Sirach 13

1 Quem toca no betume ficará manchado; e quem trata com o orgulhoso, se tornará orgulhoso.

2 Quem se liga com um mais poderoso do que ele põe sob os ombros uma pesada carga. Não te tornes amigo de um mais poderoso do que tu.

3 Que ligação pode haver entre um pote de barro e um pote de ferro? Quando houver choque, o pote de barro será quebrado.

4 O rico comete uma injustiça e em seguida se põe a gritar; o pobre, ofendido, guarda silêncio.

5 Enquanto lhe servires, ele te empregará; quando nada mais tiveres, ele te abandonará.

6 Se tens haveres, ele se banqueteará contigo, te esgotará e não cuidará de tua sorte.

7 Se lhe fores útil, ele te dominará; com um sorriso ele te dará esperanças, com belas palavras te dirá: "De que necessitas?".

8 Ele te confundirá com seus banquetes, até que te tenha exaurido duas ou três vezes; e, por fim, zombará de ti; depois, vendo-te, te abandonará, e abanará a cabeça, escarnecendo de ti.

9 Humilha-te perante Deus e espera que sua mão execute.

10 Tem cuidado em não te deixares seduzir, para que não caias numa loucura aviltante.

11 Não te rebaixes em tua sabedoria, para não suceder que esse rebaixamento te arraste à loucura.

12 Se um poderoso te chamar, retira-te, e ele será ainda mais levado a insistir.

13 Não sejas importuno, para não acontecer que ele se canse de ti; não te afastes muito dele, para não suceder que ele te esqueça.

14 Não tenhas a audácia de falar de igual para igual com ele, e não confies em suas longas conversas. Pois fazendo-te falar muito, ele te experimentará, e com um sorriso te interrogará sobre os teus segredos.

15 Seu coração impiedoso relembrará todas as tuas palavras, e não te poupará nem aos maus-tratos nem às cadeias.

16 Cuida de ti e presta bem atenção aos teus ouvidos, pois caminhas à beira de um abismo.

17 Mas, ouvido tudo isso, encara-o como um sonho, e serás vigilante;

18 ama a Deus durante toda a tua vida, e invoca-o para tua salvação.

19 Todo ser vivo ama o seu semelhante, assim todo homem ama o seu próximo.

20 Toda carne se une a outra carne de sua espécie, e todo homem se associa ao seu semelhante.

21 O lobo jamais terá amizade com o cordeiro: assim é entre o pecador e o justo.

22 Que relação pode haver entre um santo homem e um cão? Que ligação pode ter um rico com um pobre?

23 O onagro é a presa do leão no deserto: assim os pobres servem de pasto aos ricos.

24 E, como a humanidade é abominada pelo orgulhoso, do mesmo modo o pobre causa horror ao rico.

25 Um rico abalado é apoiado pelos seus amigos. O pobre que tropeça é ainda empurrado pelos seus companheiros.

26 Quando um rico é enganado, numerosos são aqueles que o vêm ajudar; se diz tolices, o apoiam.

27 Quando um pobre é enganado, ainda merece censura, e, se falar com sabedoria, não o levam em consideração.

28 Se fala o rico, todos se calam, e glorificam suas palavras até as nuvens;

29 se fala um pobre, dizem: "Que é este homem?". E, se ele tropeçar, fazem-no cair.

30 A riqueza é boa para quem não tem a consciência pesada, péssima é a pobreza do mau que se lastima.

31 O coração do homem modifica seu rosto, seja em bem, seja em mal.

32 O sinal de um coração feliz é um rosto alegre, tu o acharás dificilmente e com esforço.

Ο καθένας να συναναστρέφεται τους ομοίους του

1 Αυτός που πιάνει πίσσα θα λερωθεί· κι όποιος συναναστρέφεται άνθρωπο εγωιστή, σ’ αυτόν θα μοιάσει. 2 Βάρος πιότερο απ’ τη δύναμή σου μη σηκώνεις, και μη συνδέεσαι με άνθρωπο πιο δυνατό από σένα και πιο πλούσιο. Πώς μπορούν να ’ναι συντροφιά τσουκάλι και καζάνι; Το ένα πάνω στ’ άλλο θα χτυπήσει και θα θρυμματιστεί. 3 Ο πλούσιος αδικεί και το καυχιέται· ο φτωχός αδικείται και πέφτει και παρακαλεί. 4 Ο πλούσιος, αν του είσαι χρήσιμος, θα σ’ εκμεταλλευθεί· αν βρίσκεσαι σε ανάγκη θα σ’ εγκαταλείψει. 5 Αν έχεις κάτι, θα προσκολληθεί σ’ εσένα και θα σου το πάρει, χωρίς καθόλου να νοιαστεί. 6 Αν σ’ έχει ανάγκη θα σ’ εξαπατήσει, θα σου χαμογελάσει και θα σου δώσει ελπίδες· φιλοφρονήσεις θα σου κάνει και θα σε ρωτήσει: «Τι έχεις ανάγκη;» 7 Με τα συμπόσιά του θα σε κάνει να ντραπείς, ώσπου να σου τα πάρει διπλά και τρίδιπλα, και τελικά θα σε περιγελάσει· έπειτα θα σε δει και δε θα σε πλησιάσει, και θα κουνήσει ειρωνικά για σένα το κεφάλι. 8 Πρόσεξε μην ξεγελαστείς και χαμηλά μην πέσεις απ’ την ανοησία σου.

