1 Ko ngā whakatauki a Horomona tama a Rāwiri, kīngi o Īharaira.
2 E mōhiotia ai te whakaaro nui, te ako,
e kitea ai ngā kupu o te mātauranga,
3 e riro mai ai te ako a te ngākau mahara,
te tika, te whakawā, te mea anō e rite ana.
4 Hei hoatu i te ngākau tūpato ki ngā kūware,
i te mātauranga, i te ngārahu pai ki te taitamariki.
5 Kia whakarongo ai te tangata whakaaro nui, kia nui ake ai tōna mōhio;
kia whiwhi ai te tangata tūpato ki ngā whakaaro mōhio;
6 e mōhio ai ia ki te whakatauki, ki te kupu whakarite,
ki ngā kupu a ngā whakaaro nui, ki ā rātou kōrero whakapeka.
7 Ko te wehi ki a Ihowā te tīmatanga o te mātauranga;
e whakahāwea ana te whakaarokore ki te whakaaro nui, ki te ako.
8 Whakarongo, e tāku tama, ki te ako a tōu pāpā,
kaua hoki e whakarērea te ture a tōu whaea;
9 ka waiho hoki ēnā hei pare ātaahua mō tōu mātenga,
hei mekameka whakapaipai mō tōu kakī.
10 E tāku tama, ki te whakawaia koe e te hunga hara,
kaua e whakaae.
11 Ki te mea rātou, "Tātou ka haere, ka whakapapa atu, ka whakaheke toto;
kia whanga puku tātou, he mea takekore, mō te tangata harakore;
12 horomia oratia rātou e tātou, pērātia me tā te rua tūpāpaku;
ka riro tinana rātou, ka pērā me te hunga e heke atu ana ki te poka.
13 Ka kitea e tātou ngā taonga utu nui katoa;
ka whakakīia ō tātou whare ki tā tātou e pāhua ai.
14 Makā mai tōu wāhi ki roto ki tō mātou;
kia kotahi te pūtea mā tātou katoa" –
15 e tāku tama, kaua e haere tahi i te ara me rātou,
kaiponuhia tōu waewae i tō rātou huarahi;
16 e rere ana hoki ō rātou waewae ki te kino,
e hohoro ana rātou ki te whakaheke toto.
17 He maumau hoki te hora o te kupenga
ki te tirohanga a tētahi manu;
18 ko rātou, he whakaheke i ō rātou toto anō i whakapapa ai rātou;
he whakamate i a rātou anō i piri ai rātou.
19 Ka pēnā ngā huarahi o te hunga apo taonga;
ko te ora anō o ōna rangatira e tangohia.
20 E hāmama ana te whakaaro nui i te huarahi;
e puaki ana tōna reo i ngā waharoa.
21 E karanga ana ia i te tino wāhi whakaminenga;
i te wāhi tuwhera o ngā kūwaha, i roto i te pā, e puaki ana āna kupu:
22 "E te hunga kūware, kia pēhea ake te roa
o tō koutou aroha ki te kūwaretanga?
O te hiahia rānei o te hunga whakahī
ki tō rātou whakahī?
O te whakakino rānei a te hunga wairangi ki te mātauranga?
23 Tahuri mai ki tāku ako;
nā, ka ringihia e ahau tōku wairua ki a koutou,
ka whakaaturia āku kupu ki a koutou.
24 I karanga atu hoki ahau, heoi kīhai koutou i pai mai;
i totoro atu tōku ringa, ā, kīhai tētahi i whai whakaaro mai;
25 heoi, whakakāhoretia iho e koutou tōku whakaaro katoa,
kīhai hoki i aro ki tāku ako.
26 Mō reira ka kata ahau i te rā o tō koutou aituā;
ka tāwai ina pā te pāwera ki a koutou;
27 ina tae mai tō koutou pāwera ānō he tūpuhi,
ā, ka pā mai tō koutou aituā ānō he paroro;
ina tae mai te pōuri me te ngākau mamae ki a koutou.
28 "Ko reira rātou karanga ai ki ahau, ā, e kore ahau e whakahoki kupu atu;
ka rapu nui rātou i ahau, otiia e kore ahau e kitea e rātou.
29 Mō rātou i kino ki te mātauranga;
kīhai hoki i whiriwhiria e rātou te wehi ki a Ihowā;
30 kīhai i aro mai ki ōku whakaaro;
whakahāwea ana rātou ki tāku kupu riri katoa,
31 nā reira ka kai rātou i ngā hua o tō rātou nei ara,
ka whakakīia anō hoki ki ngā mea i titoa e rātou.
