1 Για μικρό κέρδος πολλοί άνθρωποι αμάρτησαν κι εκείνος που γυρεύει να πλουτίσει, πρέπει να ’χει συνείδηση ελαφριά. 2 Καθώς ο πάσσαλος σφηνώνεται μες στους αρμούς δυο λιθαριών, έτσι κι η αμαρτία εισχωρεί μες στην αγοραπωλησία. 3 Αν κάποιος δεν προσκολληθεί γερά με σεβασμό στον Κύριο, γοργά θα δει το σπίτι του να καταστρέφεται.

4 Όταν κουνάει κανείς το κόσκινο, μένουνε μέσα τα σκουπίδια· το ίδιο κι ό,τι άχρηστο έχει ο άνθρωπος βγαίνει στις συζητήσεις του. 5 Τα σκεύη του αγγειοπλάστη τα δοκιμάζει το καμίνι· και του ανθρώπου η δοκιμασία γίνεται με τα λόγια του. 6 Το πώς καλλιεργήθηκε ένα δέντρο, απ’ τον καρπό του φαίνεται· έτσι κι ο λόγος του ανθρώπου δείχνει τα πιο βαθιά του αισθήματα. 7 Κανέναν μην παινέψεις πριν τον ακούσεις να μιλά, γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο δοκιμάζονται οι άνθρωποι.

8 Αν τη δικαιοσύνη επιδιώκεις, θα την αποκτήσεις και σαν μακρύ θα τη φορέσεις δόξας ένδυμα. 9 Τα πουλιά μόνο με τα όμοια τους μαζί φωλιάζουν· το ίδιο κι η τιμιότητα επιστρέφει μόνο σ’ εκείνους που μ’ αυτήν θέλουν να ζουν. 10 Στήνει καρτέρι το λιοντάρι στο θήραμά του· έτσι παραφυλάν’ κι οι αμαρτίες αυτούς που πράττουν το άδικο.

11 Τα λόγια του ευσεβή ανθρώπου πάντοτε είν’ σοφά, ενώ ο άφρονας συνέχεια αλλάζει γνώμη, σαν το φεγγάρι. 12 Ανάμεσα σε ανόητους ανθρώπους όταν βρίσκεσαι, μέτρα το χρόνο σου· ανάμεσα όμως στους σκεπτόμενους μένε διαρκώς. 13 Τα λόγια των ανόητων είν’ αποκρουστικά, το γέλιο τους ξεσπάει μες στην απόλαυση της αμαρτίας. 14 Τα λόγια εκείνου που ορκίζεται συχνά, κάνουν να σηκώνονται της κεφαλής οι τρίχες· κι όταν τσακώνεται κλείνει κανείς τ’ αυτιά του. 15 Των ξιπασμένων οι καυγάδες σ’ αιματοκύλισμα καταλήγουν· και τις βρισιές που ανταλλάσσουν, με φρίκη τις ακούει κανείς.

16 Όποιος αποκαλύπτει μυστικά, χάνει των άλλων την εμπιστοσύνη και φίλο πια δε θ’ αποκτήσει όπως τον ήθελε. 17 Αγάπαγε το φίλο σου και μένε του πιστός· αλλά αν τα μυστικά του φανερώσεις, μην τρέξεις να τον ξαναβρείς. 18 Γιατί καθώς σκοτώνει κάποιος τον εχθρό του, έτσι κι εσύ του διπλανού σου τη φιλία σκότωσες. 19 Σαν το πουλί που τ’ άφησες να φύγει από το χέρι σου, έτσι έχασες το φίλο σου και πια δε θα τον βρεις. 20 Μην τρέξεις να τον φτάσεις· έφυγε μακριά και ξέφυγε σαν το ζαρκάδι απ’ την παγίδα. 21 Μπορεί κανείς να δέσει μια πληγή, κι ύστερα από βρισιές μπορεί να ’ρθεί σε συμφιλίωση· αλλά γι’ αυτόν που πρόδωσε ένα μυστικό, ελπίδα δεν υπάρχει.

