José é vendido por seus irmãos
1 Habitou Jacó Gn 17.8;28.4na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã. 2 Estas são as gerações de Jacó. José, tendo Gn 41.46dezessete anos, estava com seus irmãos apascentando os rebanhos; sendo ainda mocinho, acompanhava Gn 35.25-26os filhos de Bila e os de Zilpa, mulheres de seu pai, e trouxe más notícias a respeito deles a seu pai. 3 Ora, Israel amava mais a José do que a todos os seus filhos, porque era Gn 44.20filho da sua velhice; e fez-lhe uma Gn 37.23,32túnica talar com mangas compridas. 4 Viram seus irmãos que seu pai o amava mais que a todos os seus irmãos; aborreciam-no e não lhe podiam falar pacificamente.
5 José Gn 28.12;31.10-11,24teve um sonho, que relatou a seus irmãos; e odiaram-no ainda mais. 6 Pois lhes disse: Ouvi este sonho que eu tive: 7 eis que nós estávamos atando feixes no campo, e levantava-se o meu feixe e ficava em pé; os vossos feixes o rodeavam e Gn 42.6,9;43.26;44.14prostravam-se perante o meu feixe. 8 Responderam-lhe seus irmãos: Gn 49.26;Dt 33.16Virás, de fato, a reinar sobre nós? Ou virás, de fato, a ter domínio sobre nós? Aborreciam-no ainda mais por causa dos seus sonhos e por causa das suas palavras. 9 Teve outro sonho, que relatou a seus irmãos, dizendo: Tive ainda outro sonho: eis que o sol, a lua e onze estrelas se prostraram perante mim. 10 Quando o relatou a seu pai e a seus irmãos, repreendeu-o seu pai e disse-lhe: Que sonho é este que sonhaste? Viremos, porventura, eu, tua mãe e Gn 27.29teus irmãos a prostrar-nos em terra perante ti? 11 At 7.9Seus irmãos lhe tinham inveja, mas seu pai guardava o caso no coração.
12 Foram seus irmãos apascentar o rebanho de seu pai, em Siquém. 13 Perguntou Israel a José: Não apascentam teus irmãos o rebanho em Gn 33.18-20Siquém? Vem, enviar-te-ei a eles. Respondeu-lhe José: Eis-me aqui. 14 Disse-lhe Israel: Vai, vê se vão bem teus irmãos e o rebanho; e traze-me notícias. Gn 35.27Assim, o enviou ao vale de Hebrom, e ele foi a Siquém. 15 E um homem encontrou a José, que andava errante pelo campo, e perguntou-lhe: Que procuras? 16 Respondeu ele: Procuro meus irmãos; dize-me onde apascentam eles o rebanho? 17 Disse o homem: Foram-se daqui, porque ouvi-lhes dizer: Vamos a 2Rs 6.13Dotã. José, pois, seguiu atrás de seus irmãos e achou-os em Dotã.
18 Eles viram-no de longe e, antes que chegasse a eles, conspiraram contra ele para o matar. 19 Diziam um ao outro: Eis que vem o tal sonhador! 20 Vinde, agora, matemo-lo, e lancemo-lo numa das covas, e Gn 37.32diremos: Uma besta-fera o devorou; e veremos que será dos seus sonhos. 21 Mas, Gn 42.22ouvindo-o Rúben, livrou-o das mãos deles; e disse: Não lhe tiremos a vida. 22 Também lhes disse Rúben: Não derrameis sangue. Lançai-o nesta cova que está no deserto, porém não ponhais mão sobre ele; isto disse, para o livrar das mãos deles, a fim de o restituir a seu pai. 23 Logo que chegou José a seus irmãos, despiram-no da túnica, da túnica talar com mangas compridas que ele trazia; 24 e, tomando-o, lançaram-no na cova: ora, a cova estava vazia, não havia água nela.
25 Então, se assentaram para comer. Levantando os olhos, olharam, e eis que uma caravana de Gn 16.12;37.28;39.1ismaelitas vinha de Gileade, trazendo os seus camelos Gn 43.11tragacanto, Jr 8.22;46.11mástique e ládano, que iam levar ao Egito. 26 Disse Judá a seus irmãos: De que nos aproveita matar a nosso irmão e Gn 37.20encobrir o seu sangue? 27 Gn 42.21Vinde, vendamo-lo aos ismaelitas, e não seja a nossa mão sobre ele, porque ele é nosso irmão, nossa carne. E escutaram-no seus irmãos. 28 Passando uns negociantes Gn 37.25;Jz 6.1;8.22,24midianitas, tiraram, e alçaram da cova a José, e Gn 45.4;At 7.9venderam-no aos ismaelitas por vinte moedas de prata; estes o Gn 39.1levaram ao Egito.
