1 Ko ngā whakatauki a Horomona tama a Rāwiri, kīngi o Īharaira.
Te Painga o ngā Whakatauki
2 E mōhiotia ai te whakaaro nui, te ako,
e kitea ai ngā kupu o te mātauranga,
3 e riro mai ai te ako a te ngākau mahara,
te tika, te whakawā, te mea anō e rite ana.
4 Hei hoatu i te ngākau tūpato ki ngā kūware,
i te mātauranga, i te ngārahu pai ki te taitamariki.
5 Kia whakarongo ai te tangata whakaaro nui, kia nui ake ai tōna mōhio;
kia whiwhi ai te tangata tūpato ki ngā whakaaro mōhio;
6 e mōhio ai ia ki te whakatauki, ki te kupu whakarite,
ki ngā kupu a ngā whakaaro nui, ki ā rātou kōrero whakapeka.
7 Ko te wehi ki a Ihowā te tīmatanga o te mātauranga;
e whakahāwea ana te whakaarokore ki te whakaaro nui, ki te ako.
He Tohutohu ki ngā Taiohi
8 Whakarongo, e tāku tama, ki te ako a tōu pāpā,
kaua hoki e whakarērea te ture a tōu whaea;
9 ka waiho hoki ēnā hei pare ātaahua mō tōu mātenga,
hei mekameka whakapaipai mō tōu kakī.
10 E tāku tama, ki te whakawaia koe e te hunga hara,
kaua e whakaae.
11 Ki te mea rātou, "Tātou ka haere, ka whakapapa atu, ka whakaheke toto;
kia whanga puku tātou, he mea takekore, mō te tangata harakore;
12 horomia oratia rātou e tātou, pērātia me tā te rua tūpāpaku;
ka riro tinana rātou, ka pērā me te hunga e heke atu ana ki te poka.
13 Ka kitea e tātou ngā taonga utu nui katoa;
ka whakakīia ō tātou whare ki tā tātou e pāhua ai.
14 Makā mai tōu wāhi ki roto ki tō mātou;
kia kotahi te pūtea mā tātou katoa" –
15 e tāku tama, kaua e haere tahi i te ara me rātou,
kaiponuhia tōu waewae i tō rātou huarahi;
16 e rere ana hoki ō rātou waewae ki te kino,
e hohoro ana rātou ki te whakaheke toto.
17 He maumau hoki te hora o te kupenga
ki te tirohanga a tētahi manu;
18 ko rātou, he whakaheke i ō rātou toto anō i whakapapa ai rātou;
he whakamate i a rātou anō i piri ai rātou.
19 Ka pēnā ngā huarahi o te hunga apo taonga;
ko te ora anō o ōna rangatira e tangohia.
Te Karanga o te Whakaaronui
20 E hāmama ana te whakaaro nui i te huarahi;
e puaki ana tōna reo i ngā waharoa.
21 E karanga ana ia i te tino wāhi whakaminenga;
i te wāhi tuwhera o ngā kūwaha, i roto i te pā, e puaki ana āna kupu:
22 "E te hunga kūware, kia pēhea ake te roa
o tō koutou aroha ki te kūwaretanga?
O te hiahia rānei o te hunga whakahī
ki tō rātou whakahī?
O te whakakino rānei a te hunga wairangi ki te mātauranga?
23 Tahuri mai ki tāku ako;
nā, ka ringihia e ahau tōku wairua ki a koutou,
ka whakaaturia āku kupu ki a koutou.
24 I karanga atu hoki ahau, heoi kīhai koutou i pai mai;
i totoro atu tōku ringa, ā, kīhai tētahi i whai whakaaro mai;
25 heoi, whakakāhoretia iho e koutou tōku whakaaro katoa,
kīhai hoki i aro ki tāku ako.
26 Mō reira ka kata ahau i te rā o tō koutou aituā;
ka tāwai ina pā te pāwera ki a koutou;
27 ina tae mai tō koutou pāwera ānō he tūpuhi,
ā, ka pā mai tō koutou aituā ānō he paroro;
ina tae mai te pōuri me te ngākau mamae ki a koutou.
28 "Ko reira rātou karanga ai ki ahau, ā, e kore ahau e whakahoki kupu atu;
ka rapu nui rātou i ahau, otiia e kore ahau e kitea e rātou.