9 Όταν ο ισχυρός κάπου σε προσκαλεί, στάσου επιφυλακτικός, και τόσο πιο επίμονη θα είν’ η πρόσκλησή του. 10 Μην προχωρείς πολύ μπροστά, να μη σε σπρώξουν πίσω· μακριά πολύ μη στέκεσαι να μη σε λησμονήσουν. 11 Πρόσεχε μη μιλάς στον ισχυρό σαν να είστε ίσα κι όμοια· μην παίρνεις ό,τι λέει τοις μετρητοίς· με τη φλυαρία του εσένα δοκιμάζει, λόγια σού παίρνει εκεί που εσύ αστειεύεσαι. 12 Είναι ανελέητος όποιος τα μυστικά δεν τα κρατάει, κι ούτε θα λογαριάσει αν κάποιος εξαιτίας του δαρθεί ή φυλακιστεί. 13 Τα μυστικά σου φύλαγε και πρόσεχε πολύ, γιατί σε κάθε βήμα σου σε συνοδεύει η πτώση. 14 [Όταν στον ύπνο σου ακούς αυτά τα λόγια, να ξυπνάς· σ’ όλη σου τη ζωή τον Κύριο ν’ αγαπάς κι εκείνου τη βοήθεια να ζητάς για να σε σώζει].

Το ασυμβίβαστο μεταξύ πλουσίου και φτωχού

15 Κάθε ύπαρξη ζωντανή το όμοιό της αγαπάει· έτσι και κάθε άνθρωπος τον άλλο που είναι πλάι του. 16 Κάθε ζώο συναγελάζεται με ζώο του ίδιου είδους, κι ο άνθρωπος τον άνθρωπο συναναστρέφεται. 17 Ποια σχέση μπορεί να έχουν ο λύκος με το πρόβατο; Το ίδιο κι ο αμαρτωλός με άνθρωπο ευσεβή. 18 Σαν τι λογής η ειρήνη της ύαινας με το σκύλο; Και τι λογής η ειρήνη του πλούσιου με τον φτωχό; 19 Οι όναγροι στην έρημο, είναι το θήραμα των λιονταριών· το ίδιο κι οι φτωχοί, είναι η λεία των πλουσίων. 20 Είναι αποκρουστικό για τον περήφανο καθετί παρακατιανό· το ίδιο αποκρουστικός κι ο φτωχός είναι για τον πλούσιο. 21 Ο πλούσιος όταν κλονίζεται, βρίσκει υποστήριξη απ’ τους φίλους του· μα όταν πέσει ο ταπεινός, οι φίλοι του τον κάνουν πέρα. 22 Όταν γλιστρήσει ο πλούσιος, πολλοί είναι αυτοί που τον βοηθούν· ανοησίες λέει και τον συγχαίρουν. Όταν γλιστρήσει ο φτωχός, τον βρίζουν κι από πάνω· μιλάει με φρόνηση κι ούτε του δίνουν σημασία καμιά. 23 Μιλάει ο πλούσιος κι όλοι σιωπούν, και εκθειάζουν ως τον ουρανό τα λόγια του. Μιλάει ο φτωχός και λένε, «ποιος είν’ αυτός;» κι αν τύχει και σκοντάψει, τον σπρώχνουν για να πέσει κάτω. 24 Τα πλούτη είναι καλά, όταν δεν είν’ αμαρτωλά· κι η φτώχεια κρίνεται ως κακή στων ασεβών τα λόγια.

Απληστία και δυστυχία

25 Του ανθρώπου τα αισθήματα το πρόσωπό του αλλάζουν, είτε προς το καλό είτε προς το κακό. 26 Σημάδι μιας καρδιάς ευτυχισμένης είν’ ένα πρόσωπο χαρούμενο· μα για να εφεύρει κάποιος παροιμίες πρέπει πολύ, με κόπο, να στοχαστεί.