22 Αυτός που κάνει με τα μάτια νοήματα, σχεδιάζει πράγματα κακά· κανένας δεν μπορεί να τον αναχαιτίσει. 23 Μπροστά σου θα ’ναι γλυκομίλητος και θα παινεύει όσα λες, πίσω σου όμως τον τρόπο της ομιλίας του θ’ αλλάζει, κι από τα λόγια σου θα δημιουργήσει σκάνδαλα. 24 Πολλά πράγματα μίσησα, τίποτα όμως όσο αυτόν τον άνθρωπο· ακόμα και ο Κύριος τον μισεί.

25 Όποιος πετάει μια πέτρα στα ψηλά, τη ρίχνει στο κεφάλι του· κι όποιος χτυπάει ύπουλα, πληγώνει τον εαυτό του. 26 Όποιος ανοίγει λάκκο, θα πέσει ο ίδιος μέσα· κι όποιος στήνει παγίδα, σ’ αυτήν και θα πιαστεί. 27 Όποιος πράττει κακά, αυτά θα πέσουν πάνω του· και από πού του έρχονται δε θα μπορεί να ξέρει.

28 Η κοροϊδία κι η βρισιά είναι δουλειές των ξιπασμένων, αλλά σαν το λιοντάρι τούς παραμονεύει η εκδίκηση. 29 Αυτοί που χαίρονται όταν πέφτουν οι ευσεβείς, θα πιαστούν στην παγίδα· και πριν πεθάνουν, οι πόνοι θα τους καταφάγουν.

30 Μνησικακία και θυμός είναι κι αυτά πράγματα μισητά, που ο αμαρτωλός τέλεια τα κατέχει.

1 Many have sinned for a small matter; and he that seeketh for abundance will turn his eyes away.

2 As a nail sticketh fast between the joinings of the stones; so doth sin stick close between buying and selling.

3 Unless a man hold himself diligently in the fear of the Lord, his house shall soon be overthrown.

4 As when one sifteth with a sieve, the refuse remaineth; so the filth of man in his talk.

5 The furnace proveth the potter’s vessels; so the trial of man is in his reasoning.

6 The fruit declareth if the tree have been dressed; so is the utterance of a conceit in the heart of man.

7 Praise no man before thou hearest him speak; for this is the trial of men.

8 If thou followest righteousness, thou shalt obtain her, and put her on, as a glorious long robe.

9 The birds will resort unto their like; so will truth return unto them that practise in her.

10 As the lion lieth in wait for the prey; so sin for them that work iniquity.

11 The discourse of a godly man is always with wisdom; but a fool changeth as the moon.

12 If thou be among the indiscreet, observe the time; but be continually among men of understanding.

13 The discourse of fools is irksome, and their sport is the wantonness of sin.

14 The talk of him that sweareth much maketh the hair stand upright; and their brawls make one stop his ears.

15 The strife of the proud is bloodshedding, and their revilings are grievous to the ear.

16 Whoso discovereth secrets loseth his credit; and shall never find friend to his mind.

17 Love thy friend, and be faithful unto him: but if thou betrayest his secrets, follow no more after him.

18 For as a man hath destroyed his enemy; so hast thou lost the love of thy neighbor.

19 As one that letteth a bird go out of his hand, so hast thou let thy neighbour go, and shalt not get him again

20 Follow after him no more, for he is too far off; he is as a roe escaped out of the snare.

21 As for a wound, it may be bound up; and after reviling there may be reconcilement: but he that betrayeth secrets is without hope.

22 He that winketh with the eyes worketh evil: and he that knoweth him will depart from him.

23 When thou art present, he will speak sweetly, and will admire thy words: but at the last he will writhe his mouth, and slander thy sayings.

24 I have hated many things, but nothing like him; for the Lord will hate him.

25 Whoso casteth a stone on high casteth it on his own head; and a deceitful stroke shall make wounds.

26 Whoso diggeth a pit shall fall therein: and he that setteth a trap shall be taken therein.

27 He that worketh mischief, it shall fall upon him, and he shall not know whence it cometh.

28 Mockery and reproach are from the proud; but vengeance, as a lion, shall lie in wait for them.

29 They that rejoice at the fall of the righteous shall be taken in the snare; and anguish shall consume them before they die.

30 Malice and wrath, even these are abominations; and the sinful man shall have them both.