29 Tendo Rúben voltado à cova, eis que José não estava na cova; então, Gn 37.34;Gn 44.13rasgou os seus vestidos. 30 Voltou a seus irmãos e disse: Gn 42.13,36O moço não aparece; e eu para onde irei? 31 Então, Gn 37.3,23tomaram a túnica de José, mataram um bode e tingiram a túnica no sangue. 32 Enviaram a túnica talar com mangas compridas e fizeram levá-la a seu pai e disseram: Achamos esta túnica; vê se é a túnica de teu filho ou não. 33 Ele a reconheceu e disse: É a túnica de meu filho; Gn 37.20uma besta-fera o devorou; sem dúvida, José foi despedaçado. 34 Gn 37.29Rasgou Jacó os seus vestidos, pôs saco sobre os seus lombos e lamentou seu filho muitos dias. 35 Levantaram-se todos os seus filhos e todas as suas filhas para o consolarem, mas ele não quis ser consolado; e disse: Pois com choro hei de descer para meu filho ao Gn 25.8;35.29;37.33;42.38;44.29,31Sheol. Assim, o chorou seu pai. 36 Os midianitas Gn 39.1venderam José no Egito a Potifar, oficial de Faraó, capitão da guarda.
Ngā Moemoeā o Hōhepa
1 Ā, i noho a Hākopa i te whenua i noho manene ai tōna pāpā, i te whenua o Kanaana.
2 Ko ngā whakatupuranga ēnei o Hākopa.
Kotahi tekau mā whitu ngā tau o Hōhepa, ā, i te whāngai hipi ia, rātou ko ōna tuākana; he taitama hoki ia i te taha o ngā tama a Piriha, o ngā tama a Tiripa, a ngā wāhine a tōna pāpā; ā, ka kawea e Hōhepa te kōrero kino mō rātou ki tō rātou pāpā.
3 Nā, i arohaina nuitia a Hōhepa e Īharaira i āna tama katoa, nō te mea ko te tama ia o tōna koroheketanga; ā, ka hangā e ia tētahi koti purepure mōna. 4 Ā, ka kite ōna tuākana e arohatia nuitia ana ia e tō rātou pāpā i ōna tuākana katoa, nā, ka kino rātou ki a ia, kīhai anō hoki i āhei te āta kōrero ki a ia.
5 Nā, ka moe a Hōhepa i tētahi moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana; ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia. 6 Ā, i mea ia ki a rātou, "Tēnā, whakarongo ki tēnei moe i moe nei ahau. 7 Nanā, i te paihere wīti tātou i waenga māra, nā, ka whakatika ake tāku paihere, ā, ka tū. Ko te tino karapotinga mai o ā koutou paihere, kei te piko iho ki tāku paihere."
8 Nā, ka mea ōna tuākana ki a ia, "Koia rānei ko koe hei kīngi mō mātou? Hei rangatira anō rānei koe mō mātou?" Nā, ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia mō āna moe, mō āna kupu.
9 Ā, i moe anō ia i tētahi atu moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana, ka mea ia, "Nanā, tēnei anō hoki tētahi moe i moe ai ahau; nā, ko te rā me te marama, me ngā whetū kotahi tekau mā tahi, e piko mai ana ki ahau."
10 Ā, ka kōrerotia e ia ki tōna pāpā rātou ko ōna tuākana; nā, ka whakatūpehupehu tōna pāpā ki a ia, ka mea ki a ia, "He aha tēnei moe i moe nei koe? Tērā rānei mātou, ko tōu whaea, ko ōu tuākana, e haere mai ki te piko ki a koe, ki te whenua?" 11 Nā, ka hae ōna tuākana ki a ia; ko tōna pāpā ia i mahara ki te kupu.
Ka Hokona, ā, ka Haria a Hōhepa ki Īhipa
12 Nā, ka haere ōna tuākana ki te whāngai i ngā hipi a tō rātou pāpā i Hekeme. 13 Ā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, "Kāhore ianei ōu tuākana i te whāngai hipi i Hekeme? Haere mai, me tono koe e ahau ki a rātou."
Ka mea ia, "Tēnei ahau."
14 Nā, ka mea ia ki a ia, "Tēnā, haere, tirohia, kei te ora rānei ōu tuākana, kei te ora anō rānei ngā hipi; ka whakahoki mai ai i te kōrero ki ahau." Nā, ka tonoa atu ia e ia i te raorao o Heperona.
Ā, ka haere ia ki Hekeme, 15 ā, ka tūtaki tētahi tangata ki a ia, e pōhēhē ana hoki ia i te pārae, ā, ka ui taua tangata ki a ia, "He aha tāu e rapu nā?"
