1 De amigo não te tornes inimigo de teu próximo, pois o malvado terá por sorte a vergonha e a ignomínia, como todo pecador invejoso e de língua fingida.
2 Não te eleves como um touro nos pensamentos de teu coração, para não suceder que a tua loucura quebre a tua força,
3 devore as tuas folhas, apodreça os teus frutos e te deixe como uma árvore seca no deserto.
4 Pois uma alma perversa é a perda de quem a possui; ele o tornará motivo de zombaria para seus inimigos, e irá conduzi-lo à sorte dos ímpios.
5 Uma boa palavra multiplica os amigos e apazigua os inimigos; a linguagem elegante do homem virtuoso é uma opulência.
6 Dá-te bem com muitos, mas escolhe para conselheiro um entre mil.
7 Se adquirires um amigo, adquire-o na provação, não confies nele tão depressa.
8 Pois há amigos em certas horas que deixarão de o ser no dia da aflição.
9 Há amigo que se torna inimigo, e há amigo que desvendará ódios, querelas e disputas;
10 há amigo que só o é para a mesa, e que deixará de o ser no dia da desgraça.
11 Se teu amigo for constante, ele te será como um igual, e agirá livremente com os de tua casa.
12 Se se rebaixa em tua presença e se retrai diante de ti, terás aí, na união dos corações, uma excelente amizade.
13 Separa-te daqueles que são teus inimigos, e fica de sobreaviso diante de teus amigos.
14 Um amigo fiel é uma poderosa proteção: quem o achou, descobriu um tesouro.
15 Nada é comparável a um amigo fiel, o ouro e a prata não merecem ser postos em paralelo com a sinceridade de sua fé.
16 Um amigo fiel é um remédio de vida e imortalidade; quem teme o Senhor, achará esse amigo.
17 Quem teme o Senhor terá também uma excelente amizade, pois seu amigo lhe será semelhante.
18 Meu filho, aceita a instrução desde teus jovens anos; ganharás uma sabedoria que durará até a velhice.
19 Vai ao encontro dela, como aquele que lavra e semeia, espera pacientemente seus excelentes frutos,
20 terás alguma pena em cultivá-la, mas, em breve, comerás os seus frutos.
21 Quanto a sabedoria é amarga para os ignorantes! O insensato não permanecerá junto a ela.
22 Ela lhes será como uma pesada pedra de provação, eles não tardarão a desfazer-se dela.
23 Pois a sabedoria que instrui justifica o seu nome, não se manifesta a muitos; mas, naqueles que a conhecem, persevera, até tê-los levado à presença de Deus.
24 Escuta, meu filho, recebe um sábio conselho, não rejeites minha advertência.
25 Mete os teus pés nos seus grilhões, e teu pescoço em suas correntes.
26 Abaixa teu ombro para carregá-la, não sejas impaciente em suportar seus liames.
27 Vem a ela com todo o teu coração. Guarda seus caminhos com todas as tuas forças.
28 Segue-lhe os passos e ela se dará a conhecer; quando a tiveres abraçado, não a deixes.
29 Pois acharás finalmente nela o teu repouso. E ela se transformará para ti em um motivo de alegria.
30 Seus grilhões serão uma proteção, um firme apoio; suas correntes te serão um adorno glorioso;
31 pois nela há uma beleza que dá vida, e seus liames são ligaduras que curam.
32 Como ele te revestirás como de uma vestimenta de glória, e a porás sobre ti como uma coroa de júbilo.
33 Meu filho, se me ouvires com atenção, serás instruído; se submeteres o teu espírito, tu te tornarás sábio.
34 Se me deres ouvido, receberás a doutrina. Se gostares de ouvir, adquirirás a sabedoria.
35 Permanece na companhia dos doutos anciãos, une-te de coração à sua sabedoria, a fim de que possas ouvir o que dizem de Deus, e não te escapem suas louváveis máximas.
36 Se vires um homem sensato, madruga para ir ter com ele, desgaste o teu pé o limiar de sua porta.
37 Concentra teu pensamento nos preceitos de Deus, sê assíduo à meditação de seus mandamentos. Ele próprio te dará um coração, e a sabedoria que desejas te será concedida.
1 Από φίλος μη γίνεσαι εχθρός· γιατί τ’ όνομα το κακό φέρνει ντροπή κι ατίμωση· αυτό παθαίνει κι ο αμαρτωλός που είναι διπρόσωπος. 2 Μην αφήνεσαι στις επιθυμίες σου, για να μην κατασπαραχτεί η ζωή σου!Εδώ οι Ο΄ προσθέτουν «σαν τον ταύρο», που όμως δεν υπάρχει στο εβρ. κείμενο.3 Για να μην απογυμνωθείς από τα φύλλα σου και χάσεις τους καρπούς σου· και μείνεις σαν το δέντρο το ξερό. 4 Η κακιά ψυχή καταστρέφει εκείνον που την έχει, και τον κάνει στους εχθρούς του καταγέλαστο.
