlasting.

5 The word of God most high is the fountain of wisdom; and her ways are everlasting commandments.

6 To whom hath the root of wisdom been revealed? or who hath known her wise counsels?

7 Unto whom hath the knowledge of wisdom been made manifest? and who hath understood her great experience?

8 There is one wise and greatly to be feared, the Lord sitting upon his throne.

9 He created her, and saw her, and numbered her, and poured her out upon all his works.

10 She is with all flesh according to his gift, and he hath given her to them that love him.

11 The fear of the Lord is honour, and glory, and gladness, and a crown of rejoicing.

12 The fear of the Lord maketh a merry heart, and giveth joy, and gladness, and a long life.

13 Whoso feareth the Lord, it shall go well with him at the last, and he shall find favour in the day of his death.

14 To fear the Lord is the beginning of wisdom: and it was created with the faithful in the womb.

15 She hath built an everlasting foundation with men, and she shall continue with their seed.

16 To fear the Lord is fulness of wisdom, and filleth men with her fruits.

17 She filleth all their house with things desirable, and the garners with her increase.

18 The fear of the Lord is a crown of wisdom, making peace and perfect health to flourish; both which are the gifts of God: and it enlargeth their rejoicing that love him.

19 Wisdom raineth down skill and knowledge of understanding standing, and exalteth them to honour that hold her fast.

20 The root of wisdom is to fear the Lord, and the branches thereof are long life.

21 The fear of the Lord driveth away sins: and where it is present, it turneth away wrath.

22 A furious man cannot be justified; for the sway of his fury shall be his destruction.

23 A patient man will tear for a time, and afterward joy shall spring up unto him.

24 He will hide his words for a time, and the lips of many shall declare his wisdom.

25 The parables of knowledge are in the treasures of wisdom: but godliness is an abomination to a sinner.

26 If thou desire wisdom, keep the commandments, and the Lord shall give her unto thee.

27 For the fear of the Lord is wisdom and instruction: and faith and meekness are his delight.

28 Distrust not the fear of the Lord when thou art poor: and come not unto him with a double heart.

29 Be not an hypocrite in the sight of men, and take good heed what thou speakest.

30 Exalt not thyself, lest thou fall, and bring dishonour upon thy soul, and so God discover thy secrets, and cast thee down in the midst of the congregation, because thou camest not in truth to the fear of the Lord, but thy heart is full of deceit.