1 Από φίλος μη γίνεσαι εχθρός· γιατί τ’ όνομα το κακό φέρνει ντροπή κι ατίμωση· αυτό παθαίνει κι ο αμαρτωλός που είναι διπρόσωπος. 2 Μην αφήνεσαι στις επιθυμίες σου, για να μην κατασπαραχτεί η ζωή σου!*Εδώ οι Ο΄ προσθέτουν «σαν τον ταύρο», που όμως δεν υπάρχει στο εβρ. κείμενο.3 Για να μην απογυμνωθείς από τα φύλλα σου και χάσεις τους καρπούς σου· και μείνεις σαν το δέντρο το ξερό. 4 Η κακιά ψυχή καταστρέφει εκείνον που την έχει, και τον κάνει στους εχθρούς του καταγέλαστο.

5 Τα λόγια τα γλυκά τους φίλους τούς πληθαίνουν κι η γλώσσα η καλοσυνάτη πληθαίνει τις φιλοφρονήσεις. 6 Πολλοί ας είναι εκείνοι που σε χαιρετούν αλλά οι σύμβουλοί σου ένας να ’ναι μες στους χίλιους. 7 Πριν αποχτήσεις φίλο, να τον δοκιμάσεις και μη βιαστείς να τον εμπιστευτείς. 8 Συμβαίνει, αλήθεια, κάποιος να είναι φίλος όταν τον συμφέρει, μα που δεν μένει φίλος όταν σε εύρουν συμφορές. 9 Υπάρχει φίλος που μετατρέπεται σε εχθρό όταν μια διαμάχη σας τη φανερώνει για να σε ντροπιάσει. 10 Και υπάρχει φίλος που κάθεται στο τραπέζι σου, μα δε θα μείνει όταν σε βρούνε συμφορές. 11 Στην ευτυχία σου θα είναι ένα μ’ εσένα και σαν αφέντης θα μιλάει στους υπηρέτες σου. 12 Αν όμως δυστυχήσεις θα στραφεί εναντίον σου, και θ’ αποφεύγει να τον συναντήσεις.

13 Απομακρύνσου απ’ τους εχθρούς σου, φυλάξου από τους φίλους σου. 14 Ο πιστός φίλος είναι καταφύγιο γερό, κι όποιος τον βρήκε, βρήκε θησαυρό. 15 Αντάλλαγμα για τον πιστό το φίλο δεν υπάρχει και η αξία του είν’ ανεκτίμητη. 16 Ο πιστός φίλος είναι ελιξίριο ζωής και θα τον βρουν αυτοί που σέβονται τον Κύριο. 17 Όποιος τον Κύριο σέβεται, κατευθύνει σωστά και τη φιλία του· γιατί όπως είν’ αυτός, έτσι θα ’ναι κι ο φίλος του.

18 Τη μόρφωση, παιδί μου, να εκλέξεις απ’ τα νιάτα σου, κι ως τα βαθιά σου γηρατειά θα βρίσκεις τη Σοφία. 19 Σαν το ζευγά και το σποριά μαζί της ν’ ασχολείσαι και τους καλούς της πρόσμενε καρπούς· μπορεί δουλεύοντας γι’ αυτήν λίγο να κουραστείς, μα θα γευτείς σύντομα τους καρπούς της. 20 Μοιάζει στους άξεστους τραχιά πολύ, κι ο άμυαλος σ’ αυτήν δε θα επιμείνει. 21 Θα του φανεί ωσάν ογκόλιθος που τον σηκώνει κανείς για να δοκιμάσει τη δύναμή του· γι’ αυτό και δε θ’ αργήσει να την ξεφορτωθεί. 22 Πράγματι, η Σοφία είναι, όπως λέει και τ’ όνομά της, μόνο για τους σοφούς, και στους πολλούς δε φανερώνεται.

23 Παιδί μου, άκουσε τη γνώμη μου και δέξου την και μην παραπετάς τη συμβουλή μου. 24 Βάλε στα πόδια σου τους κρίκους των δεσμών της και το λαιμό σου στον κλοιό της αλυσίδας της. 25 Χαμήλωσε τον ώμο σου και βάσταξέ την, με τα δεσμά της μην αγανακτείς. 26 Μ’ όλη σου την ψυχή πλησίασέ την και βάδισε στο δρόμο της με όλη σου τη δύναμη. 27 Ψάξε και ζήτησέ την και θα σου φανερωθεί· κι αφού πια την απόκτησες μην την αφήνεις. 28 Γιατί σ’ αυτήν στο τέλος την ξεκούραση θα βρεις κι αυτή για σένα χαρά θα γίνει. 29 Θα γίνουν τότε τα δεσμά της για σένα προστασία κραταιή, και δοξασμένη φορεσιά ο κλοιός της. 30 Πραγματικά, χρυσό θα γίνει κόσμημα*Πραγματικά... κόσμημα. Κατά το εβρ. πρωτότυπο. Οι Ο΄ έχουν: «Πραγματικά, έχει πάνω της χρυσά στολίδια». ο κλοιός της, κορδόνι τα δεσμά της στο χρώμα του υάκινθου. 31 Θα τη φορέσεις σαν της δόξας φορεσιά, και στο κεφάλι σου θα τη ζωστείς χαράς διάδημα.