29 Mō rātou i kino ki te mātauranga;
kīhai hoki i whiriwhiria e rātou te wehi ki a Ihowā;
30 kīhai i aro mai ki ōku whakaaro;
whakahāwea ana rātou ki tāku kupu riri katoa,
31 nā reira ka kai rātou i ngā hua o tō rātou nei ara,
ka whakakīia anō hoki ki ngā mea i titoa e rātou.
32 Ko te tahuritanga atu hoki o ngā kūware hei patu i a rātou;
ko te ngākau warea anō hoki o ngā wairangi hei huna i a rātou.
33 Ko te tangata ia e rongo ana ki ahau,
ka au tōna noho, ka ātea hoki i te wehi ki te kino."
O uso dos provérbios
1 Provérbios de Salomão,
filho de Davi, rei de Israel;
2 Para se conhecer a sabedoria
e a instrução;
para se entenderem,
as palavras da prudência.
3 Para se receber a instrução do entendimento,
a justiça,
o juízo e a equidade;
4 Para dar aos simples,
prudência, e aos moços,
conhecimento e discernimento;
5 O sábio ouvirá
e crescerá em conhecimento,
e o entendido adquirirá
sábios conselhos;
6 Para entender os provérbios
e sua interpretação;
as palavras dos sábios
e as suas proposições.
7 O temor do Senhor é
o princípio do conhecimento;
os loucos desprezam a sabedoria
e a instrução.
Contra os enganos dos pecadores
8 Filho meu,
ouve a instrução de teu pai,
e não deixes
o ensinamento de tua mãe,
9 Porque serão como diadema
gracioso em tua cabeça,
e colares ao teu pescoço.
10 Filho meu,
se os pecadores procuram te atrair com agrados,
não aceites.
11 Se disserem: Vem conosco
a tocaias de sangue;
embosquemos
o inocente sem motivo;
12 Traguemo-los vivos,
como a sepultura;
e inteiros,
como os que descem à cova;
13 Acharemos toda sorte
de bens preciosos;
encheremos as nossas
casas de despojos;
14 Lança a tua sorte conosco;
teremos todos uma só bolsa!
15 Filho meu,
não te ponhas a caminho com eles;
desvia o teu pé
das suas veredas;
16 Porque os seus pés
correm para o mal,
e se apressam a derramar sangue.
17 Na verdade é inútil estender-se
a rede ante os olhos de qualquer ave.
18 No entanto estes armam ciladas
contra o seu próprio sangue;
e espreitam
suas próprias vidas.
19 São assim as veredas de todo
aquele que usa de cobiça: ela põe
a perder a alma dos que a possuem.
O chamado da Sabedoria
20 A sabedoria clama lá fora;
pelas ruas levanta a sua voz.
21 Nas esquinas movimentadas ela brada;
nas entradas das portas
e nas cidades profere
as suas palavras:
22 Até quando,
ó simples,
amareis a simplicidade?
E vós escarnecedores,
desejareis o escárnio? E vós insensatos,
odiareis o conhecimento?
23 Atentai para a minha repreensão;
pois eis que vos
derramarei abundantemente
do meu espírito
e vos farei saber
as minhas palavras.
24 Entretanto,
porque eu clamei e recusastes;
e estendi a minha mão
e não houve quem desse atenção,
25 Antes rejeitastes
todo o meu conselho,
e não quisestes
a minha repreensão,
26 Também de minha parte eu
me rirei na vossa perdição
e zombarei,
em vindo o vosso temor.
27 Vindo o vosso temor
como a assolação,
e vindo a vossa perdição
como uma tormenta,
sobrevirá a vós aperto
e angústia.
28 Então clamarão a mim,
mas eu não responderei;
de madrugada me buscarão,
porém não me acharão.
29 Porquanto odiaram o conhecimento;
e não preferiram
o temor do Senhor:
30 Não aceitaram o meu conselho,
e desprezaram toda
a minha repreensão.
31 Portanto comerão
do fruto do seu caminho,
e fartar-se-ão
dos seus próprios conselhos.
32 Porque o erro
dos simples os matará,
e o desvario dos insensatos
os destruirá.
33 Mas o que me der ouvidos habitará em segurança,
e estará livre do temor do mal.
Almeida Corrigida Fiel | acf ©️ 1994, 1995, 2007, 2011 Sociedade Bíblica Trinitariana do Brasil (SBTB). Todos os direitos reservados. Texto bíblico utilizado com autorização. Saiba mais sobre a SBTB. A Missão da SBTB é: Uma cópia da Bíblia Fiel ®️ para cada pessoa. Ajude-nos a cumprir nossa Missão!