16 Nā, ka mea ia, "E rapu ana ahau i ōku tuākana. Tēnā koa, whakaaturia mai ki ahau, kei hea rātou e whāngai ana i te kāhui."
17 Ka mea taua tangata, "Kua riro atu rātou i konei; i rongo hoki ahau i a rātou e kī ana, ‘Kia haere tātou ki Rōtana.’ "
Nā, ka haere a Hōhepa ki te whai i ōna tuākana, ā, ka kitea rātou e ia ki Rōtana. 18 Nā, ka kite mai rātou i a ia tawhiti, ā, i te mea kāhore anō ia i tata noa ki a rātou, ka whakatakoto whakaaro rātou mōna kia whakamatea.
19 Ā, ka mea rātou tētahi ki tētahi, "Nanā, ko te moemoeā tēnei te haere mai nei. 20 Tēnā, tātou ka haere, ka patu i a ia, ka maka hoki i a ia ki tētahi o ngā poka, ā, ka mea tātou. Nā tētahi mohoao nanakia ia i kai; ā, ka kite tātou i te tukunga iho o āna moe."
21 Nā, i rongo a Reupena, ā, ka whakaorangia ia e ia i roto i ō rātou ringa; ka mea ia, "Kaua ia e patua e tātou." 22 Ka mea anō a Reupena ki a rātou, "Kaua e whakahekea he toto; makā atu ia ki roto ki tēnei poka i te koraha nei, kaua hoki tētahi ringa e pā ki a ia." He mea hoki kia whakaora ai ia i a ia i roto i ō rātou ringa, kia whakahoki ai ia i a ia ki tōna pāpā.
23 Ā, i te taenga o Hōhepa ki ōna tuākana, ka huia e rātou te koti o Hōhepa, te koti purepure e mau ana i a ia; 24 ā, mauria ana ia, makā ana e rātou ki te poka. He tuwhera kau anō te poka, kāhore he wai o roto.
25 Nā, ka noho rātou ki te kai taro, ā, ka anga ake ō rātou kanohi, nā, ko tētahi tira Ihimaeri e haere mai ana i Kireara me ā rātou kāmera, he waha i ngā mea kakara, i te pama, i te maira, e haere ana ki te kawe ki raro, ki Īhipa.
26 Nā, ka mea a Hūrā ki ōna tuākana rātou ko ōna tēina, "He aha te pai o tā tātou patu i tō tātou teina, o te huna hoki i ōna toto? 27 Tātou ka haere, ka hoko i a ia ki ngā Ihimaeri, ā, kaua ō tātou ringa e pā ki a ia; ko tō tātou teina nei hoki ia, ko tō tātou kikokiko." Ā, i whakaae ōna tuākana rātou ko ōna tēina.
28 Nā, ka haere mai ngā Miriani, he hunga hokohoko; ka hūtia ake e rātou a Hōhepa i roto i te poka, ā, ka hokona atu a Hōhepa e rātou ki ngā Ihimaeri, ki ngā hiriwa e rua tekau; ā, ka kawea a Hōhepa e rātou ki Īhipa.
29 Ā, ka hoki mai a Reupena ki te poka; nā, kāhore a Hōhepa i roto i te poka; ā, ka haea e ia ōna kākahu. 30 Nā, ka hoki ia ki ōna tēina, ka mea, "Kāhore nei te tamaiti; ā, ko ahau, me haere ahau ki hea?"
31 Nā, ka tango rātou i te koti o Hōhepa, ā, ka patua he koati toa, ka tukua hoki te koti ki te toto. 32 Nā, ka hoatu te koti purepure kia kawea ki tō rātou pāpā; ka mea rātou, "I kitea tēnei e mātou; tēnā, tirohia ko te koti rānei o tāu tama, ehara rānei?"
33 Ā, ka mōhiotia e ia, ā, ka mea ia, "Ko te koti tēnei o tāku tama; kua kainga ia e te kīrehe nanakia; kua tino haea rawatia a Hōhepa."
34 Nā, ka haea e Hākopa ōna kākahu, ka kākahuria e ia tōna hope ki te kākahu taratara, ā, he maha ngā rā i uhungatia ai e ia tāna tama. 35 Ka whakatika hoki āna tama katoa me āna tamāhine katoa ki te whakamārie i a ia; ā, kīhai ia i pai kia whakamārietia; ka mea ia, "Engari ka heke tangi atu ahau ki tāku tama ki te pō." Nā, ka uhungatia ia e tōna pāpā.
36 Nā, ka hokona atu ia e ngā Miriani ki Īhipa ki a Potiwhara, ki tētahi o ngā tāngata nui a Parao, ki te rangatira o ngā kaitiaki.