32 Παιδί μου, αν το θελήσεις θα διδαχτείς κι αν όλη δώσεις την ψυχή σου, ικανός θα γίνεις. 33 Αν αγαπάς ν’ ακούς, θα μάθεις· κι αν δίνεις όλη σου την προσοχή, θα ’σαι σοφός. 34 Πήγαινε εκεί που οι πρεσβύτεροι συνάζονται· κι αν κάποιον βρεις που είναι σοφός, μ’ αυτόν συνδέσου. 35 Ν’ ακούς μετά χαράς κάθε ιστορία που στο Θεό αναφέρεται και μην αφήνεις οι σοφές οι παροιμίες να σου ξεφεύγουν. 36 Αν βρεις άνθρωπο συνετό, πήγαινε απ’ τα χαράματα κοντά του· από τα βήματά σου ας φαγωθούνε τα σκαλιά στην είσοδό του. 37 Να ’χεις στο νου σου του Κυρίου τις προσταγές και συνεχώς να μελετάς τις εντολές του. Εκείνος θα στηρίξει την καρδιά σου και η σοφία που ποθείς θα σου δοθεί.

1 Instead of a friend become not an enemy; for thereby thou shalt inherit an ill name, shame, and reproach: even so shall a sinner that hath a double tongue.

2 Extol not thyself in the counsel of thine own heart; that thy soul be not torn in pieces as a bull straying alone.

3 Thou shalt eat up thy leaves, and lose thy fruit, and leave thyself as a dry tree.

4 A wicked soul shall destroy him that hath it, and shall make him to be laughed to scorn of his enemies.

5 Sweet language will multiply friends: and a fairspeaking tongue will increase kind greetings.

6 Be in peace with many: nevertheless have but one counsellor of a thousand.

7 If thou wouldest get a friend, prove him first and be not hasty to credit him.

8 For some man is a friend for his own occasion, and will not abide in the day of thy trouble.

9 And there is a friend, who being turned to enmity, and strife will discover thy reproach.

10 Again, some friend is a companion at the table, and will not continue in the day of thy affliction.

11 But in thy prosperity he will be as thyself, and will be bold over thy servants.

12 If thou be brought low, he will be against thee, and will hide himself from thy face.

13 Separate thyself from thine enemies, and take heed of thy friends.

14 A faithfull friend is a strong defence: and he that hath found such an one hath found a treasure.

15 Nothing doth countervail a faithful friend, and his excellency is invaluable.

16 A faithful friend is the medicine of life; and they that fear the Lord shall find him.

17 Whoso feareth the Lord shall direct his friendship aright: for as he is, so shall his neighbour be also.

18 My son, gather instruction from thy youth up: so shalt thou find wisdom till thine old age.

19 Come unto her as one that ploweth and soweth, and wait for her good fruits: for thou shalt not toil much in labouring about her, but thou shalt eat of her fruits right soon.

20 She is very unpleasant to the unlearned: he that is without understanding will not remain with her.

21 She will lie upon him as a mighty stone of trial; and he will cast her from him ere it be long.

22 For wisdom is according to her name, and she is not manifest unto many.

23 Give ear, my son, receive my advice, and refuse not my counsel,

24 And put thy feet into her fetters, and thy neck into her chain.

25 Bow down thy shoulder, and bear her, and be not grieved with her bonds.

26 Come unto her with thy whole heart, and keep her ways with all thy power.

27 Search, and seek, and she shall be made known unto thee: and when thou hast got hold of her, let her not go.

28 For at the last thou shalt find her rest, and that shall be turned to thy joy.

29 Then shall her fetters be a strong defence for thee, and her chains a robe of glory.

30 For there is a golden ornament upon her, and her bands are purple lace.

31 Thou shalt put her on as a robe of honour, and shalt put her about thee as a crown of joy.

32 My son, if thou wilt, thou shalt be taught: and if thou wilt apply thy mind, thou shalt be prudent.

33 If thou love to hear, thou shalt receive understanding: and if thou bow thine ear, thou shalt be wise,

34 Stand in the multitude of the elders; and cleave unto him that is wise.

35 Be willing to hear every godly discourse; and let not the parables of understanding escape thee.

36 And if thou seest a man of understanding, get thee betimes unto him, and let thy foot wear the steps of his door.

37 Let thy mind be upon the ordinances of the Lord and meditate continually in his commandments: he shall establish thine heart, and give thee wisdom at thine owns desire.