1 Todo amigo diz: "Eu também contraí amizade". Há porém um amigo que só o é de nome. Não é uma dor que dura até a morte
2 ver um amigo e um companheiro mudarem-se em inimigos?
3 Ó presunção criminosa, onde tiveste origem, para cobrir a terra com tua malícia e tua perfídia?
4 O amigo distrai-se com seu amigo nas suas alegrias; no dia da tribulação, ele se tornará seu adversário.
5 O amigo compartilha da desventura do seu amigo no interesse de seu ventre; ao ver o inimigo, tomará do escudo.
6 Não te esqueças de teu amigo nos teus pensamentos; no meio da riqueza, não percas a sua lembrança.
7 Não te aconselhes com aquele que te arma um laço. Esconde tuas intenções àqueles que te têm inveja.
8 Todo conselheiro dá sua opinião, mas há conselheiros que só têm em vista o próprio interesse.
9 Estejas prevenido quando tratar-se de um conselheiro; informa-te primeiro quais são os seus interesses, pois ele pensa em si mesmo antes de tudo.
10 Teme que ele plante uma estaca no solo e te diga:
11 "Estás no bom caminho", enquanto se põe defronte para ver o que te acontecerá.
12 Vai consultar um homem sem religião sobre as coisas santas; um injusto sobre a justiça; uma mulher sobre sua rival; um tímido sobre a guerra; um mercador sobre o negócio; um comprador sobre uma coisa para vender; um invejoso sobre a gratidão;
13 um ímpio sobre a piedade; um homem desonrado sobre a honestidade; um lavrador sobre o seu trabalho;
14 um operário, contratado por um ano, sobre o término de seu contrato; um criado preguiçoso sobre uma grande tarefa! Não confies neles e em nenhum de seus conselhos.
15 Sê, porém, assíduo junto a um santo homem, quando conheceres um que seja fiel ao temor a Deus,
16 cuja alma se irmana à tua, e que compartilhará da tua dor quando titubeares nas trevas.
17 Fortalece em ti um coração prudente, pois nada tem mais valor para ti.
18 A alma de um santo homem descobre às vezes melhor a verdade que sete sentinelas postas em observação numa colina.
19 Mas em todas as coisas ora ao Altíssimo, para que ele dirija teus passos na verdade.
20 Que uma palavra de verdade preceda todos os teus atos, e um conselho firme preceda toda a tua diligência.
21 Uma palavra má transtorna o coração; dela vêm quatro coisas: o bem e o mal, a vida e a morte; sobre estas quem domina de contínuo é a língua.
22 Há homem hábil que ensina a muita gente, mas que é inútil para si mesmo.
23 Outro é esclarecido e instrui a muitos, e é agradável a si próprio.
24 Aquele que afeta sabedoria nas palavras é odioso; ficará desprovido de tudo.
25 Não recebeu o favor do Senhor, pois é desprovido de toda sabedoria.
26 Há um sábio que é sábio para si mesmo, e os frutos de sua sabedoria são verdadeiramente louváveis.
27 O sábio ensina o seu povo, e os frutos de sua sabedoria são duradouros.
28 O homem sábio será cumulado de bênçãos. Aqueles que o virem o louvarão.
29 A vida do homem conta poucos dias, mas os dias de Israel são inúmeros.
30 O sábio herdará a honra no meio do povo, e o seu nome viverá eternamente.
31 Meu filho, experimenta tua alma durante tua vida; se o poder lhe for nefasto, não lho dês,
32 pois nem tudo é vantajoso para todos, e todos não se comprazem nas mesmas coisas.
33 Nunca sejas guloso em banquete algum; não te lances sobre tudo o que se serve,
34 pois o excesso no alimento é causa de doença, e a intemperança leva à cólica.
35 Muitos morreram por causa de sua intemperança, o homem sóbrio, porém, prolonga sua vida.
Ψεύτικοι φίλοι
1 Μπορεί ο καθένας να σου λέει: «Κι εγώ είμαι φίλος σου»· μα μερικοί είναι φίλοι μόνο με τα λόγια. 2 Δεν είναι για τον άνθρωπο λύπη μέχρι θανάτου, όταν ο σύντροφος κι ο φίλος γίνονται εχθροί; 3 Αχ, κακή προδιάθεση, από πού ήρθες; Πώς μπόρεσες να πλημμυρίσεις τη γη με απάτη; 4 Ο σύντροφος ευχαριστιέται όταν χαίρεται ο φίλος του· μα τον καιρό της στενοχώριας θα στραφεί εναντίον του. 5 Όσο του δίνει ο φίλος του κάτι για να γεμίσει το στομάχι του, στη θλίψη του συμπαραστέκει. Αν γίνει όμως πόλεμος χάνεται πίσω απ’ την ασπίδα του. 6 Το φίλο σου μην τον ξεχνάς μες στη ζωή σου, προπάντων μην τον λησμονάς μέσα στα πλούτη σου.