Η φιλία
5 Τα λόγια τα γλυκά τους φίλους τούς πληθαίνουν κι η γλώσσα η καλοσυνάτη πληθαίνει τις φιλοφρονήσεις. 6 Πολλοί ας είναι εκείνοι που σε χαιρετούν αλλά οι σύμβουλοί σου ένας να ’ναι μες στους χίλιους. 7 Πριν αποχτήσεις φίλο, να τον δοκιμάσεις και μη βιαστείς να τον εμπιστευτείς. 8 Συμβαίνει, αλήθεια, κάποιος να είναι φίλος όταν τον συμφέρει, μα που δεν μένει φίλος όταν σε εύρουν συμφορές. 9 Υπάρχει φίλος που μετατρέπεται σε εχθρό όταν μια διαμάχη σας τη φανερώνει για να σε ντροπιάσει. 10 Και υπάρχει φίλος που κάθεται στο τραπέζι σου, μα δε θα μείνει όταν σε βρούνε συμφορές. 11 Στην ευτυχία σου θα είναι ένα μ’ εσένα και σαν αφέντης θα μιλάει στους υπηρέτες σου. 12 Αν όμως δυστυχήσεις θα στραφεί εναντίον σου, και θ’ αποφεύγει να τον συναντήσεις.
13 Απομακρύνσου απ’ τους εχθρούς σου, φυλάξου από τους φίλους σου. 14 Ο πιστός φίλος είναι καταφύγιο γερό, κι όποιος τον βρήκε, βρήκε θησαυρό. 15 Αντάλλαγμα για τον πιστό το φίλο δεν υπάρχει και η αξία του είν’ ανεκτίμητη. 16 Ο πιστός φίλος είναι ελιξίριο ζωής και θα τον βρουν αυτοί που σέβονται τον Κύριο. 17 Όποιος τον Κύριο σέβεται, κατευθύνει σωστά και τη φιλία του· γιατί όπως είν’ αυτός, έτσι θα ’ναι κι ο φίλος του.
Η μάθηση της σοφίας
18 Τη μόρφωση, παιδί μου, να εκλέξεις απ’ τα νιάτα σου, κι ως τα βαθιά σου γηρατειά θα βρίσκεις τη Σοφία. 19 Σαν το ζευγά και το σποριά μαζί της ν’ ασχολείσαι και τους καλούς της πρόσμενε καρπούς· μπορεί δουλεύοντας γι’ αυτήν λίγο να κουραστείς, μα θα γευτείς σύντομα τους καρπούς της. 20 Μοιάζει στους άξεστους τραχιά πολύ, κι ο άμυαλος σ’ αυτήν δε θα επιμείνει. 21 Θα του φανεί ωσάν ογκόλιθος που τον σηκώνει κανείς για να δοκιμάσει τη δύναμή του· γι’ αυτό και δε θ’ αργήσει να την ξεφορτωθεί. 22 Πράγματι, η Σοφία είναι, όπως λέει και τ’ όνομά της, μόνο για τους σοφούς, και στους πολλούς δε φανερώνεται.
23 Παιδί μου, άκουσε τη γνώμη μου και δέξου την και μην παραπετάς τη συμβουλή μου. 24 Βάλε στα πόδια σου τους κρίκους των δεσμών της και το λαιμό σου στον κλοιό της αλυσίδας της. 25 Χαμήλωσε τον ώμο σου και βάσταξέ την, με τα δεσμά της μην αγανακτείς. 26 Μ’ όλη σου την ψυχή πλησίασέ την και βάδισε στο δρόμο της με όλη σου τη δύναμη. 27 Ψάξε και ζήτησέ την και θα σου φανερωθεί· κι αφού πια την απόκτησες μην την αφήνεις. 28 Γιατί σ’ αυτήν στο τέλος την ξεκούραση θα βρεις κι αυτή για σένα χαρά θα γίνει. 29 Θα γίνουν τότε τα δεσμά της για σένα προστασία κραταιή, και δοξασμένη φορεσιά ο κλοιός της. 30 Πραγματικά, χρυσό θα γίνει κόσμημαΠραγματικά... κόσμημα. Κατά το εβρ. πρωτότυπο. Οι Ο΄ έχουν: «Πραγματικά, έχει πάνω της χρυσά στολίδια». ο κλοιός της, κορδόνι τα δεσμά της στο χρώμα του υάκινθου. 31 Θα τη φορέσεις σαν της δόξας φορεσιά, και στο κεφάλι σου θα τη ζωστείς χαράς διάδημα.
32 Παιδί μου, αν το θελήσεις θα διδαχτείς κι αν όλη δώσεις την ψυχή σου, ικανός θα γίνεις. 33 Αν αγαπάς ν’ ακούς, θα μάθεις· κι αν δίνεις όλη σου την προσοχή, θα ’σαι σοφός. 34 Πήγαινε εκεί που οι πρεσβύτεροι συνάζονται· κι αν κάποιον βρεις που είναι σοφός, μ’ αυτόν συνδέσου. 35 Ν’ ακούς μετά χαράς κάθε ιστορία που στο Θεό αναφέρεται και μην αφήνεις οι σοφές οι παροιμίες να σου ξεφεύγουν. 36 Αν βρεις άνθρωπο συνετό, πήγαινε απ’ τα χαράματα κοντά του· από τα βήματά σου ας φαγωθούνε τα σκαλιά στην είσοδό του. 37 Να ’χεις στο νου σου του Κυρίου τις προσταγές και συνεχώς να μελετάς τις εντολές του. Εκείνος θα στηρίξει την καρδιά σου και η σοφία που ποθείς θα σου δοθεί.