1 Fizeram-te rei (do festim)? Não te enalteças. Sê no meio dos outros como qualquer um deles.
2 Ocupa-te com eles e em seguida senta-te. Não tomes lugar à mesa, senão após cumpridos os teus deveres,
3 assim te regozijarás por causa deles. Receberás a coroa como um gracioso adorno, e ganharás a consideração dos convivas.
4 Tu, mais idoso, fala, pois convém
5 que sejas o primeiro a falar, com séria competência. Mas não perturbes a música,
6 nem te alongues em discursos, onde não há quem os ouça. Não te engrandeças sem propósito por causa de tua sabedoria.
7 Como uma pedra de rubi engastada no ouro, assim é a música no meio de uma refeição regada a vinho.
8 Como um sinete de esmeraldas engastadas em ouro, assim é um grupo de músicos no meio de uma alegre e moderada libação.
9 Ouve em silêncio, e tua modéstia provocará a benevolência.
10 Jovem, fala muito pouco de teus assuntos privados.
11 Se fores duas vezes interrogado, que tua resposta seja concisa.
12 Em muitas coisas, porta-te como se as ignorasses; ouve em silêncio e pergunta.
13 No meio dos poderosos, não tomes muitas liberdades; não fales muito onde houver anciãos:
14 vê-se o relâmpago antes de se ouvir o estalido, a graça precede o rubor da modéstia. Pelo teu recato serás benquisto.
15 Uma vez chegada a hora de se levantar, não te demores; sê o primeiro a correr para casa, onde te regozijarás com os divertimentos.
16 Faze o que te aprouver, porém sem pecado e sem orgulho.
17 E em tudo isso glorifica o Senhor que te criou, e que te cumula de todos os seus bens.
18 Aquele que teme o Senhor aceitará sua doutrina, aqueles que vigiam para procurá-lo serão por ele abençoados.
19 Aquele que busca a Lei, por ela será cumulado. Aquele, porém, que procede com falsidade, nela achará ocasião de pecado.
20 Aqueles que temem o Senhor terão um juízo reto, e farão brilhar como uma tocha a sua justiça.
21 O pecador foge da censura, e encontra precedentes segundo o seu desejo.
22 O homem prudente não perde ocasião alguma para instruir-se, e o estranho ou o orgulhoso não tem nenhum temor;
23 mesmo quando age sozinho e sem conselheiro, ele será castigado pelos seus próprios desígnios.
24 Meu filho, nada faças sem conselho, e não te arrependerás depois de teres agido.
25 Não te embrenhes num caminho de perdição e não tropeçarás nas pedras. Não te metas num caminho escabroso, para não pores diante de ti uma pedra de tropeço.
26 Previne-te contra teus filhos, sê prudente em presença de teus familiares.
27 Em tudo o que fizeres, age com segurança, pois isso é guardar os mandamentos.
28 Aquele que crê em Deus atende ao que ele manda. Aquele que põe sua confiança nele, não será atingido.
Καλή συμπεριφορά στα συμπόσια
1 Συμποσιάρχη σ’ έκαναν; Μην υπερηφανεύεσαι· να ’σαι ανάμεσα στους άλλους σαν ένας απ’ αυτούς, για κείνους πρώτα φρόντιζε κι έπειτα εσύ να κάθεσαι. 2 Αφού εκτελέσεις όλα τα καθήκοντά σου, κάτσε στη θέση σου για να χαρείς μαζί τους και να δεχτείς τον έπαινο που τόσο επάξια όλα τα κανόνισες. 3 Μίλησε, προεστέ, γιατί αυτό είναι χρέος σου, αλλά με πολλή φρόνηση και μην πάρεις από την ώρα της μουσικής. 4 Στη διάρκεια μιας ακρόασης μη μιλάς ακατάσχετα και μην επιδεικνύεις άκαιρα τη σοφία σου. 5 Ρουμπινιά σφραγιδόπετρα σε χρυσό δαχτυλίδι, έτσι είναι σ’ ένα συμπόσιο η μουσική. 6 Η μελωδία των μουσικών που συνοδεύει ένα κρασί εκλεκτό, είναι σαν σμαραγδένια σφραγιδόπετρα ένθετη σε μαλαματένιο δαχτυλίδι.
7 Νέε μου, να μιλάς όταν υπάρχει ανάγκη, και μόνο αν σε ρωτήσουν δυο φορές. 8 Μίλα συνοπτικά· λέγε πολλά με λίγα λόγια, δείχνε πως ξέρεις κι όμως σιωπάς. 9 Ανάμεσα σε άντρες σπουδαίους μη φέρεσαι σαν ίσος τους, κι όταν μιλάει άλλος εσύ μη φλυαρείς. 10 Η αστραπή τρέχει πιο πριν απ’ τη βροντή, κι η καλή φήμη προηγείται απ’ το σεμνό τον άνθρωπο.
11 Όταν η ώρα έρθει για να φύγεις, πήγαινε και μη μένεις τελευταίος· τρέχα στο σπίτι σου και μη χασομεράς. 12 Εκεί διασκέδαζε και κάνε ό,τι σ’ αρέσει, αλλά μην αμαρτάνεις με λόγια υπεροπτικά. 13 Και για όλα τούτα δόξαζε αυτόν που σ’ έπλασε και που με τ’ αγαθά του σε γεμίζει.
Ο σεβασμός στον Κύριο
14 Όποιος τον Κύριο σέβεται, τη διδαχή του θα δεχτεί, κι όσοι απ’ τα χαράματα ζητούν το θέλημά του να γνωρίσουν, θα βρουν την εύνοιά του. 15 Όποιος το νόμο ερευνά, απ’ αυτόν θα χορτάσει· μα όποιος είναι υποκριτής θα σκοντάψει σ’ αυτόν. 16 Όποιοι τον Κύριο σέβονται θα βρούνε ποιο είναι το σωστό, κι οι δίκαιες οι πράξεις τους καθώς το φως θα λάμψουν. 17 Ο αμαρτωλός δεν δέχεται τον έλεγχο, και δικαιολογία θα βρει να κάνει αυτό που θέλει.
18 Ο άνθρωπος που σκέφτεται, τις ξένες γνώμες δεν τις παραβλέπει· ενώ ο υπερόπτηςο υπερόπτης. Κατά το εβρ. «ο υπερήφανος». Οι Ο΄ έχουν «αλλότριος και υπερήφανος». τους άλλους δεν τους εκτιμά, έστω και αν ο ίδιος πράττει ασυλλόγιστα. 19 Μην κάνεις τίποτε άσκεφτα, και για ό,τι πράττεις δε θα μετανιώσεις. 20 Μην περπατάς σε δρόμο με κακοτοπιές, μην τύχει και στις πέτρες του σκοντάψεις. 21 Μην εμπιστεύεσαι ένα δρόμο που μοιάζει ομαλός· 22 κι απ’ τα παιδιά σου ακόμα να φυλάγεσαι. 23 Σε κάθε σου έργο πίστευε στον εαυτό σου· τήρηση των εντολών είναι κι αυτό. 24 Όποιος το νόμο εμπιστεύεται, τις εντολές φυλάει, κι όποιος τον Κύριο εμπιστεύεται δε θα ζημιωθεί.