Καλοί και κακοί σύμβουλοι
7 Ο κάθε συμβουλάτορας τη γνώμη του την εκθειάζει, αλλά υπάρχουν μερικοί που συμβουλεύουνε για το συμφέρον τους. 8 Φυλάξου από συμβουλάτορα και μάθε πρώτα τι τον ενδιαφέρει –γιατί αυτός για το συμφέρον του θα δώσει συμβουλή– μήπως και ρίξει πάνω σου τις βλέψεις του, 9 και σου πει: «Σε δρόμο είσαι καλό». Κι έπειτα θα σταθεί από μακριά, να δει το τι θα πάθεις. 10 Μη συμβουλεύεσαι αυτόν που σε υποβλέπει και κρύβε τους σκοπούς σου απ’ αυτούς που σε φθονούν. 11 Μη συμβουλεύεσαι γυναίκα σχετικά με την αντίζηλό της,με την αντίζηλό της. Ενν. η άλλη σύζυγος επί πολυγαμικού γάμου. άνθρωπο φοβιτσιάρη για τον πόλεμο, έμπορο για εμπορικές συναλλαγές, αγοραστή για πούλημα, τσιγκούνη άνθρωπο για ευγνωμοσύνης ανταπόδοση· μη συμβουλεύεσαι για καλοσύνη έναν άσπλαχνο, για οποιαδήποτε δουλειά έναν τεμπέλη ή κάποιον που είναι με το χρόνο μισθωτός για μιας δουλειάς το τέλειωμα ούτε οκνό υπηρέτη για μπόλικη δουλειά. Πάνω σ’ ετούτους μη στηρίζεσαι για όποια και να ’ναι συμβουλή.
12 Αντίθετα, να συναναστρέφεσαι αδιάκοπα με άνθρωπο ευσεβή, που καλά ξέρεις πως τηρεί τις εντολές κι είναι μ’ εσένα ομόψυχος, και που μαζί σου θα πονέσει αν πέσεις σε κάποιο παράπτωμα. 13 Και μάθε να βασίζεσαι στης καρδιάς σου τη συμβουλή, γιατί κανείς δε σου είναι απ’ αυτήν πιο έμπιστος. 14 Το ένστικτο του ανθρώπου τον πληροφορεί συχνά καλύτερα, παρά εφτά φύλακες που κάθονται στη σκοπιά ψηλά. 15 Μα πάνω απ’ όλα αυτά τον Ύψιστο ικέτευε, να οδηγεί τα βήματά σου στην αλήθεια.
Γνήσια και ψεύτικη σοφία
16 Πριν από κάθε δουλειά προηγείται συζήτηση, και στοχασμός χρειάζεται πριν απ’ την κάθε πράξη. 17 Της καρδιάς η απόφαση σε τέσσερις κατευθύνσεις μπορεί να οδηγήσει: 18 Προς το καλό ή προς το κακό, προς τη ζωή ή προς το θάνατο· και η γλώσσα μπορεί να οδηγήσει τους άλλους προς καθεμιά απ’ αυτές τις κατευθύνσεις.
19 Μπορεί κάποιος να ’ναι πανέξυπνος και να διδάσκει κι άλλους πολλούς· μα για τον εαυτό του να είναι άχρηστος. 20 Μπορεί κάποιος να ’ναι καλός ομιλητής μα να είναι μισητός και να του αρνούνται τελικά και το ψωμί. 21 Αφού στερήθηκε κάθε αληθινή σοφία, δεν αξιώθηκε απ’ τον Κύριο να είναι αξιαγάπητος. 22 Κάποιος μπορεί να ’ναι σοφός για τον εαυτό του, και μόνο αυτός να ωφελείται από τη γνώση του. 23 Ο αληθινά σοφός διδάσκει το λαό του και οι καρποί της φρόνησής του πείθουν και διαρκούν πολύ. 24 Ένας τέτοιος άνθρωπος θα ’ναι γεμάτος ευλογίες και όλοι όσοι τον βλέπουν θα τον καλοτυχίζουν. 25 Του ανθρώπου η ζωή είναι μετρημένη, οι μέρες όμως του Ισραήλ είναι αναρίθμητες. 26 Ο σοφός την εμπιστοσύνη έχει του λαού του κι αθάνατο θα μείνει τ’ όνομά του.
Εγκράτεια
27 Παιδί μου, όσο ζεις τον εαυτό σου να εξετάζεις· δες τι είναι κακό για σένα και μην το αποκτάς. 28 Γιατί όλα τα πράγματα καλά δεν είναι για όλους ούτε όλοι οι άνθρωποι ευχαριστούνται με το καθετί. 29 Μην είσαι αχόρταγος για κάθε απόλαυση και μην τρως με απληστία. 30 Γιατί θα φέρει αρρώστια το πολύ φαΐ κι η λαιμαργία στην αηδία θα οδηγήσει. 31 Πολλοί από λαιμαργία πέθαναν, ενώ χρόνια πολλά θα ζει εκείνος που προσέχει.