Sirach 20

1 Oh! Quanto melhor é admoestar que irritar-se, não impedir de falar aquele que quer confessar a sua falta!

2 Como o eunuco que anseia por violentar uma donzela,

3 assim é o que, por violência, faz um julgamento iníquo.

4 Como é bom que o corrigido manifeste o seu arrependimento! Pois assim se evita um pecado voluntário.

5 Há quem se cale e é considerado sábio, e quem se torne odioso pela intemperança no falar.

6 Há quem se cale por não saber falar, e há quem se cale porque reconhece quando é tempo (de falar).

7 O sábio permanece calado até o momento (oportuno), mas o leviano e imprudente não espera a ocasião.

8 Aquele que se expande em palavras, prejudica-se a si mesmo; quem se permite todo o desregramento torna-se odioso.

9 Para o homem desprovido de instrução há proveito na infelicidade, mas há certas descobertas que lhe acarretam a ruína.

10 Há dom que não é útil e há dom que é duplamente recompensado.

11 Há quem ache a sua perda na própria glória, e há quem levantará a cabeça após uma humilhação.

12 Há quem compre muito por um preço módico, mas que (de fato) o paga pelo sétuplo do seu valor.

13 O sábio torna-se amável por suas palavras, enquanto que os encantos do insensato desaparecem.

14 O donativo do insensato não te trará proveito, pois ele te fixa com sete olhos.

15 Ele dá pouco e censura muitas vezes; quando abre a sua boca é como uma fogueira.

16 Há quem empresta hoje e amanhã o reclama: tal homem é odioso.

17 O insensato não tem amigos, e pelo bem que faz não será bem acatado,

18 porque os que comem o seu pão têm línguas falsas; quantas e quantas vezes não zombarão dele?

19 Pois não agiu com bom senso, distribuindo o que devia guardar e o que não devia guardar.

20 A queda de uma língua mentirosa é como uma queda na laje; assim a ruína dos maus virá de repente.

21 Um homem desagradável é como uma história ruim, que se acha continuamente na boca das pessoas mal-educadas.

22 Será mal recebida a máxima que sair da boca do insensato, pois que ele a diz fora de tempo.

23 Há quem se abstenha de pecar por falta de meios, mas ressente o aguilhão do pecado até em seu repouso.

24 Há quem perca a sua alma por causa do respeito humano; perde-a, cedendo a uma pessoa imprudente; perde-se por atender demasiadamente uma pessoa.

25 Há quem, por falsa vergonha, faça uma promessa a um amigo, e dele se faça gratuitamente um inimigo.

26 A mentira é no homem uma vergonhosa mancha: não deixa os lábios das pessoas mal-educadas.

27 Mais vale um ladrão do que um mentiroso contumaz, mas ambos terão a ruína como partilha.

28 O comportamento dos mentirosos é aviltante, sua vergonha jamais os abandonará.

29 O sábio atrai a si a estima por suas palavras; o homem prudente agradará aos poderosos.

30 Quem cultiva sua terra colherá montes de frutos; quem cultiva a justiça será ele próprio elevado; quem agrada aos poderosos fugirá da iniquidade.

31 Os presentes e as dádivas cegam os olhos dos juízes. São em sua boca como um freio que os torna mudos e os impede de castigar.

32 Sabedoria escondida é tesouro invisível. Para que serve uma e outro?

33 Mais vale aquele que dissimula sua insipiência, do que aquele que esconde sua sabedoria.

Σιωπή και ομιλία

1 Υπάρχει παρατήρηση που καταντάει κακή· κάποτε είν’ σοφότερο κανείς να μη μιλάει. 2 Καλύτερα είναι να μαλώσεις κάποιον, παρά να βράζει μέσα σου ο θυμός· 3 κι όποιον τα σφάλματά του ομολογεί, δε θα μπορέσουν να τον ταπεινώσουν. 4 Αυτός που να επιβάλει προσπαθεί τη δικαιοσύνη με τη βία, μοιάζει μ’ ευνούχο που ποθεί μια κόρη να ξεπαρθενέψει. 5 Ένας σωπαίνει κι αποδείχνεται σοφός· κι άλλος γίνεται μισητός απ’ τα πολλά που λέει. 6 Ένας σωπαίνει γιατί δεν ξέρει τι ν’ αποκριθεί· κι άλλος σωπαίνει γιατί ξέρει πότε πρέπει να μιλήσει. 7 Ο σοφός ξέρει να σωπαίνει ως την κατάλληλη στιγμή, ενώ ο φλύαρος κι ανόητος μιλάει κι όταν έχει περάσει η ώρα η κατάλληλη. 8 Αυτός που λόγια λέει πολλά γίνεται βαρετός· και μισητός γίνεται αυτός, που τη δική του γνώμη θέλει να επιβάλει.