32 Ko te tahuritanga atu hoki o ngā kūware hei patu i a rātou;
ko te ngākau warea anō hoki o ngā wairangi hei huna i a rātou.
33 Ko te tangata ia e rongo ana ki ahau,
ka au tōna noho, ka ātea hoki i te wehi ki te kino."
1 LOS 1.1 1 R. 4.32. cp. 10.1 y 25.1proverbios de Salomón, hijo de David, rey de Israel:
2 Para entender sabiduría y doctrina;
Para conocer las razones prudentes;
3 Para 1.3 cp. 2.1,9.recibir el consejo de prudencia,
Justicia, y juicio y equidad;
4 Para dar 1.4 cp. 8.5,12.sagacidad á los 1.4 cp. 7.7.simples,
Y á los jóvenes inteligencia y cordura.
5 Oirá el sabio, y aumentará el saber;
Y el entendido adquirirá consejo;
6 Para entender parábola y declaración;
Palabras de sabios, y sus dichos oscuros.
7 1.7 Job 28.28. Sal. 111.10. cp. 9.10 . Ec. 12.13.El principio de la sabiduría es el temor de Jehová:
Los insensatos desprecian la sabiduría y la enseñanza.
8 Oye, hijo mío, la doctrina de tu padre,
Y no desprecies la dirección de tu madre:
9 Porque adorno de gracia serán á tu cabeza,
Y collares á tu cuello.
10 Hijo mío, si los pecadores te quisieren engañar,
1.10 Gn. 39.7, etc. Ef. 5.11. No consientas.
11 Si dijeren: Ven con nosotros,
Pongamos 1.11 Jer. 5.26.asechanzas á la sangre,
Acechemos sin motivo al inocente;
12 Los 1.12 Sal. 124.3.tragaremos vivos como el sepulcro,
Y enteros, 1.12 Sal. 28.1.como los que caen en sima;
13 Hallaremos riquezas de todas suertes,
Henchiremos nuestras casas de despojos;
14 Echa tu suerte entre nosotros;
Tengamos todos una bolsa:
15 1.15 Sal. 1.1. Hijo mío, no andes en camino con ellos;
1.15 Sal. 119.101. Aparta tu pie de sus veredas:
16 1.16 Is. 59.7. Ro. 3.15. Porque sus pies correrán al mal,
E irán presurosos á derramar sangre.
17 Porque en vano se tenderá la red
Ante los ojos de toda ave;
18 Mas ellos á su propia sangre 1.18 ver. 11ponen asechanzas,
Y á sus almas tienden lazo.
19 1.19 cp. 15.27. 1 Ti. 6.10. Tales son las sendas de todo el que es dado á la codicia,
La cual prenderá el alma de sus poseedores.
20 La sabiduría clama de fuera,
Da su voz en las plazas:
21 Clama en los principales lugares de concurso;
En las entradas de las puertas de la ciudad dice sus razones:
22 ¿Hasta cuándo, oh simples, amaréis la simpleza,
Y los burladores desearán el burlar,
Y los insensatos 1.22 ver. 29. cp. 5.12.aborrecerán la ciencia?
23 Volveos á mi reprensión:
He aquí 1.23 Jl. 2.28.yo os derramaré mi espíritu,
Y os haré saber mis palabras.
24 1.24 Is. 65.12 y 66.4. Por cuanto llamé, y no quisisteis:
Extendí mi mano, y no hubo quien escuchase;
25 Antes desechasteis todo consejo mío,
Y mi reprensión no quisisteis:
26 1.26 Sal. 2.4. También yo me reiré en vuestra calamidad,
Y me burlaré cuando os viniere lo que teméis;
27 1.27 cp. 10.24. Cuando viniere como una destrucción lo que teméis,
Y vuestra calamidad llegare como un torbellino;
Cuando sobre vosotros viniere tribulación y angustia.
28 1.28 Job 27.9. Is. 1.15. Jer. 11.11 y 14.12. Ez. 8.18. Mi. 3.4. Zac. 7.13. Stg. 4.3. Entonces me llamarán, y no responderé;
Buscarme han de mañana, y no me hallarán:
29 Por cuanto aborrecieron la sabiduría,
Y no 1.29 Sal. 119.173.escogieron el temor de Jehová,
30 Ni quisieron mi consejo,
Y menospreciaron toda reprensión mía:
31 1.31 Jer. 6.19. Comerán pues del fruto de su camino,
Y se hartarán de sus consejos.
32 Porque el reposo de los ignorantes los matará,
Y la prosperidad de los necios los echará á perder.
33 Mas 1.33 Sal. 25.12,13.el que me oyere, habitará confiadamente,
Y 1.33 Sal. 112.7.vivirá reposado, sin temor de mal.