Αντιθέσεις

9 Συμβαίνει να ’ναι κάποιος ευτυχής μες στις κακοτυχίες, κι άλλοτε μια ανέλπιστη ευκαιρία φέρνει καταστροφή.

10 Υπάρχουν δώρα που προσφέρεις και τίποτα δε σε ωφελούν, και υπάρχουν δώρα το διπλό που σου αποδίδουν.

11 Πολλοί εξαιτίας της δόξας ταπεινώθηκαν, κι άλλοι μέσα από την αφάνεια αναδειχτήκαν.

12 Συμβαίνει κάποιος ν’ αγοράζει πράγματα πολλά με λίγα χρήματα, μα του στοιχίζουν περισσότερο εφτά φορές.

13 Ο σοφός με τα λόγια του γίνεται αξιαγάπητος, ενώ οι φιλοφρονήσεις των ανόητων πάνε χαμένες.

14 Το δώρο του ανόητου σε τίποτα δε σ’ ωφελεί, γιατί τα μάτια του είναι άπληστα, πολλαπλάσια να λάβει· 15 λίγα σου δίνει και πολύ σε κατακρίνει, το στόμα του σαν διαλαλητής θα το ανοίξει· σήμερα σου δανείζει κι αύριο πίσω σ’ τα γυρεύει· ένας άνθρωπος τέτοιος είναι απεχθής. 16 Λέει ο ανόητος: «Δεν έχω ούτ’ ένα φίλο και κανείς δε με ευγνωμονεί για τα καλά που κάνω· 17 αυτοί που τρώνε το ψωμί μου με κακολογούν». Πόσες φορές και πόσοι τον περιγελούν!

Λόγοι άστοχοι

18 Καλύτερο το παραπάτημα στο δρόμο σου, παρά στα λόγια· μ’ αυτόν τον τρόπο άξαφνα ξεπέφτουν οι κακοί.

19 Ο άξεστος άνθρωπος είναι σαν ιστορία που λέγεται παράκαιρα, που έρχεται και ξανάρχεται στο στόμα των αγροίκων.

20 Μια παροιμία από το στόμα του ανόητου θ’ αποδοκιμαστεί, γιατί δε θα την πει την ώρα που ταιριάζει.

21 Κάποιος μπορεί, εξαιτίας της φτώχειας του, να ’χει εμπόδια ν’ αμαρτήσει, κι έτσι να μην τον βασανίζουν τύψεις την ώρα που θα πάει ν’ αναπαυτεί.

22 Κάποιος μπορεί να χάσει τη ζωή του από ντροπή, και να τη χάσει γιατί δίνει σημασία σ’ έναν ανόητο.

23 Κάποιος μπορεί από ντροπή κάτι στο φίλο του να υποσχεθεί, και να τον κάνει δίχως λόγο εχθρό του.

Το ψέμα

24 Στον άνθρωπο το ψέμα είν’ ένα στίγμα ατιμωτικό, στων αμαθών το στόμα έρχεται και ξανάρχεται. 25 Ο κλέφτης είναι προτιμότερος από τον επαγγελματία ψεύτη, αλλά κι οι δυο βαδίζουν στην καταστροφή. 26 Άνθρωπος που το ψέμα συνηθίζει, θ’ ατιμαστεί· τον συνοδεύει αδιάκοπα η ντροπή του.

Προνόμια και υποχρεώσεις του σοφού

27 Αυτός που με σοφία μιλάει θα πάει μπροστά, κι ο άνθρωπος που ’χει φρόνηση, στους άρχοντες είν’ αρεστός.

28 Αυτός που καλλιεργεί τη γη θ’ αυξήσει τη σοδειά του, κι ο αρεστός στους άρχοντες, για τις αδικίες του κατανόηση θα βρει.

29 Οι φιλοξενίες και τα δώρα κλείνουν τα μάτια των σοφών, και σαν το φίμωτρο στο στόμα αποτρέπουν τους ελέγχους.

30 Σοφία κρυμμένη και καταχωνιασμένος θησαυρός σε τι ωφελούν; 31 Καλύτερος ο άνθρωπος που την ανοησία του κρύβει, παρά αυτός που κρύβει τη σοφία του.